Համախառն ներքին արդյունք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Երկրների քարտեզը իրենց 2008-ի ՀՆԱ-ով (անվանական) մարդագլուխ (ՄՏՀ, հոկտեմբեր 2008). գումարները տրված են դոլարներով.

Համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ) (անգլերեն՝ Gross Domestic Product (GDP)) կամ Համախառն ներքին եկամուտը (ՀՆԵ) (անգլերեն՝ GDI) տվյալ երկրի եկամուտի և ներդրումի տնտեսության չափաձև է, տնտեսական համակարգում մեկ տարվա ընթացքում արտադրված վերջնական ապրանքների և ծառայությունների շուկայական արժեքը։ ՀՆԱ -ն տվյալ երկրի սահմաններում արտադրված ապրանքներն ու ծառայություններն են՝ ինչպես սեփական, այնպես էլ արտասահմանյան ռեսուրսների օգտագործմամբ։

ՀՆԱ -ն տվյալ երկրի սահմաններում արտադրված ապրանքներն ու ծառայություններն են՝ ինչպես սեփական, այնպես էլ արտասահմանյան ռեսուրսների օգտագործմամբ։ Որպեսզի ճիշտ հաշվարկվի արտադրության համախառն ներքին ծավալը, անհրաժեշտ է, որ տվյալ տարում արտադրված ապրանքներն ու ծառայությունները հաշվարկվեն ոչ ավել, քան մեկ անգամ։ Քանի որ կան դեպքեր, երբ ապրանքները կարող են վերավաճառվել կամ դեռ շարունակեն մասնակցել արտադրական գործընթացին, այդ իսկ պատճառով հաշվարկվում են միայն վերջնական ապրանքներն ու ծառայությունները։ ՀՆԱ հաշվարկից պետք է բացառել նաև ոչ արտադրական գործարքները, որոնք լինում են ապրանքների վերավաճառք և զուտ ֆինանսական գործարքներ։ Զուտ ֆինանսական գործարքները իրենցից ներկայացնում են.

  • պետական տրանսֆերտներ,
  • մասնավոր տրանսֆերտներ,
  • գործարքներ արժեթղթերի հետ։

ՀՆԱ հաշվարկման մեթոդները[խմբագրել]

ՀՆԱ հաշվարկման մեթոդները երկուսն են՝

  1. ըստ ծախսումների
  2. ըստ եկամուտների

ՀՆԱ-ի նկատմամբ ամենաընդհանուր չափման և քանակարկման մոտեցումը ծախսումների մեթոդն է՝

ՀՆԱ = սպառում + համախառն ներքին մասնավոր ներդրումներ + կառավարության ծախսումներ + զուտ արտահանում
Y = C + Ig + G + Xn

ՀՆԱ-ի տեսակներ[խմբագրել]

Կիրառվում են անվանական (նոմինալ) ՀՆԱ, իրական ՀՆԱ, փաստացի ՀՆԱ և պոտենցիալ ՀՆԱ ցուցանիշները։

  • Անվանական (նոմինալ) ՀՆԱ - դա ընթացիկ, տարվա գներով հաշվարկված ՀՆԱ-ն է։
  • Իրական ՀՆԱ - դա թողարկված արտադրանքի փաստացի ծավալն է՝ հաշվարկված բազիսային(նախորդ), տարվա գներով։

Իրական ՀՆԱ-ն հաշվարկելու համար պետք է օգտագործել գների ինդեքսը։

Իրական ՀՆԱ (Q) = Անվանական ՀՆԱ (PQ) / ՀՆԱ դեֆլյատոր (P), որտեղ
ՀՆԱ դեֆլյատոր (P) = Անվանական ՀՆԱ (PQ) / Իրական ՀՆԱ (Q)[1]
  • Փաստացի ՀՆԱ - ՀՆԱ-ն է՝ ոչ լիարժեք զբաղվածության պայմաններում։
  • Պոտենցիալ ՀՆԱ - ՀՆԱ-ի կանխատեսումն է՝ լիարժեք զբաղվածության պայմաններում։

Աղբյուրներ[խմբագրել]