Քլոր

Քլոր (Պարբերական աղյուսակ)

Cl

Հայտնագործման պատմությունը

Քլոր, քիմիական տարր է, որի նշանն է Cl և ատոմային թիվը՝ 17։ Քլորը (Cl₂) հայտնաբերել է Կ. Շեելեն 1774 թ.։ Այն դեղնականաչավուն թունավոր գազ է, t_հալ=-101°С, t_եռ=-34°С։ Բնական քլորը հանդիպում է 2 իզոտոպների ձևով ³⁵Cl և ³⁷Cl։ Քլորի բնական միացություններն են՝

1.NaCl-քարաղ կամ հալիտ

2.KCl-սիլվին

3.NaCl • KCl-սիլվինիտ

4.NaCl • MgCl₂ • 6H₂O-կառնալիտ

Ստացումը

1.Արդյունաբերության մեջ քլորը ստանում են NaCl-ի հալույթի կամ լուծույթի էլեկտրոլիզից.

$~\mathrm{ 2NaCl+2H_2O\xrightarrow{electroliz^\circ }\ 2NaOH + Cl_2\uparrow +H_2\uparrow}$

2NaCl → (էլ-զ) 2Na + Cl₂

2.Լաբորատորիայում քլորը ստանում են աղաթթվի և ուժեղ օքսիդիչների փոխազդեցությունից.

4HCl+MnO₂=MnCl₂+Cl₂↑+2H₂O

2KMnO₄+16HCl=5Cl₂↑+2MnCl₂+2KCl+8H₂O

K₂Cr₂O₇+14HCl=3Cl₂↑

KClO₃+6HCl=KCl+3Cl₂↑+3H₂O

Ֆիզիկական հատկությունները

Սովորական պայմաններում քլորը սուր,հեղձուցիչ հոտով,դեղնականաչավուն,օդից 2,5 անգամ ծանր գազ է:Թունավոր է:Սենյակային ջերմաստիճանում 0,6 ՄՊԱ ճնշման տակ հեղուկանում է:Սենյակային ջերմաստիճանում 1 ծավալ ջրում լուծվում է 2,5 ծավալ քլոր,ստացված դեղին լուծույթը անվանում են քլորաջուր:t_հալ=-101°С,,t_եռ=-34°С,երբ քլորը պնդանում է,առաջացնում է կանաչավուն բյուրեղներ:

Քիմիական հատկությունները

1.Փոխազդում է մետաղների հետ սովորական պայմաններում.

Ca+Cl₂=CaCl₂

2Na+Cl₂=2NaCl

2Fe+3Cl₂=2FeCl₃

2.Փոխազդում է ոչմետաղների հետ (բացի թթվածնի,ազոտի,ածխածնի)

2P+3Cl₂=2PCl₃

5Cl₂ + 2P=2PCl₅

H₂+Cl₂=2HCl (լույսի ազդեցությամբ)

S+Cl₂=SCl₂

2S+Cl₂=S₂Cl₂

Cl₂+3F₂=2ClF₃

3.Փոխազդում է ջրի հետ.

Cl₂+H₂O+H₂O=HCl+HClO

2Cl₂+2H₂O=4HCl+O₂

HClO=HCl+O (մարէազերծում է ջուրը)

4.Փոխազդում է ալկալիների հետ.

Cl₂+2KOH→ (20°)KCl+KClO+H₂O (ժավելաջուր)

3Cl₂+6KOH→ (100°)5KCl+KClO₃+3H₂O

Cl₂+Ca(OH)₂=CaOCl₂(քլորակիր)+H₂

5.Փոխազդում են հալոգենիդների և հալոգենաջրածինների հետ.

Cl₂+2HBr=2HCl+Br₂

Cl₂+2KJ=2KCl+J₂

6.Քլորը ուժեղ օքսիդիչ է.

Cl₂+H₂S=2HCl+S

7.Փոխազդում է ամոնիակի հետ.

4NH₃ + 3Cl₂=NCl₃ + 3NH₄Cl

8.Փոխազդում է օրգանական նյութերի հետ.

CH₃-CH₃ + Cl₂ → C₂H₅Cl + HCl

CH₂=CH₂ + Cl₂ → Cl-CH₂-CH₂-Cl

C₆H₆ + Cl₂ → C₆H₅Cl + HCl

9.Փոխազդելով շմոլ գազի հետ առաջացնում է ֆոսգեն.

Cl₂ + CO=COCl₂

Կիրառությունը

Քլորը լայնորեն օգտագործվում է արդյունաբերության մեջ։ Այն օգտագործվում է աղաթթվի արդյունաբերական ստացման և այնպիսի նյութերի պատրաստման համար, որոնք օգտագործվում են գործվածքներն սպիտակեցնելու համար։

Խմելու ու կենցաղային նպատակների համար նախատեսված ջուրը մինչև ջրատար խողովակների ցանց մղելը հիվանդաբեր միկրոօրգանիզմներից ախտահանվում է իր մեջ աննշան քանակի քլոր լուծելով՝ քլորելով։

Գյուղատնտեսական բույսերի վնասատուների և հիվանդությունների դեմ պայքարելու համար օգտագործվող կարևորագույն պրեպարատները (ինսեկտոֆունգիցիդները)՝ ԴԴՏ, հեքսաքլորան և գրանոզան, այնպիսի օրգանական նյութեր են, որոնց պատրաստման ժամանակ քլոր է գործադրվում։

Տեսեք նաև

• Պարբերական աղյուսակ
• Հալոգեններ
• Քլորաջրածին
• Աղաթթու