Վրաստան

საქართველო Սաքարթվելո
(Դրոշ) (Զինանշան)
Հիմնական տեղեկություններ
Պետական լեզու.	վրացերեն
Քաղաքամայր.	Թբիլիսի
Պետական կարգ.	Կիսանախագահական հանրապետություն
Կրոն.	Ուղղափառ 84%, Իսլամ 11%
Մակերես.	69,700 կմ²
Ազգաբնակչություն.	4.371.535 (2002) 4.630.841 (2008) (66,4/կմ²)
Պետական ատրիբուտներ
Հիմն.	Թավիսուփլեբա (Ազատություն)
Կարգախոս.	Ուժը միասնության մեջն է
Արժույթ.	լարի (ლ) (GEL)
Ժամային գոտի.	UTC+4
Ազգային տոն.	մայիսի 26 (անկախության օր)
Վեբ դոմեն | ISO | Հեռ.	.ge | GEO | 995

Վրաստանը (վրացերեն՝ საქართველო, [sɑkʰɑrtʰvɛlɔ] Սաքա՛րթվելո) երկիր է Անդրկովկասում, Սև ծովի արևելյան ափին։ Վրաստանը և աշխարհի բոլոր պետությունները բացի Ռուսաստանից և մի քանի այլ պետություններից, մի շարք տարածքներ համարում են օկուպացված և Վրաստանի կազմի մեջ մտնող։ Դրանք են՝ Աբխազիան և Հարավային Օսիան, որոնք Ռուսաստանի և մի շարք այլ պետությունների կողմից ճանաչված են որպես անկախ պետություններ (տես Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի միջազգային ճանաչում)։ Վրացական իշխանությունների կողմից վերահսկվող տարածքը արևմուտքում սահմանակից է Աբխազիային, իսկ հյուսիսում՝ Հարավային Օսիային։ Ինչպես նաև հյուսիսում սահմանակցում է Ռուսաստանին, հարավում՝ Թուրքիային և Հայաստանին, հարավ-արևելքում՝ Ադրբեջանին։ Վրաստանը միջերկրամասային երկիր է, հիմնականում գտնվում է Ասիայում, մասամբ Եվրոպայում։ 1999 թ. ապրիլի 27-ից Եվրախորհրդի անդամ է։

Խոշոր քաղաքներն են Քութայիսը, Ռուսթավին, Բաթումը, Սուխումը։ Մայրաքաղաքն է Թբիլիսին։

Դրոշը

Ներկայիս դրոշը ընդունվել է 2004 թվականին, համաձայն «Դրոշի մասին օրենքով»։ Բացի այդ էլ «Դրոշի մասին օրենքի» երկրորդ էջում գրվում է, թե ինչ սխեմայով է կազմվել դրոշը։ Երկարությունը հարաբերվում է լայնության, այնպես ինչպես 3:2։

Օրհներգը

Վրաստանի Հանրապետության պետական օրհներգի բառերը վերցված են Զաքարիա Պալիաշվիլու (1871—1933) երկու օպերաներից՝ «Դաիսի» և «Աբեսալոմ և Էթերի»։ Խոսքերի հեղինակը ժամանակակից վրաց բանաստեղծ Դավիթ Մեգրլաձեն է, ով օգտագործել է մեջբերումներ վրաց դասական բանաստեղծներ Ակակի Ծերեթելու, Վաժա Փշավելու, Գրիգոլա Օրբելիանիի և Գալակտիոն Տաբիձեի բանաստեղծություններից։

Բնակչությունը

Երկրի բնակչությունը բազմազգ է։ Բնակչության մեծամասնությունը` 69%-ը, վրացիներ են։ Հայերը կազմում են Վրաստանի բնակչության 9%-ը` հիմնականում բնակվելով Թբիլիսիում (այն եղել է արևելահայության մշակույթի կենտրոնը), Ջավախքում և Աբխազիայում։ Շատերը ասիմացվել են Կախեթում։ Վրաստանում բնակվում են նաև ռուսներ, ադրբեջանցիներ, աբխազներ, աջարներ, հույներ, օսեր, քրդեր և այլ ազգեր։

Տնտեսությունը

Վրաստանը ինդուստրալ-ագրարային երկիր է։ Այն ունի զարգացման միջին մակարդակ։ Տնտեսությունը բազմաճյուղ է։ Արդյունաբերական արտադրանքի արժեքն զգալիորեն գերազանցում է գյուղատնտեսականին։ Զարգացած են նաև առևտուրն ու սպասարկման ոլորտը։ ԽՍՀՄ կազմում Վրաստանը հայտնի էր սև մետաղների, մեքենաների, քիմիական նյութերի, շինանյութի և մերձարևադարձային գյուղատնտեսության մթերքներ արտադրող երկիր։

Արդյունաբերությունը

Բազմաճյուղ է ու հենվում է սեփական օգտակար հանածոմերի և աշխատանքային ռեսուրսների վրա։ Վերջին տարիներին արդյունաբերությունը և առողջարանային տնտեսությունը անկում է ապրել ներքաղաքական և տնտեսական իրադարձությունների վատթարացման պատճառով։ Վերջինիս մեջ առաջնային տեղը պատկանում է գյուղատնտեսական հումքի մշակման ճյուղերին։ Սննդի ու թեթև արդյունաբերությանը բաժին է ընկնում արդյունաբերական արտադրանքի 2/3-ը։

