Բոսնիա և Հերցեգովինա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Bosna i Hercegovina
Босна и Херцеговина

Դրոշ
(Դրոշ)

Իրաքի զինանշան
(Զինանշան)

Europe location BHG.png

Հիմնական տեղեկություններ
Պետական լեզու. բոսնիերեն, խորվաթերեն, սերբերեն
Քաղաքամայր. Սարաևո
Պետական կարգ. դաշնային հանրապետություն
Կրոն. իսլամ 40%, ուղղափառ 31%, կաթոլիկ 15%, այլք 14%
Մակերես. 51.197 կմ² (-% ջրային)
Ազգաբնակչություն. 4.377.033 (1991)[1]
4.590.310 (2008)[2] (89,7 (2008)/կմ²)
Պետական ատրիբուտներ
Հիմն. Intermeco
Արժույթ. բոսնիական մարկ (IRD)
Ժամային գոտի. +1 (ամռանը +2)
Ազգային տոն. նոյեմբերի 25, հանրապետության օր
Վեբ դոմեն | ISO | Հեռ. .ba | BIH | 387
Bosnia and Hercegovina map.png

Բոսնիա և Հերցեգովինա, կազմված Բոսնիա և Հերցոգովինա երկրամասերից, հանրապետություն է հարավ-արևելյան Եվրոպայում։ Ստեղծվել է նախկին Հարավսլավիայի փլուզումից հետո (1992 թ., ապրիլի 5)։ Մայրաքաղաքն է Սարաևոն։ Սահմանակացում է Խորվաթիային, Սերբիային և Մոնտենեգրոյին։ Նեումի մոտ 24 կմ երկարությամբ ափագիծ ունի Ադրիատիկ ծովում։

1992 թ. ապրիլին անկախության հռչակումից հետո բռնկվել է Բոսնիական պատերազմը, որն ավարտվել է Դայտոնի պայմանագրով՝ 1995-ին միջազգային միջամտությունից հետո։ Այս համաձայնագրով երկիրը բաժանված է երկու միավորների. Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունը (Federacija Bosna i Hercegovina) և Սերբական Հանրապետությունը (Republika Srpska)։ Սերբական երկրամասի ամենակարևոր քաղաքն է Բանյա Լուկան։ Բացի այս երկու հանրապետություններից, գոյություն ունի նաև Բրչկոյի դաշնային շրջանը։

Ազգային արժույթն է Բոսնիական մարկը (Konvertibilna Marka

Վարչական բաժանում[խմբագրել]

Մուսուլմանական-Խորվաթական Դաշնությունը և Սերբական Հանրապետությունը բաժանված են համապատասխանաբար 10 կանտոնների և 7 շրջանների։ Կանտոնները և շրջանները իրենց հերթին բաժանված են համայնքների։

Քաղաքներ[խմբագրել]

1992 թ. Սարաևոյի խորհրդարանական շենքը պատերզամի ժամանակ։

Ազգագրություն[խմբագրել]

Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքացիները պաշտոնապես կոչվում են բոսնիացիներ։

Լեզու[խմբագրել]

Բոսնիա և Հերցեգովինան ճանաչում է երեք պաշտոանական լեզու. բոսնիերեն, խորվաթերեն և սերբերեն։ «Բոսնիերեն» լեզվանվանումը վիճարկելի է, քանի որ Բոսնիա և Հերցոգովինայի խորվաթները և սերբերը իրենց լեզուն անվանում են խորվաթերեն և սերբերեն։ Սերբական Հանրապետության սահմանադրությունը այդ լեզուն նշում է որպես «բոսնիակների կողմից խոսվող լեզու» (jezik kojim govore Bošnjaci)։ Սերբիայի կառավարությունը նույնպես օգտագործում է այս եզրը։

Աշխարհագրություն[խմբագրել]

Բոսնիա և Հերցեգովինան քարտեզի վրա

Երկրի հյուսիսային մասը հիմնականում հարթավայրային է, իսկ կենտրոնա-արևմտյան մասը ավելի բլրոտ։ Հարավում և արևելքում գտնվում են երկրի ամենաբարձր լեռները. ամենաբարձր լեռնագագաթն է Մագլիչը (2386 մ) Մոնտենեգրոյի հետ սահմանագծում։ Երկրում շատ անտառներ կան, ինչպես նաև կուսական բնական տարածքներ։ Նեում քաղաքի մոտ Բոսնիան կտրում է Կրոատիայի ափագիծը, ինչի շնորհիվ 20 կմ ծովային սահմանագիծ է ստանում երկիրը։ Թեև երկիրը մեծապես տուժել է պատերազմի ժամանակ, այժմ մեծ աշխատանք է կատարվում երկրի վերակառուցման համար։ Բոսնիա և Հերցեգովինայի միջով հնարավոր է անվտանգ երթևեկել։

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել]

Տնտեսություն[խմբագրել]

Բոսնիա և Հերցեգովինայի տնտեսությունը ծանր կացության մեջ էր հայտնվել պատերազմի ժամանակ։ Արդյունաբերություն, որից մեծաբես կախված էր երկիրը մեծ վնասներ է կրել։ Արդյունաբերության հիմնական ճյուղերից են. հանքարդյունաբերությունը (ածուխ, ցինկ) և նավթաքիմիական արդյունաբերությունը։ Երկրի տնտեսության մեջ կարևոր տեղ է զբաղցնում նաև գյուղատնտեսությունը և անասնապահությունը։ Աշխարհագրական դիրքի պատճառով հիմնական առևտուրը կատարվում է հարևան երկրներ Խորվաթիայի, Սերբիայի և Մոնտենեգրոյի հետ։

Քաղաքականություն[խմբագրել]

Քաղաքական կուսակցություններ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]