Պորտուգալիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից


República Portuguesa
Պորտուգալիայի Հանրապետություն
Պորտուգալիայի դրոշ Պորտուգալիայի զինանշանը
Ազգային հիմն՝
A Portuguesa
Պորտուգալիայի դիրքը
Մայրաքաղաք
Ամենամեծ քաղաք
Լիսաբոն
Պետական լեզու(ներ) պորտուգալերեն
Կառավարում Հանրապետություն
Անկախություն
Տարածք
 -  Ընդհանուր 92,391 կմ² 
 մղոն² 
 -  Ջրային (%) 0.5
Բնակչություն
 -  2005 նախահաշիվը 10,495,000 
 -  2001 մարդահամարը 10,148,259 
 -  Խտություն 114 /կմ² 
295 /մղոն²
Դրամական միավոր Եվրո (EUR)
Ժամային գոտի WET
 -  Ամռանը (DST) DST (UTC+1)
Ինտերնետ .pt
Հեռախոսային կոդ +351

Պորտուգալիա (պորտ.՝ República Portuguesa), պետություն Հարավային Եվրոպայում, Պիրենեյան թերակղզում: Արևելքից և հարավից սահանակից ի Ատլանտյան օվկիանոսին հյուսիսում և արևելքում Իսպանիայի հետ Մայրաքաղաքը Լիսաբոնն է:

Torre de Belém

Բովանդակություն

Աշխարհագրական դիրքը [խմբագրել]

Պորտուգալիա պետությունը գտնվում է Եվրոպայի ծայր հարավ-արևմուտքում` Պիրենեյան թերակղզու արևմուտքում: Նրա կազմի մեջ են մտնում նաև Ատլանտյան օվկիանոսի Ազորյան և Մադեյրա կղզիները: Ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով:Երկրի հյուսիսային մասը սարահարթային է: Գերիշխում են 1000-1200 մ բարձրությունները: Արևմուտքում լեռները զառիվայր իջնում են դեպի ապամերձ հարթավայրերը:

Օգտակար հանածոները [խմբագրել]

Պորտուգալիան օգտակար հանածոներով հարուստ չէ. կան միայն վոլֆրամ ի(ամենախոշորը` Եվրոպայում), ուրանի (3-րդ տեղը Եվրոպայում), և անագի պաշարներ:

Պատմությունը [խմբագրել]

Ավելի քան 2000 տարի առաջ Պորտուգալիայի տարածքում ապրում էր լուզիտանների հնագույն ցեղը: Նրանք զբաղեցնում էին Պիրենեյան թերակղզու այն մասը, որը հարում է Ատլանտյան օվկիանոսին: Սակայն լուզիտանների հողը նվաճեցին հռոմեացիները և այնտեղ հիմնեցին Լուզիտանիա պրովինցիան: Ավելի քան 11 հարուրամյակ հետո այդտեղ ստեղծվեց պետություն: Երկիրը կառավարողներն ապրում էին Պորտուս Կալե կոչվող փոքրիկ տարածքում, և այդ պատճառով պետությունը կոչվեց Պորտուգալիա: 500 տարի առաջ պորտուգալական թագավորները եվրոպական ամենահզոր տիրակալներից էին: Վասկո դա Գամայի կողմից Հնդկաստան տանող ծովային ուղու հայտնագործումը 1498թ-ին սկզբնավորեց պորտուգալական նվաՃումներն Ասիայում և Աֆրիկայում: Նոր ժամանակներում ազգային-ազատագրական պայքարի ծավալման հետևանքով Պորտուգալիան ստիպված եղավ հրաժարվել իր գաղութներից: 1970-ական թվականներին անկախությունշնորհվեց Մոզամբիկին, Գվինեա բիսաու, Անգոլա գաղութներին:

Բնությունը [խմբագրել]

Կլիման մերձարևադարձային միջերկրածովային է` շոգ ամառով և անձրևային ձմեռով: Խոշոր գետերն են Դորուն(Դուերո), Տեժուն և Գվադիանան: Երկրի հարավային շրջաններում գերակշռում է միջերկրածովային տիպի բուսականությունը: Անտառներն զբաղեցնում են տարածքի 5%-ը: Լեռներում կան կաղնու, շագանակենու անտառներ, ափամերձ վայրերում` նոճու, խցանակաղնու, նվենու պուրակներ: Շատ են լեռնային մարգագետինները: Կենդանիներից տարածված են գայլը, աղվեսը, կզքիսը, իսպանական նապաստակը, ալժիրական ոզնին և այլն:

Տնտեսությունը [խմբագրել]

Պորտուգալիան զարգացած արդյունաբերական երկիր է: Հնուց ի վեր համաշխարհային շուկա է արտահանում գինիներ որոշ գինիների անվանումներ դարձել են հատկանշական,օրինակ` պորտվեյն, մադեյրա, մուսկատել և այլն,պահածոյացած սարդինա ձուկ, խցանանյութ: Մեքնաշինության ճյուղոերից առանձնանում են նավաշինությունն ու նավանորոգումը: Զարգացած է նաև քիմիական արդյունաբերությունը: Մանածագործական արտադրանքի մեծ մասն արտահանվում է: Արգավանդ են Պորտուգալիայի հողերը: Աճում են ցորեն, եգիպտացորեն, խաղող, նարնջենի, ձիթենի, խցանակաղնի: Խաղողագործությունը, պտղաբուծությունը, ձիթապտղի մշակումը տարածված է ամենուրեք` հատկապես ափամերձ շրջաններում, Տեժու և Դորու գետերի հովիտներում: Տնտեսության կարևոր ճյուղ է զբոսաշրջությունը, որի համար այստեղ առկա են առողջավայրային-զբոսաշրջային հանալի պայմաններ` նպաստավոր կլիմա, հարմար լողափեր, պատմաճարտարապետական հուշարձաններ, թանգարաններ: Պորտուգալիա ժամանող զբոսաշրջիկների թիվը գրեթե հավասար է երկրի բնակչության թվաքանակին:

Արտաքին հղումներ [խմբագրել]

Wiktfavicon en.svg Ընթերցեք Պորտուգալիա բացատրությունը հայերեն Վիքիբառարանում։