Արևելյան Թիմոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արևելյան Թիմորի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Արևելյան Թիմոր
Repúblika Demokrátika Timor Lorosa’e
República Democrática de Timor-Leste

Արևելյան Թիմորի դրոշ
Դրոշ

Արևելյան Թիմորի զինանշան
Զինանշան

LocationEastTimor.svg

Հիմնական տեղեկություններ
Պետական լեզու պորտուգալերեն, տետում
Մայրաքաղաք Դիլի
Պետական կարգ հանրապետություն
Մակերես 15 007 կմ²
Ազգաբնակչություն. 1 066 409 (71,5/կմ²)
Պետական ատրիբուտներ
Հիմն Pátria
Կարգախոս Honra, Pátria e Povo
Արժույթ ԱՄՆ դոլար ([[ISO 4217|]])
Ժամային գոտի +9
Վեբ | ISO | Հեռ. .tl | TLS | +670
Un-timor-leste.png


Արևելյան Թիմորի Դեմոկրատական Հանրապետությունը (Արևելյան Թիմոր, Թիմոր Լեշթի կամ Թոմոր Լեսթե) պետություն է Հարավ-Արևելյան Ասիայում, որը զբաղեցնում Թիմոր կղզու արևելյան մասը, նաև փոքր էկսկլավ (Օկուսի Ամբենո շրջանը) արևմտյան մասում և երկու կղզյակ՝ Ատաուրու (հյուսիսում) և Ժակու (արևելքում)։ Արևելյան Թիմորի բնակչությունը անցնում է 1 միլիոնից։ Սահմանակից է Ինդոնեզիա-ին ։

Աշխարհագրական դիրքը[խմբագրել]

Արևելյան Թիմորը գտնվում է Հարավարևելյան Ասիայում: Զբաղեցնում է Թիմոր կղզու արևելյան մասը և երկու կղզյակ՝ Ատաուրու (հյուսիսում) և Ժակու (արևելքում): Սահմանակից է Ինդոնեզիային: Տարածքը 14 900 կմ է:

Բնակչություն[խմբագրել]

Բնակչության թիվը 780 հազ. մարդ (2009 թվական): Բնակչության միջին խտությունը 52,3 մարդ: Ազգային կազմ՝ մալայացիներ, չինացիներ: Ուրբանիզացման մակարդակը 10%: Պետական լեզուն՝ պորտուգալերեն:

Կրոն[խմբագրել]

Կաթոլիկներ (90%), մահմեդականներ, բողոքականներ, հինդուիստներ և այլք:

Պետական կառուցվածք[խմբագրել]

Պետությունը գտնվում է կայացման փուլում: Պետական կարգը՝ հանրապետություն: Պետության ղեկավարը նախագահն է: Բարձրագույն օրենսդիր մարմինը՝ Միապալատ ազգային պառլամենտ: Մայրաքաղաքը՝  Դիլի (400 հազ. մարդ):

Տնտեսություն[խմբագրել]

Արևելյան Թիմորը պատկանում է տնտեսապես թույլ զարգացած երկրների թվին: Գյուղատնտեսական երկիր է: Մշակում են եգիպտացորեն, գարի, բրինձ, սուրճ, բանան, սոյա, մրգեր, բանջարեղեն:

Զբաղվում են անասնապահությամբ: Կան նավանորոգման, գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման, ձեռնարկություններ: Արտահանում է սուրճ, փայտանյութ:

Ներմուծում է նավթամթերք, սննդամթերք, մեքենաներ, սարքավորումներ, շինանյութ: Առևտրական գլխավոր գործընկերներն են՝ Ավստրալիա, Պորտուգալիա, Ինդոնեզիա, Չինաստան:

ՀՆԱ-ն՝ մեկ շնչի հաշվով 454 ԱՄՆ դոլար: Դրամական միավորը՝ ԱՄՆ դոլար:

Պատմություն[խմբագրել]

1976 թվականից օկուպացված է Ինդոնեզիայի կողմից՝ հակառակ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի և Անվտանգության խորհրդի բանաձևերի: 1999 թվականին երկրում անցկացվել է հանրաքվե և բնակչության 78%-ը քվեարկել է ի օգուտ անկախության: 2002 թվականի մայիսին ՄԱԿ-ը հայտարարել նոր անկախ պետության առաջացման մասին:

Աղբյուրներ[խմբագրել]

Աշխարհի երկրներ, Հեղ․ Է․ Հարությունյան։