Արևելյան Թիմոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արևելյան Թիմորի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Արևելյան Թիմոր
Repúblika Demokrátika Timor Lorosa’e
República Democrática de Timor-Leste

Արևելյան Թիմորի դրոշ
Դրոշ

Արևելյան Թիմորի զինանշան
Զինանշան

LocationEastTimor.svg

Հիմնական տեղեկություններ
Պետական լեզու պորտուգալերեն, տետում
Մայրաքաղաք Դիլի
Պետական կարգ հանրապետություն
Մակերես 15 007 կմ²
Ազգաբնակչություն. 1 066 409 (71,5/կմ²)
Պետական ատրիբուտներ
Հիմն Pátria
Կարգախոս Honra, Pátria e Povo
Արժույթ ԱՄՆ դոլար ([[ISO 4217|]])
Ժամային գոտի +9
Վեբ | ISO | Հեռ. .tl | TLS | +670
Un-timor-leste.png


Արևելյան Թիմորի Դեմոկրատական Հանրապետությունը (Արևելյան Թիմոր, Թիմոր Լեշթի կամ Թոմոր Լեսթե) պետություն է Հարավ-Արևելյան Ասիայում, որը զբաղեցնում Թիմոր կղզու արևելյան մասը, նաև փոքր էկսկլավ (Օկուսի Ամբենո շրջանը) արևմտյան մասում և երկու կղզյակ՝ Ատաուրու (հյուսիսում) և Ժակու (արևելքում)։ Արևելյան Թիմորի բնակչությունը անցնում է 1 միլիոնից։ Սահմանակից է Ինդոնեզիա-ին։

Աշխարհագրական դիրքը[խմբագրել]

Արևելյան Թիմորը գտնվում է Հարավարևելյան Ասիայում։ Զբաղեցնում է Թիմոր կղզու արևելյան մասը և երկու կղզյակ՝ Ատաուրու (հյուսիսում) և Ժակու (արևելքում)։ Սահմանակից է Ինդոնեզիային։ Տարածքը 14 900 կմ է։

Բնակչություն[խմբագրել]

Բնակչության թիվը 780 հազ. մարդ (2009 թվական)։ Բնակչության միջին խտությունը 52,3 մարդ։ Ազգային կազմ՝ մալայացիներ, չինացիներ։ Ուրբանիզացման մակարդակը 10%։ Պետական լեզուն՝ պորտուգալերեն։

Կրոն[խմբագրել]

Կաթոլիկներ (90%), մուսուլմաններ, բողոքականներ, հինդուիստներ և այլք։

Պետական կառուցվածք[խմբագրել]

Պետությունը գտնվում է կայացման փուլում։ Պետական կարգը՝ հանրապետություն։ Պետության ղեկավարը նախագահն է։ Բարձրագույն օրենսդիր մարմինը՝ Միապալատ ազգային պառլամենտ։ Մայրաքաղաքը՝  Դիլի (400 հազ. մարդ)։

Տնտեսություն[խմբագրել]

Արևելյան Թիմորը պատկանում է տնտեսապես թույլ զարգացած երկրների թվին։ Գյուղատնտեսական երկիր է։ Մշակում են եգիպտացորեն, գարի, բրինձ, սուրճ, բանան, սոյա, մրգեր, բանջարեղեն։

Զբաղվում են անասնապահությամբ։ Կան նավանորոգման, գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման, ձեռնարկություններ։ Արտահանում է սուրճ, փայտանյութ։

Ներմուծում է նավթամթերք, սննդամթերք, մեքենաներ, սարքավորումներ, շինանյութ։ Առևտրական գլխավոր գործընկերներն են՝ Ավստրալիա, Պորտուգալիա, Ինդոնեզիա, Չինաստան։

ՀՆԱ-ն՝ մեկ շնչի հաշվով 454 ԱՄՆ դոլար։ Դրամական միավորը՝ ԱՄՆ դոլար։

Պատմություն[խմբագրել]

1976 թվականից օկուպացված է Ինդոնեզիայի կողմից՝ հակառակ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի և Անվտանգության խորհրդի բանաձևերի։ 1999 թվականին երկրում անցկացվել է հանրաքվե և բնակչության 78%-ը քվեարկել է ի օգուտ անկախության։ 2002 թվականի մայիսին ՄԱԿ-ը հայտարարել նոր անկախ պետության առաջացման մասին։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

Աշխարհի երկրներ, Հեղ․ Է․ Հարությունյան։