Նատրիումի քլորիդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նատրիումի քլորիդ
Halit-Kristalle.jpg
NaCl polyhedra.png
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգում Նատրիումի քլորիդ
Ավանդական անվանում Կերակրի աղ, կերակրի աղ,
Քիմիական բանաձև NaCl
Ֆիզիկական հատկություններ
Ագրեգատային վիճակ Հեղուկ
Խտություն 2,165 գ/սմ³
Ջերմային հատկություններ
Կրիտիկական կետ -114,3 °C
Կրիտիկական խտություն +241 °C, 63 բար մթն.
Գոյացան էնթալպիա −234,8 կՋ/մոլ
Քիմիական հատկություններ
Լուծելիությունը ջրում 35,6 (0 °C)
35,9 (+25 °C)
39,1 (+100 °C) գ/100 մլ
Լուծելիությունը մեթանոլ-ում 1,49 գ/100 մլ
Լուծելիությունը Ամոնիակ-ում 21,5 գ/100 մլ
Օպտիկական հատկություններ
Բեկման ցուցիչ 1,544202 (589 նմ)
Կառուցվածք
Կոորդինացիոն երկրաչափություն ութանկյուն (Na+)
Ութանկյուն (Cl-)
Բյուրեղային կառուցվածք կենտրոնացած խորանարդ, cF8
Դիպոլ մոմենտ (գազ) 1.69
Դասակարգում
CAS համար [7647-14-5]
PubChem 5234
EINECS համար 231-598-3
SMILES [Na+].[Cl-]
RTECS VZ4725000
Թունավորություն
ՍԹԿ 3000–8000
R-արժեքներ 0
S-արժեքներ 0
H-արժեքներ 0
NFPA 704
NFPA 704.svg


Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)


Նատրիումի քլորիդը (NaCl) կամ կերակրի աղը նատրիումի և քլորի քիմիական միացությունն է։ Նատրիումի բնական միացություններից ամենից մատչելին նատրիումի քլորիդն է։

Ֆիզիկական հատկություններ[խմբագրել]

Նատրիումի քլորիդի եռաչափ մոդելը:      Նատրիումի ատոմը      Քլորի ատոմը

Նատրիումի քլորիդը անգույն բյուրեղային նյութ է՝ աղի համով։ Մանր ջարդված վիճակում ունի սպիտակ գույն։

Բնության մեջ գտնվելը և ստացում[խմբագրել]

Նատրիումի քլորիդը լուծված վիճակում գտնվում է ծովերի և օվկիանոսների ջրերում։ Ծովի ջուրը պարունակում է մինչև 3% նատրիումի քլորիդ։ Ծովի ջուրը գոլորշիացնելիս նրա մեջ լուծված աղերը նստում են։ Դրանից ծովափնյա վայրերում օգտվում են նատրիումի քլորիդ արդյունահանելու համար։

Իսրայելի և Հորդանանի գոլորշիացման աղային ավազանները Մեռյալ ծովի հարավային մասում։
Աղակույտեր Բոլիվիայում

Տարածված է նաև նատրիումի քլորիդի ստացումը աղի լճերից, օրինակ՝ Բասկունչակ և Էլտոն լճերից։ Մի ժամանակ դրանք եղել են ծովածոցեր։ Անջատվելով ծովերից, ծովերը փոխարկվում են լճերի։ Աղի լճերը չորանում էին և նրանցում բյուրեղային ձևով նստում էր նատրիումի քլորիդը։ Այսպիսի աղը կոչվում է ինքնանիստ աղ։ Վերջնականապես չորացած աղի լճերից տեղերում առաջացել են քարաղի հանքեր։

Կիրառում[խմբագրել]

Նատրիումի քլորիդն անհրաժեշտ է մարդու օրգանիզմին․ դրա համար էլ այդ աղը պատկանում է առաջին անհրաժեշտության մթերքների թվին։ Շատ նոսր լուծույթի ձևով կերակրի աղը կիրառվում է նաև բժշկության մեջ (ֆիզիոլոգիական լուծույթ)։

Նատրիումի քլորիդը կիրառվում է պահածոներ պատրաստելու համար, այսինքն՝ սնունդը փչանալուց պաշտպանելու համար։ Աղ դրված միսը, ձուկը, բանջարեղենը ավելի երկար են պահվում, քան թարմ վիճակում, որովհետև բարձր կոնցենտրացիաների դեպքում աղը սպանում է փտեցնող միկրոօրգանիզմները։

Մեծ քանակությամբ կերակրի աղ օգտագործվում է նաև քիմիական արդյունաբերության մեջ կծու նատրոն, մետաղական նատրոն, սոդա և նատրիումի այլ միացություններ, ինչպես և քլոր և նրա բազմազան միացություններ ստանալու համար։

Աղի արտադրության մոտավորապես 51%-ը օգտագործվում է ցուրտ երկրներում ձմեռները փողոցների սառույցը հալեցնելու նպատակով[1]։ Փողոցների սառույցը հալեցնելու համար ավելի գերադասելի է օգտագործել կալցիումի քլորիդ, քանզի այն ջրի հետ լուծվելիս էներգիա է անջատում՝ այդպիսով տաքացնելով մոտակա սառույցը և ձյունը։ Այն նաև իջեցնում է հալման ջերմաստիճանը։ Նատրիումի քլորիդը նույնպես իջեցնում է հալման ջերմաստիճանը, սակայն լուծվելիս ջերմություն չի արձակում։ Սակայն նատրիումի քլորիդն ավելի մատչելի է, և պաշարելու կամ օգտագործելու հատուկ պայմաններ չի պահանջում, ի տարբերությւն կալցիումի քլորիդի[1]։ Մագնեզիումի քլորիդը նույնպես հաճախ օգտագործվում է այդ նպատակների համար։

Ջրային լուծույթների խտությունը և կոնցենտրացիան NaCl

Կոնցենտրացիա, % Կոնցենտրացիա, գ/լ Խտություն, գ/մլ
1 10,05 1,005
2 20,25 1,012
4 41,07 1,027
6 62,47 1,041
8 84,47 1,056
10 107,1 1,071
12 130,2 1,086
14 154,1 1,101
16 178,5 1,116
18 203,7 1,132
20 229,5 1,148
22 256 1,164
24 283,2 1,18
26 311,2 1,197

Տեսեք նաև[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Wiktfavicon en.svg Ընթերցեք աղ բացատրությունը հայերեն Վիքիբառարանում։