Ինքնասպանություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Անգլիացի բանաստեղծ Թոմաս Շատերտոնը, ով ըստ ոմանց` վերջ է տվել կյանքին

Ինքնասպանություն (լատ.՝ suicidium), մարդ-արարածի կողմից դիտավորյալ կատարվող գործողություն, որի հետևանքով, որպես արդյունք նա մահանում է։ Ինքնասպանությունն հաճախ կատարվում է հուսահատության մեջ, կամ կարող է վերագրվել որոշ հոգեկան խանգարումների (դեպրեսիա, երկբևեռ խանգարում, շիզոֆրենիա, ալկոհոլի և թմրանյութերի չարաշահում)։ Ճնշումները կամ դժբախտությունները, ինչպիսիք են ֆինանսական խնդիրների հետ կապված դժվարությունները կամ միջանձնային հարաբերությունները կարող են նշանակալի դեր խաղալ ինքնասպանություն կատարելու մեջ։

Ամեն տարի երկրագնդում մոտ 1 միլիոն մարդ գործում է ինքնասպանություն։‌[փա՞ստ] Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության այն մահվան 13-րդ ամենահաճախ հանդիպող պատճառն է։ Ինքնասպանությունների քանակը երեք անգամ ավելի է սպանությունների քանակից, և այս հարաբերակցությունը չի փոխվում սոցիալական, քաղաքական կամ այլ գործոնների փոփոխության դեպքում։‌[աղբյո՞ւրը]

Գործոններ[խմբագրել]

Ինքնասպանությանը տանող գործոնները կարելի է բաժանել երկու մասի ` անձնային գործոններ և սոցիալական գործոններ: Անձնային գործոնների մեջ է մտնում մարդու ֆիզիկական վիճակը։ Սրանք հիվանդություններն են, քանի որ 6 ամսից ավելի խնամքի տակ, կամ ինչ-որ բուժական հաստատությունում, հիվանդանոցում գտնվելը բերում է սուիցիդալ մտքերի, որոնք էլ իրենց հերթին` ինքնասպանության։ Անձնային գործոն է նաև հոգեկան առողջությունը, քանի որ երկար տարիներ ինքնասպանությունը դիտարկվում էր որպես հոգեկան հիվանդություն, և եկեղեցին հոգեկան հիվանդությունը հավասարեցնում էր հոգու հիվանդությանը։ Ամուսնական կարգավիճակը նույնպես նշանակալիորեն ազդում է ինքնասպանությունների թվի վրա։ Սոցիալական գործոնների մեջ են մտնում դերային փոփոխությունները , փոխազդեցությունների (ինտերակցիաների) պակասը և բոլոր այն գործոնները, որոնք ուղղված են ինքնասպանություն կատարած սուբյեկտի շրջապատին՝ հարազատներին, ընկերներին և այլն։

Հնագույն ժամանակների հայտնի ինքնասպան եղածները[խմբագրել]

Տես նաև[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]