Համախառն ներքին արդյունք
 |
Այս հոդվածը տեղեկատվական աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք օգնել նախագծին՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում և ավելացնելով այդ աղբյուրներին հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման։ |
Համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ) (անգլերեն՝ Gross Domestic Product (GDP)) կամ Համախառն ներքին եկամուտը (ՀՆԵ) (անգլերեն՝ GDI) տվյալ երկրի եկամուտի և ներդրումի տնտեսության չափաձև է, տնտեսական համակարգում մեկ տարվա ընթացքում արտադրված վերջնական ապրանքների և ծառայությունների շուկայական արժեքը: ՀՆԱ -ն տվյալ երկրի սահմաններում արտադրված ապրանքներն ու ծառայություններն են՝ ինչպես սեփական, այնպես էլ արտասահմանյան ռեսուրսների օգտագործմամբ:
ՀՆԱ -ն տվյալ երկրի սահմաններում արտադրված ապրանքներն ու ծառայություններն են՝ ինչպես սեփական, այնպես էլ արտասահմանյան ռեսուրսների օգտագործմամբ: Որպեսզի ճիշտ հաշվարկվի արտադրության համախառն ներքին ծավալը, անհրաժեշտ է, որ տվյալ տարում արտադրված ապրանքներն ու ծառայությունները հաշվարկվեն ոչ ավել, քան մեկ անգամ: Քանի որ կան դեպքեր, երբ ապրանքները կարող են վերավաճառվել կամ դեռ շարունակեն մասնակցել արտադրական գործընթացին, այդ իսկ պատճառով հաշվարկվում են միայն վերջնական ապրանքներն ու ծառայությունները: ՀՆԱ հաշվարկից պետք է բացառել նաև ոչ արտադրական գործարքները, որոնք լինում են ապրանքների վերավաճառք և զուտ ֆինանսական գործարքներ: Զուտ ֆինանսական գործարքները իրենցից ներկայացնում են.
- պետական տրանսֆերտներ,
- մասնավոր տրանսֆերտներ,
- գործարքներ արժեթղթերի հետ:
ՀՆԱ հաշվարկման մեթոդները [խմբագրել]
ՀՆԱ հաշվարկման մեթոդները երկուսն են՝
- ըստ ծախսումների
- ըստ եկամուտների
ՀՆԱ-ի նկատմամբ ամենաընդհանուր չափման և քանակարկման մոտեցումը ծախսումների մեթոդն է՝
- ՀՆԱ = սպառում + համախառն ներքին մասնավոր ներդրումներ + կառավարության ծախսումներ + զուտ արտահանում
Y = C + Ig + G + Xn
ՀՆԱ-ի տեսակներ [խմբագրել]
Կիրառվում են անվանական (նոմինալ) ՀՆԱ, իրական ՀՆԱ, փաստացի ՀՆԱ և պոտենցիալ ՀՆԱ ցուցանիշները:
- Անվանական (նոմինալ) ՀՆԱ—դա ընթացիկ, տարվա գներով հաշվարկված ՀՆԱ-ն է:
- Իրական ՀՆԱ—դա թողարկված արտադրանքի փաստացի ծավալն է` հաշվարկված բազային, տարվա գներով:
Իրական ՀՆԱ-ն հաշվարկելու համար պետք է օգտագործել գների ինդեքսը:
- Իրական ՀՆԱ (Q) = Անվանական ՀՆԱ (PQ) / ՀՆԱ դեֆլյատոր (P), որտեղ
ՀՆԱ դեֆլյատոր (P) = Անվանական ՀՆԱ (PQ) / Իրական ՀՆԱ (Q)[1]
- Փաստացի ՀՆԱ - ՀՆԱ-ն է` ոչ լիարժեք զբաղվածության պայմաններում:
- Պոտենցիալ ՀՆԱ - ՀՆԱ-ի կանխատեսումն է` լիարժեք զբաղվածության պայմաններում:
Աղբյուրներ [խմբագրել]
