Ցեղասպանություն
Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ցեղասպանություն (հուն.` γένος — ցեղ և լատ.՝ caedo — սպանում եմ), միջազգային հանցագործություն, ըստ Միավորված Ազգերի Կազմակերպության 1948 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ընդունված կոնվենցիայի` որևէ ազգային, կրոնական կամ էթնիկ խմբի մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ մտադրված սիստեմատիկ ոչնչացում հետևյալ կերպով`
- Խմբի անդամների սպանություն,
- Խմբի անդամներին մարմնական կամ մտավոր ծանր վնասի պատճառում,
- Միտումնավոր այնպիսի կենսապայմանների ստեղծում այդ խմբի համար, որ հաշվարկված են հանգեցնելու նրանց լիարժեք կամ մասնակի ֆիզիկական ոչնչացմանը,
- Այնպիսի միջոցառումների պարտադրում, որ կկանխարգելեն այդ խմբի ծնելիությունը,
- Այդ խմբի երեխաներին հարկադրաբար այլ խումբ տեղափոխելը։
1948 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ընդունված ՄԱԿ-ի կոնվենցիայով ցեղասպանությունը համարվում է միջազգային հանցագործություն։
Ցեղասպանության օրինակներ [խմբագրել]
- Հայերի սպանությունն ու տեղահանումը Օսմանյան կայսրությունում 1895—1923 թվականներին (տես` Մեծ եղեռն)։
- Հայերի ոչնչացումն Ադրբեջանում 1988-1993 թվականներին (տես` Մարաղայի կոտորած, Սումգայիթի ջարդեր, Բաքվի ջարդեր, Գանձակի ջարդեր)։
- Նացիստական Գերմանիայի կողմից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հրեաների (տես Հոլոքոստ), գնչուների և խորհրդային ռազմագերիների ոչնչացումը։
- Պոլ Պոտի և Իենգ Սարիի ռեժիմի օրոք 1975—79թվակններին երեք միլիոն կամբոջացիների ոչնչացումը։
- 1994 թվականին Ռուանդայում մասայական ջարդը, որի ժամանակ խութու ցեղը ոչնչացրեց թութսի ցեղից 600,000 հոգու։
Գրականություն [խմբագրել]
- Andreopoulos, George J., ed. (1994)։ Genocide: Conceptual and Historical Dimensions։ University of Pennsylvania Press։ ISBN 0-8122-3249-6։
- Ball, P., P. Kobrak, and H. Spirer (1999). State Violence in Guatemala, 1960–1996: A Quantitative Reflection. Washington, D.C.: American Association for the Advancement of Science.
- Chalk, Frank; Kurt Jonassohn (1990)։ The History and Sociology of Genocide: Analyses and Case Studies։ Yale University Press։ ISBN 0-300-04446-1։