Սննդի արդյունաբերության կարևոր արտադրատեսակներից են թեյը, գինին և պտղաբանջարեղային պահածոները, հանքային ջրերը, որոնց զգալի մասը արտահանվում է։ Թեյի արտադրության հիմնական շրջանը Արևմտյան Վրաստանն է։ Գինեգործությունը զարգացած է Կախեթում և Ռիոնի գետի հովտում։ Պահածոների արդյունաբերությունը տեղաբաշխված է ամենուր։

Թեթև արդյունաբերության խոշորագույն ձեռնարկությունները` բամբակյա, բրդյա, մետաքսյա գործվածքների, կոշիկի, տեղաբաշխված են Թբիլիսի, Գորի, Քութայիս քաղաքներում։ Մեքենաշինության ճյուղերից հատկապես զարգացած է տրանսպորտի մեքենաշինությունը։ Թբիլիսիում թողարկվում են էլեկտրաքարշեր, ուղղաթիռներ, Քութայիսում` բեռնատար ավտոմեքենաներ, Փոթիում ու Բաթումում` նավեր։ Առաջատար ճյուղեր են նաև հաստոցաշինությունն ու գյուղատնտեսական մեքենաշինությունը։

Մեքենաշինությանը մետաղով ապահովելու նպատակով Ռուսթավիում գործում էր մինչև 2000 թ. սև մետաղաձուլական կոմբինատ, որն աշխատում է սեփական ածխի ու մանգանի, ինչպես նաև Ադրբեջանի Դաշքեսանի հանքավայրից ներկրվող երկաթի հանքաքարի հիմքի վրա։ Վառելիքաէներգետիկական արդյունաբերությունը հենվում է սեփական ածխի, նավթի ու գետերի ջրաէներգետիկական պաշարների վրա։ Խոշոր ՋրԷԿ-ն է Ինգուրիինն է։ Քիմիական արդյունաբերությունը զարգացած է Ռուսթավիում, որտեղ սև մետաղաձուլական կոմբինատներից ստացված արտադրական թափոններից արտադրում են ազոտային պարարտանյութեր։

Գյուղատնտեսական արտադրանքի գերակշիռ մասն ապահովում է հողագործությունը, որի զարգացման կարևոր նախադրյալներն են մերձարևադարձային կլիման ու բերրի հողերը։ Դրա շնորհիվ այստեղ աճում են մերձարևադարձային մշակաբույսեր։

Թեյը Վրաստանի արևմտյան մասում մշակում են XIX դարի վերջից։ Այն դարձել է երկրի կարևորագույն մշակաբույսը։ Թեյի մշակման արագ աճը պայմանավորված է նախկին ԽՍՀՄ-ի ներքին շուկայի մեծ պահանջարկով։ Արևմտյան Վրաստանում մշակում են ցիտրուսային պտուղներ (առավելապես` մանդարին)։ Պտղատու այգեգործությունը տարածված է հանրապետության մեծ մասում։ Խաղողագործությունը զարգացած է ծովի մակարդակից 300-600 մ բարձրությունների վրա։ Արևելյան մասում մշակում են խնձոր ու տանձ։ Շատ են դափնու և տունգի տնկարկները։Տունգը օգտագործում են մետաղները ժանգոտվելուց պաշտպանելու համար իսկ փայտը փտումից։

Հացահատիկային բույսերից Վրաստանի արևմտյան` խոնավ մասում գերակշռում է եգիպտացորենը, իսկ արևելյան` չորային մասում` ցորենն ու գարին։

Պալարապտղային բույսերից մշակում են կարտոֆիլ, սակայն դրա համախառն բերքը լրիվ չի բավարարում երկրի բնակչության պահանջարկը։ Կարտոֆիլի մշակության գլխավոր շրջանը Ջավախքն է։

Անասնապահությունը համեմատապար թույլ է զարգացած։ Խոշոր եղջերավոր անասնապահությամբ զբաղվում են ամենուր։ Արևմտյան մասում գերակշում են խոզաբուծությունն ու թռչնաբուծությունը, արևելյանում` ոչխարաբուծությունը։

Տրանսպորտը զարգացած է ամենուր։ Ավտոմոբիլային և երկաթուղային տրանսպորտի շնորհիվ Վրաստանը կապվում է Հարավկովկասյան երկրների և Ռուսաստանի հետ։ Երկրի արտաքին առևտուրը իրականանում է Բաթում և Փոթի նավահանգիստներով։ Գլխավոր զարկերակներն են Բաքու-Բաթում և Բաքու-Ջեյհան նավթամուղերով։ Վրաստանում նաև զարգացած է առոշջարանային տնտեսությունը- Սև ծովի ափի, Բորժոմ, Ծղալտուբո և այլ լեռնային տարածքներում։Վրաստանի առևտրական հիմնական գործընկերներն են Թուրքիան, Ռուսաստանը, Հայաստանը, Ադրբեջանը և Ուկրաինան։

Արտաքին հղումներ

• Վրաստանի Կառավարությունը
• Վրաստանի Ազգային Ժողովը
• Կրթության պորտալ ոչ վրացալեզու դպրոցների համար
• «Վրաստան» հասարակական-քաղաքական թերթ
• Հարավային Դարպաս - Վրաստանի հայ համայնքի թերթը

Մեդիա ֆայլեր

Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել Վրաստան կատեգորիայում։

Վրաստան