Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սառուցյալ օվկիանոս

Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս[1] կամ Սառուցյալ օվկիանոս[1], աշխարհի ամենափոքր և ամենացածր օվկիանոսը։ Այն եզրափակված է մի կողմից Եվրասիայով և մյուս կողմից Հյուսիսային Ամերիկայով։ Նրա մակերևույթի ընդհանուր մակերեսն է 14,056,000 քառակուսի կիլոմետր, ինչը գրեթե համընկնում է Ռուսաստանի չափերի հետ։ [2]

Օվկիանոսի ջրի ծավալը կազմում է 18,07 մլն. կմ3: Միջին խորությունը 1225 մ է, իսկ ամենամեծ խորությունը` 5527 մ, Գրենլանդական ծովում է: Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի հատակի ռելիեֆի մեծ մասը զբաղեցնում են խութերը (օվկիանոսի հատակի ավելի քան 45 %-ը) և մայրցամաքների ծայրամասերի ստորջրյա հատվածները (հատակի մինչև 70 %-ը): Ընդունված է օվկիանոսը բաժանել ջրային երեք տարածքների` Արկտիկական ավազան, Հյուսիս-Եվրոպական ավազան, Կանադական ավազան: Բևեռային դիրքի շնորհիվ օվկիանոսի կենտրոնական մասի մակերեսի սառցաշերտը պահպանվում է ողջ տարվա ընթացքում, թեև գտնվում է շարժման մեջ:

Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ջրերը ողողում են Դանիայի (Գրենլանդիա), Իսլանդիայի, Կանադայի, Նորվեգիայի, Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի ափերը: Օվկիանոսի վերահսկողության իրավունքի հարցը միջազգային մակարդակում հստակ սահմանված չէ: Այն մասնակիորն սահմանված է Արկտիկայի երկրների ազգային օրենսդրություններում ու միջազգային իրավական համաձայնագրերում: Տարվա մեծ մասը օվկիանոսն օգտագործվում է բեռների տեղափոխման համար, որ իրականացնում են Ռուսաստանը` Հյուսիսային ծովային ուղով, և ԱՄՆ-ն ու Կանադան` Հյուսիսարևմտյան անցումով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ "Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում", Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու։ Երևան: 9-րդ հրաշալիք, 53։ ISBN 99941-56-03-9։ 
  2. Michael Pidwirny (2006)։ «Introduction to the Oceans»։ www.physicalgeography.net։ http://www.physicalgeography.net/fundamentals/8o.html։ Վերցված է 2006-12-07։ 
Երկիր մոլորակի օվկիանոսներ