Անաստաս Միկոյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Անաստաս Հովհաննեսի Միկոյան
Анастас Иванович Микоян.jpg
պետական ու քաղաքական գործիչ
Ծնվել է 13 նոյեմբեր, 1895
Ծննդավայր Հայաստան, գ. Սանահին
Մահացել է 21 հոկտեմբեր, 1978
Մահվան վայր Մոսկվա
Քաղաքացիություն ԽՍՀՄ
Ազգություն Հայ
Կրոն աթեիստ
ԽՍՀՄ ներքին գործերի ժողկոմ Եժովի նամակը, որտեղ նա Ստալինին փոխանցում է 2000 հայերի գնդակահարելու Անաստաս Միկոյանի խնդրանքը

Անաստաս Հովհաննեսի Միկոյան (ռուս.՝ Анаста́с Ива́нович Микоя́н, նոյեմբերի 25, 1895, գ. Սանահինհոկտեմբերի 21, 1978, Մոսկվա), Խորհրդային պետական ու քաղաքական գործիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1943)։

Հայտնի է նաև Հայաստանում 1500-2000 հայերի, այդ թվում՝ Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի սպաների, մշակութային և քաղաքական գործիչների գնդակահարությունը կազմակերպելու նպատակով ԽՍՀՄ ներքին գործերի ժողկոմ Եժովի միջոցով Ստալինին ուղղված իր դիմում-խնդրանքով,[1][2] ինչպես նաև Արցախը, Նախիջևանն ու Գարդմանքը Խորհրդային Ադրբեջանի կազմում թողնելու, Հայկական հարցը միջազգային ասպարեզից հեռացնելու[3] անխախտ դիրքորոշումով և պահանջով։ [4][5][6]

Կենսագրություն[խմբագրել]

Անաստաս Հովհաննեսի Միկոյանը ծնվել է 1895 թվականի նոյեմբերի 13-ին Սանահին գյուղում (ներկայումս՝ ՀՀ Ալավերդի քաղաքի Սանահին թաղամաս)։ Գյուղական դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Թիֆլիսի հոգևոր ճեմարանը։ 1914 թվականին Միկոյանը միացել է հայ կամավորականների ջոկատին, և մինչև 1915 թվականի գարունը կռվել թուրքական ճակատում‌[փա՞ստ], սակայն հիվանդության պատճառով թողել է ծառայությունը և վերադարձել Թիֆլիս։ 1916-ին ընդունվել է Էջմիածնի հոգևոր ճեմարանը, իսկ հաջորդ տարվանից սկսել է կուսակցական աշխատանքը Թիֆլիսում և Բաքվում։

Արդեն որպես Բաքվի ՌՍԴ(բ)Կ կոմիտեի նախագահության անդամ Միկոյանը խմբագրել է նաև «Социал-демократ» և «Известия Бакинского Совета» թերթերը։

Բաքվի կոմիսարների տապալումից հետո մնացել է Բաքվում՝ գլխավորելով բոլշևիկների ընդհատակյա շրջկոմը։

Թուրքերի կողմից Բաքուն գրավելուց անմիջապես առաջ Միկոյանը կարողացավ հասնել կոմիսարների ազատ արձակման ու էվակուացիայի կազմակերպմանը։ Այնուհետև նա կոմիսարներին շոգենավով դուրս բերեց Բաքվից, սակայն Կրասնովոդսկում նրանք նորից ձերբակալվեցին։ Միկոյանն ազատվեց 1919 թվականի փետրվարին և հենց նույն տարվա մարտից սկսեց ղեկավարել ՌԿԿ (բ)-ի կովկասյան մարզկոմի Բաքվի բյուրոն։

1919 թվականի հոկտեմբերին նա կանչվեց Մոսկվա և դարձավ ՌԿԳԿ անդամ։ Բոլշևիկների կողմից Բաքուն գրավելուց հետո Միկոյանը վերադարձավ Բաքու որպես 11-րդ բանակի ռազմահեղափոխական կոմիտեի լիազոր։ Այնուհետև, մինչև 1920 թվականը ղեկավարել է Նիժնի Նովգորոդի նահանգային կոմիտեն։

Անաստաս Միկոյանի անվան հետ է կապված ԽՍՀՄ սննդի արդյունաբերության ծավալումը։ Դեռևս 1931 թվականին, հանդիսանալով ԽՍՀՄ Սննդի արդյունաբերության ժողովրդական կոմիսար, Անաստաս Միկոյանը ԽՍՀՄ կառավարությանը ներկայացրեց Խորհրդային սննդի արդյունաբերության զարգացման համալիր ծրագիր։ 1936 թվականին Միկոյանը իր կնոջ՝ Աշխենի հետ երկու ամիս այցով գտնվեց ԱՄՆ-ում (ԽՍՀՄ պատմության մեջ կառավարության գործող անդամի ամենաերկարատև արտաքին ուղևորությունն էր), որի ընթացքում հիմնավորապես ուսումնասիրեց ամերիկյան սննդի արդյունաբերությունը, մեծ ծավալի տեխնիկական գնումներ կատարվեցին, որոնք նպաստեցին Խորհրդային սննդի արդյունաբերության վերազինմանը։ Միկոյանի շնորհիվ ԽՍՀՄ-ում սկսվեց պաղպաղակների արտադրությունը։ Մինչև իր պաշտոնավարման վերջը Անաստաս Միկոյանն անձնական հսկողության տակ էր պահում պաղպաղակի որակը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]