Ռումինիա
 |
Այս հոդվածը տեղեկատվական աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք օգնել նախագծին՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում և ավելացնելով այդ աղբյուրներին հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման։ |
| Ռումինիա România |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Ազգային հիմն՝ Deşteaptă-te, române! |
||||||
 |
||||||
| Մայրաքաղաք Ամենամեծ քաղաք |
Բուխարեստ | |||||
| Պետական լեզու(ներ) | ռումիներեն | |||||
| Անկախություն | ||||||
| Տարածք | ||||||
| - | Ընդհանուր | 238,392 կմ² մղոն² |
||||
| - | Ջրային (%) | 3 | ||||
| Բնակչություն | ||||||
| - | 2007 նախահաշիվը | 22,276,056 | ||||
| - | 2002 մարդահամարը | 21,680,974 | ||||
| - | Խտություն | 91 /կմ² 236 /մղոն² |
||||
| Ժամային գոտի | (UTC+2) | |||||
| - | Ամռանը (DST) | (UTC+3) | ||||
| Ինտերնետ | .ro | |||||
| Հեռախոսային կոդ | +40 | |||||
Ռումինիա, երկիր է արևելյան Եվրոպայում։ Ռումինիան գտնվում է Եվրոպայի հարավ-արևմտյան մասում՝ այն դեմոկրատական կիսա-նախագահական պետություն է։ Մայրաքաղաքը՝ Բուխարեստ։ Պետության անվանումը առաջացել է լատիներեն romanus բառից։
Բովանդակություն |
[խմբագրել] Աշխարհագրրական դիրք
Հյուսիսում և արևելքում պետությունը սահմանակից է Ուկրաինային, հյուսիս-արևելքում Մոլդովային, հարավում Բուլղարիային, արևմուտքում Սերբիային և Հունգարիային, արևելքում Ռումինիան սահմանափակվում է Սև ծովով: Ռումինիան գտնվում է հարավ-արևելյան Եվրոպայում, Սև ծովի ափին, Բուլղարիայի և Ուկրաինայի միջև։ Ռումինիայի կոորդինատներն են 46 00° հս.լ, 25 00° ար.լ։
[խմբագրել] Տարածք
Ընդհանուր տարածքը 237500 կմ², որից ցամաքը `230340 կմ², իսկ ջուրը` 7160 կմ²: Սահմանի ձգվածությունը 2508 կմ է:Երկրում հավասարապես տարածված են միջին բարձրության լեռները, բլրային կամ սարավանդային բարձրությունները և դաշտավայրերը: Հիմնական լեռնահամակարգը Կարպատներն են, որը Ռումինիայի սահմաններում բաժանվում է Արևելյան Կարպատների, Հարավային Կարպատների (Մոլդովյանու լեռ, 2543 մ, երկրի ամենաբարձր կետը) և Արևմտառումինական լեռների: Կարպատների հարավային ստորոտներին է Ստորին- դանուբյան հարթավայրը: Երկրի ընդերքում կան նավթի և գազի հարուստ պաշարներ, բոքսիտների, բազմամետաղների, պղնձի, ոսկու, քարաղի հանքավայրեր: Գլխավոր գետը Դանուբն է, որն ավելի քան 1000 կմ երկարությամբ հոսում է Ռումինիայի տարածքով: Ուկրաինայի և Մոլդովայի սահմանով անցնում է նրա վտակ Պրուտը: Ռումինիայի տարածքի մոտ կեսը մշակովի հողեր են: Անտառներն զբաղեցնում են տարածքի ավելի քան 1/4-ը՝ առավելապես տարածված լեռնային շրջաններում ու գետերի ողողատներում:
[խմբագրել] Ֆաունա
Անտառներում տարածված են գայլը, աղվեսը, լուսանը, կզաքիսը, նապաստակը, սկյուռը, տափաստաններում՝ արջամուկը, դաշտամուկը, գետնասկյուռը, թռչուններից՝ արծիվը, ճուռակը, արոսը, կան մողեսներ և օձեր: Դանուբի ափերին բնադրում են մեծաթիվ ճահճային և ջրլող թռչուններ, իսկ ամռանը Հյուսիսային Աֆրիկայից այստեղ են չվում հավալուսններ և կարմրաթևիկներ: Գետերն ու լճերը հարուստ են ձկներով:
[խմբագրել] Կլիմա
Կլիման` մեղմ է, ցուրտ: Ձմեռն ամպամած է` հաճախակի ձյուն է և մառախուղ, ամռանն արևոտ է` հաճախակի անձրևներով և որոտով:
[խմբագրել] Պատմություն
