Ռուսաստան

{{Տեղեկաքարտ Երկիր |native_name = Ռուսաստանի Դաշնություն |conventional_long_name = Российская Федерация
Ռոսիյսկայա Ֆեդերացիյա |common_name = Ռուսաստանի |national_anthem = Ռուսաստանի Դաշնության օրհներգ |image_flag = Flag of Russia.svg |image_coat = Coat of Arms of the Russian Federation.svg |image_map = Russian Federation (orthographic projection).svg |capital = Մոսկվա |latd=55 |latm=45 |latNS=N |longd=37 |longm=37 |longEW=E |largest_city = մայրաքաղաք |official_languages = ռուսերեն |government_type = Կիսանախագահական դաշնակցային հանրապետություն |leader_title1 = Նախագահ |leader_name1 = [[]Վլադիմիր Պուտին] |leader_title2 = Վարչապետ |leader_name2 = Դմիտրի Մեդվեդև |sovereignty_type = Կազմություն |established_event1 = Հայտարարված |established_date1 = հունիսի 12 1990 |established_event2 = Վերջնականված |established_date2 = դեկտեմբերի 25, 1991 |area = 17,075,400 |areami² = 6,592,800 |area_rank = 1-րդ |percent_water = 13 |population_estimate = 142,754,000 |population_estimate_year = 2006 |population_estimate_rank = 9-րդ |population_census = 145,274,019 |population_census_year = 2002 |population_density = 8.3 |population_densitymi² = 21.8 |population_density_rank = 209-րդ |GDP_PPP_year = 2006 |GDP_PPP = $1.727 տրիլիոն |GDP_PPP_per_capita = $12,096 |GDP_PPP_per_capita_rank = 59-րդ |GDP_nominal = $979 բիլիոն |GDP_nominal_rank = 11-րդ |GDP_nominal_year = 2006 |GDP_nominal_per_capita = $6,856 |GDP_nominal_per_capita_rank = 59-րդ |HDI_year = 2004 |HDI = 0.797 |HDI_rank = 65th |HDI_category = միջին |Gini = 39.9 |Gini_year = 2002 |Gini_category = միջին |currency = Ռուբլի |currency_code = RUB |time_zone = |utc_offset = +2 to +12 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = +3 to +13 |cctld = .ru, .su |calling_code = 7 }}

Ռուսաստանը (ռուս.՝ Россия, ծագումը՝ հունարեն՝ Ρωσία — Ռուսիա, պաշտոնապես՝ Ռուսաստան կամ Ռուսաստանի Դաշնություն) պետություն է Եվրասիայում (Եվրոպայի արևելյան և Ասիայի հյուսիսային մասում): Աշխարհի ամենամեծ պետությունն է (17 075 400 կմ² կամ Երկիր մոլորակի ցամաքի 11,46 % (1/9) մասը, կամ մարդով բնակեցված ցամաքի 12,65 % (1/8) մասը, ինչը երկու անգամ շատ է երկրորդ տեղը զբաղեցնող Կանադայից:

Ըստ 2010 թվականի հունվարի 1-ի տվյալների` բնակչությունը 141 927 296 մարդ է, ընդ որում, բնակիչների 79,3%-ն ապրում է Ռուսաստանի եվրոպական մասում, իսկ 20,7-%-ը` ասիական: Տվյալ պահին բնակչության թվով զբաղեցնում է իններորդ տեղը աշխարհի երկրների ցանկում: Բնակչության հիմնական մասը (73,1%) ապրում է քաղաքներում: Ռուսները երկրում կազմում են 79,83%-ը: Ռուսաստանի պաշտոնական լեզուն ռուսերենն է:

Ռուսաստանի Դաշնությունը սահմանակցում է 18 երկրների (այդ չափանիշով նույնպես զբաղեցնում է առաջին տեղը) հետ, որոնցից ցամաքով սահմանակցում է Նորվեգիայի, Ֆինլանդիայի, Էստոնիայի, Լատվիայի, Լիտվայի, Լեհաստանի, Բելառուսի, Ուկրաինայի, Աբխազիայի (մասամբ ճանաչված), Վրաստանի, Հարավային Օսիայի (մասամբ ճանաչված), Ադրբեջանի, Ղազախստանի, Չինաստանի, Մոնղոլիայի, Հյուսիսային Կորեայի, իսկ ծովով` Ճապոնիայի և ԱՄՆ-ի հետ:

Ռուսաստանն ունի հանքային և էներգետիկ ամենամեծ պաշարներն աշխարհում: Անտառների տարածքով Ռուսաստանը զբաղեցնում է առաջին տեղն աշխարհում (երկրի տարածքի 45%-ը), ունի համաշխարհային փայտանյութի պաշարների ավելի քան 1/5 մասը: Ռուսաստանի տարածքում է լճերի ամենամեծ թիվը, որոնք պարունակում են աշխարհի չսառեցրած անալի ջրի 1/4 մասը:

Ռուսաստանի մայրաքաղաքը Մոսկվան է: Ընդհանուր առմամբ Ռուսաստանում կա 11 միլիոնանոց քաղաք՝ Մոսկվան, Սանկտ Պետերբուրգը, Նովոսիբիրսկը, Եկատերինբուրգը, Նիժնի Նովգորոդը, Սամարան, Օմսկը, Կազանը, Չելյաբինսկը, Դոնի Ռոստովը և Ուֆան:

