Արևելյան Եվրոպա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արևելյան Եվրոպա
Ukraine topo big-1.png
Տարածք 59865000 կմ²
Բնակչություն 267,2 000 000 մարդ
Երկրներ 10
Լեզուներ սլավոնական լեզվաընտանիք

Արևելյան Եվրոպա, տնտեսաշխարհագրական տարածաշրջան Եվրոպա աշխարհամասում։ Այստեղ գտնվող երկրները Սառը պատերազմի տարիներին եղել են սոցիալիստական ճամբարի երկրներ։ Արևելյան Եվրոպան Հյուսիսային, Հարավային և Արևմտյան Եվրոպայի միջև տարածված ընդարձակ տարածաշրջան է: Տարածաշրջանը ձգվում է հյուսիսային Բալթիկ ծովի ափերից մինչև Սև ծովի ափերը, իսկ արևելքում՝ մինչև Ուրալյան լեռնաշղթան: Առանց Ռուսաստանի Արևելյան Եվրոպան կազմված է իննը պետություններից՝ Լեհաստան (մայրաքաղաք՝ Վարշավա), Չեխիա (մայրաքաղաք՝ Պրահա), Սլովակիա (մայրաքաղաք՝ Բրատիսլավա), Հունգարիա (մայրաքաղաք՝ Բուդապեշտ), Ռումինիա (մայրաքաղաք՝ Բուխարեստ), Բուլղարիա (մայրաքաղաք՝ Սոֆիա), Մոլդովա (մայրաքաղաք՝ Քիշնև), Ուկրաինա (մայրաքաղաք՝ Կիև), Բելառուս (մայրաքաղաք՝ Մինսկ)

Տարածաշրջանի այսպիսի իրավիճակը ստեղծվել է անցյալ դարի 90-ական թվականներին: Արևելյան Եվրոպայի աշխարհագրական դիրքն ընդհանուր առմամբ բարենպաստ է: Երկրների մեծ մասը (բացառությամբ՝ Չեխիա, Սլովակիա, Հունգարիա, Մոլդովա, Բելառուս) անմիջական ելք ունեն Ատլանտյան օվկիանոս: Այս տարածաշրջանի բոլոր երկրները բացառությամբ Բելառուսի, Ուկրաինայի և Մոլդովայի Եվրամիության անդամ են: Տարածաշրջանով են անցնում միջազգային նշանակության օդային և ցամաքային տարանցիկ ուղիներ:

Օգտակար հանածոներ[խմբագրել]

Արևելյան Եվրոպայում օգտակար հանածոներով հարուստ են հիմնականում մեծ տարածք ունեցող երկրները՝ Ուկրաինան, Ռումինիան, Լեհաստանը, Բուլղարիան, ինչպես նաև Ռուսաստանը: Վառելիքային հանածոներից քարածխի, գորշ ածխի պաշարներով հարուստ են Ուկրաինան՝ Դոնեցկի շրջան և Լեհաստանը՝ Սիլեզիայի շրջան: Նավթի և գազի պաշարներով հարուստ է Ռումինիան և Ռուսաստանը: Երկաթային հանածոներից կան այստեղ երկաթի մանգանի, ալյումինի, պղնձի և այլ հանածոների պաշարներ: Երկաթի խոշոր հանքավայրեր կան Ուկրաինայում:

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել]

Բալատոնը իր կողմն է ծգում Հունգարիա ժամանած տուրիստներին

Եվրոպայի այս տարածաշրջանը հարուստ է նաև ռեկրեացիոն ռեսուրսներով: Արևելյան Եվրոպան տուրիստական խոշոր կենտրոն է: Այստեղ նշանավոր է Ուկրաինայում Տրուսկովեցի առողջարանը Չեխիայում Կառլի կամուրջը և Կառլովի Վարի առողջարանը, Բալատոն լիճը Հունգարիայում:

Լճերը, լեռները և շրջանները[խմբագրել]

Արևելյան Եվրոպայի հյուսիսում տիրապետում են ընդարձակ հարթավայրերը իսկ կենտրոնական և հարավային մասերում Կարպատների և Բայկալների լեռնային համակարգը: Արևելյան Եվրոպայի ջրաէներգետիկ ռեսուրսների մեծ մասը պատկանում է Դանուբ գետի ավազանին, որտեղ և կառուցված են տարածաշրջանի համեմատաբար խոշոր ջրէկները: Տարածաշրջանի հյուսիսային մասում գերակշռում են անտառները: Արևելյան Եվրոպայում շատ են լճերը: Տարածաշրջանի ամենամեծ լիճը Բալատոնն է: Հյուսիսային մասում (Լեհաստան) կան սառցադաշտային ծագման լճեր:

Կլիմա[խմբագրել]

Կլիման բոլոր շրջաններում բարեխառն է, իսկ հարավում մերձարևադարձային: Կլիմայական տվյալ պայմանները հնարավորություն են տալիս աճեցնել այդ գոտիներին բնորոշ գյուղատնտեսական մշակաբույսեր: Տարածաշրջանի հյուսիսային մասում՝ Լեհաստանում և Բելառուսում շատ են ճահիճները: Այս տարածաշրջանում շատ է երաշխ նկատվում.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]