Ռումինական առաջին պետական կազմավորումները ձևավորվել են XIV դարում, երբ երևան եկան 2 ավատատիրական իշխանություններ՝ Վալախիան և Մոլդովան, որոնք ղեկավարվում էին իշխանների՝ հոսպոդարների կողմից: XVI դարում, չնայած համառ դիմադրությանը, սկզբում՝ Վալախիայի, ապա Մոլդովայի իշխանությունները կախման մեջ ընկան Օսմանյան կայսրությունից: 1859–61 թթ-ին այդ իշխանությունները, որոնք դեռևս 1829 թ-ին Ռուսաստանի օգնությամբ հասել էին որոշակի ինքնավարության, միավորվեցին մեկ միասնական պետության մեջ, որը կոչվեց Ռումինական իշխանություն, սակայն շարունակում էր վասալական կախման մեջ մնալ Օսմանյան կայսրությունից: 1877–78 թթ-ի ռուս-թուրքական պատերազմի արդյունքում Ռումինիան ստացավ անկախություն, իսկ 1881 թ-ին հռչակվեց թագավորություն: 1940 թ-ին Ռումինիայում հաստատվեց ռազմական բռնապետություն, երկիրը միացավ ֆաշիստական պետությունների Բեռլինյան դաշինքին և 1941 թ-ին Գերմանիայի կողմից սկսեց պատերազմել Խորհրդային Միության դեմ: 1944 թ-ին Ռումինիա մտան խորհրդային զորքերը: Պատերազմից հետո Ռումինիայում հաստատվեցին սոցիալիստական կարգեր, և երկիրը, պահպանելով սոսկ ձևական անկախությունը, կախման մեջ ընկավ Խորհրդային Միությունից: 1990-ական թվականների սկզբին, ԽՍՀՄ փլուզումից հետո, Ռումինիան ձեռք բերեց լիակատար ինքնիշխանություն:
[խմբագրել] Տնտեսություն և արդյունաբերություն
Ռումինիան ունի զարգացած արդյունաբերություն և գյուղատնտեսություն: Արդյունաբերության մեջ առաջատար են հանքարդյունահանումը, նավթավերամշակումը, սև ու գունավոր մետաղաձուլությունը, մեքենաշինությունը, քիմիական արդյունաբերությունը: Արտադրվում են տարատեսակ սարքավորումներ, հաստոցներ, ավտոբուսներ, բեռնատար ու մարդատար ավտոմեքենաներ, երկաթուղային տրանսպորտի միջոցներ, նավեր, տրակտորներ, կահույք և այլն: Գյուղատնտեսության մեջ գերակշռում է բուսաբուծությունը. մշակում են եգիպտացորեն, ցորեն, տարեկան, արևածաղիկ, շաքարի ճակնդեղ և այլն: Զարգացած են նաև բանջարաբուծությունը, պտղաբուծությունը, խաղողագործությունը, մսատու անասնապահությունը, մեղվաբուծությունը, շերամապահությունը, ձկնորսությունը:
[խմբագրել] Բնական հանածոներ
Բնական հանածոները` նավթ, փայտ, բնական գազ, ածուխ, երկաթի հանքանյութ, աղ, վարելահող, հիդրոելեկտրակայաններից ստացվող էլեկտրականություն:
[խմբագրել] Բնակչություն
Բնակչության թիվը` 22.2 մլն (2008): Ծնելիությունը` 10.6 (1000 մարդու հաշվով), իսկ մահացությունը` 11.8 (1000 մարդու հաշվով): Էթիկական կազմը` ռումինացիներ 89.5℅ (որոնց կազմավորմանը մասնակցել են Դակիա և Մեզիա նահանգներում բնակվող ռոմանացված ցեղերը՝ դակերը, գոթերը, ինչպես նաև չռոմանացված ազատ դակերը և սլավոնները), հունգարացիներ 6.6℅, գնչուներ 2.5℅, ուկրաինացիներ 0.3℅, գերմանացիներ 0.3℅, ռուսներ 0.2℅, թուրքեր 0.2℅, այլ ազգեր 0.4℅ (2002 թ.):Կրոնական կազմը` 86.8 ℅-Ռումինական Օրթոդոքս եկեղեցին, 7.5℅-բողոքական, 4.7℅-կաթոլիկ, 0.9℅-(այլ կրոններ)
[խմբագրել] Խոշոր Քաղաքներ
Խոշոր քաղաքներն են Բուխարեստը, Յասսին, Տիմիշոարան, Կլուժ Նապոկան, Գալացը: Ծովային գլխավոր նավահանգիստը Կոնստանցան է:
[խմբագրել] Մշակույթը
Ռումինիան հին մշակույթի երկիր է: Հայտնի են ռումին գրող Միհայիլ Էմինեսկուն, հեքիաթագիր Յոն Կրյանգեն, դրամատուրգներ Յոն Կարաջալեն, Մարիա Բանուշը, նկարիչ Նիկոլայե Գրիգորեսկուն, քանդակագործ Դմիտրի Չիպարուսը, տիեզերագնաց Դումիտրու Պրինարիուն, քաղաքական գործիչներ Նիկոլայե Չաուշեսկուն, Յոն Իլիեսկուն, մարմնամարզուհի Նադյա Կամանեչին և այլք:
[խմբագրել] Հայերը Ռումինիայում
Ռումինիայի հայկական համայնքը հնագույններից է Հարավարևելյան Եվրոպայում: Հայերի հոսքը Ռումինիա ուժեղացել է հատկապես Անիի, ապա՝ Կիլիկիայի հայկական թագավորության անկումից հետո: Հայերը կառուցել են քարաշեն եկեղեցիներ, ունեցել իրենց հոգևոր թեմը: 1946–48 թթ-ին ռումինահայերի զգալի մասը ներգաղթել է Հայաստան, նրանց մի մասն արտագաղթել է նաև այլ երկրներ: Ներկայումս Ռումինիայում բնակվում է մոտ 2,5 հզ. հայ՝ կենտրոնացած Բուխարեստում և Կոնստանցայում: Հիմնականում մտավորականներ են, կան նաև ձեռնարկատերեր:
|
|||||
 |
Սա աշխարհագրության մասին անավարտ հոդված է։ Դուք կարող եք օգնել Վիքիպեդիային՝ ուղղելով և լրացնելով այն։ |