Վարչական բաժանում

     Հիմնական հոդված ՝ Ռուսաստանի վարչական բաժանում:

Ռուսաստանի Դաշնության ֆեդերատիվ կարգը հաստատվել է 1918 թվականի հունվարին Սովետների III համագումարում, որտեղ ընդունվել է «Աշխատավոր և շահագործվող ազգի իրավունքների հռչակագիր», որը հռչակել է՝

Ռուսաստանի Խորհրդային Հանրապետությունը հիմնվում է ազատ ազգերի ազատ միության հիման վրա որպես Խորհրդային Ազգային Հանրապետությունների Դաշնություն:

Այդպիսով, միացյալ պետությունը վերափոխվել է դաշնության:

2009 թվականին, ըստ 1993 թվականի Սահմանադրության 5 հոդվածի, Ռուսաստանի Դաշնությունը կազմավորված է իրավահավասար սուբյեկտներից։ 2008 թվականի մարտի 1-ից այդպիսի սուբյեկտների թիվը 83 է։

Ռուսաստանի դաշնային կառուցվածքը

     Հիմնական հոդված ՝ Ռուսաստանի դաշնային կառուցվածքը:

Ռուսաստանը Դաշնային կառուցվածքի երկիր է: Ռուսաստանի Դաշնության մեջ են մտնում 83 հավասարազոր սուբյեկտներ, այդ թվում 21 հանրապետություն, 9 երկրամաս, 46 մարզ, 2 դաշնային նշանակաշության քաղաք, 1 ինքնավար մարզ և 4 ինքնավար շրջան:

Դաշնության պետական իշխանության մարմինների համակարգը սահմանվում է Դաշնության կանոնակարգած ընդհանուր հիմունքներով: Յուրաքանչյուր շրջանում գործում է օրենսդիր (ներկայացուցչական) մարմին (պառլամենտ, օրենսդիր հավաք) և գործադիր մարմին (կառավարություն): Մի քանիսում գոյություն ունի նաև բարձր պաշտոնյայի պաշտոն (նախագահ, նահանգապետ), որոնք ունեն ՌԴ-ի օրենսդիր մարմինների լիազորություններ նախագահի ներկայացմամբ և կարող են այդ պաշտոնը զբաղեցնել անսահմանափակ քանակությամբ:

Ռուսաստանը բաժանվում է նաև 8 դաշնային շրջանների, որոնցից յարուրաքանչյուրում աշխատում է նախագահի լիազորված ներկայացուցիչը: Դաշնության սուբյեկտները ունեն իրենց վարչատարածքային բաժանումը: Որպես օրենք, սուբյեկտի կազմում հիմնական միավորը համարվում են հանրապետական (մարզային, երկրամասային) նշանակության շրջանները և քաղաքները:

Ռուսաստանի աշխարհագրական դիրքը

     Հիմնական հոդված ՝ Ռուսաստանի աշխարհագրական դիրքը:

Ռուսաստանը գտնվում է Հյուսիսային կիսագնդում` Եվրասիա մայրցամաքի հյուսիսում: Նրա ափերը ողողում են Խաղաղ և Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսները, ինչպես նաև Ատլանտյան օվկիանոսի Բալթիկ, Սև, Ազովի ծովերը և Կասպից ծովը` 37 653 կմ ընդհանուր ափագծով, որը ամենաերկարն է աշխարհում: Ուրալյան լեռները, Ուրալ գետը և Կումա-Մանիչի իջվածքը Ռուսաստանը բաժանում են եվրոպական և ասիական մասերի: Վերջինս իր մեջ է ներառում Հյուսիսային Կովկասը, Սիբիրը և Ռուսաստանի Հեռավոր Արևելքը: Քսաներորդ դարի սկզբին Դ. Ի. Մենդելեևն նշեց ցարական Ռուսաստանի աշխարհագրական կենտրոնը` 63±29° հյուսիսային. լայնության և 83±20° արևելյան երկայնության (Տուրուխանսկի մոտակայքում): 1992 թվականից կենտրոն է համարվում 66±25° հյուսիսային. լայնության և 94±15° արևելյան երկայնության (Վիվի տայգային լճի տարածքում ):

Քաղաքական կուսակցություններ

2011 թվականի հուլիսի դրությամբ Ռուսաստանում, համաձայն «Քաղաքական կուսակցությունների մասին» Դաշնային օրենքի պաշտոնապես գրանցված են 7 քաղաքական կուսակցություններ, որոնցից Պետական Դումայում ներկայացված են չորսը` Միացյալ Ռուսաստան Համառուսաստանյան քաղաքական կուսակցությունը, ՌԴԿԿ (Ռուսաստանի Դաշնության Կոմունիստական Կուսակցություն), ՌԼԴԿ (Ռուսաստանի Լիբերալ Դեմոկրատական Կուսակցություն) և Արդար Ռուսաստան քաղաքական կուսակցությունը: Պետական Դումայում ներկայացված չեն Արդար գործ Համառուսաստանյան քաղաքական կուսակցությունը, Ռուսասատանի հայրենասերներ քաղաքական կուսակցությունը և Յաբլոկո Ռուսաստանյան միացյալ դեմոկրատական կուսակցությունը: