Բժիշկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
«Բժիշկը», Հեղինակ` Լյուկ Ֆիլդս

Բժիշկը (լատ`. medicus, հուն.` iatros, γιατρός) մասնագետ է, ով կանխարգելում, ախտորոշում և բուժում է հիվանդությունները, պահպանում և ամրապնդում մարդկանց առողջությունը։ Նա բարձրագույն բժշկական կրթություն ստացած անձն է։

Բժշկի մասնագիտությունը[խմբագրել]

Բժշկի մասնագիտությունը պահանջում է ծայրաստիճան պատասխանատվություն, քանի որ նրան է վստահվում մարդու համար ամենաթանկը՝ մարդու կյանքն ու առողջությունը, հետևաբար բժշկին անհրաժեշտ են ինչպես բժշկագիտության խորը իմացություն, այնպես էլ կլինիկական մտածելակերպով օժտվածություն։ Դա է պատճառը, որ բոլոր մասնագիտությունների մեջ բժշկական կրթությունը ամենաերկարատևն է և ամենախրթինը, իսկ հետագայում՝ արդեն որպես կայացած մասնագետ, բժիշկը պարտավոր է մինչև կյանքի վերջ սովորել, թարմացնել ու խորացնել գիտելիքները, լինել տեղեկացված ամեն վայրկյան զարգացող ու փոփոխվող բժշկական աշխարհում։ ՀՀ-ում բժիշկներ պատրաստող հիմնական բուհը Երևանի պետական բժշկական համալսարանն է։ Սովորաբար բժիշկ դառնում են եռաստիճան ուսումնառությամբ. նախ սովորում են բակալավրիատի կրթական մակարդակում և խորությամբ ուսումնասիրում բժշկագիտությունը։ Առաջին 3 տարիներին սովորաբար ուսումնասիրում են բժշկագիտության տեսական գիտությունները (Անատոմիա, Հյուսվածաբանություն, Ֆիզիոլոգիա, Կենսաքիմիա, Բժշկական տերմինաբանություն, Ախտաֆիզիոլոգիա, Ախտաբանական անատոմիա, Դեղագիտություն, Բժշկական մանրէաբանություն, հիգիենա և այլն), իսկ բակալավրիատի մնացած տարիներին՝ կլինիկական գիտությունները (Ներքին հիվանդություններ, Վիրաբուժություն, Ուրոլոգիա, Մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա, Մանկաբուժություն, Սրտաբանություն, և այլն)։ Այնուհետև ևս 2 տարի իրենց գիտելիքները խորացնում են մագիստրատուրայում, որտեղ ուսումնառելը պարտադիր է բոլոր բժիշկների համար։ Մագիստրատուրայում ուսումնառելուց հետո ուսումնառությունը շարունակվում է կլինիկական օրդինատուրայում (ռեզիդենտուրա)` բժշկագիտության որևէ նեղ բնագավառում: Գոյություն ունեն 2 կարգի բժիշկներ՝ ընտանեկան բժիշկներ կամ լայն պրոֆիլի թերապևտներ (ներքին հիվանդությունների բժիշկ) և նեղ մասնագետներ (մանկաբույժներ, վիրաբույժներ, հոգեբույժներ, ծերաբույժներ և այլն): Հիվանդը սկզբում դիմում է թերապևտին, որն ախտորոշում է հիվանդությունը և որոշում տվյալ հիվանդին բուժելու եղանակը: Նեղ մասնագետ բժիշկները սովորաբար աշխատում են հիվանդանոցներում (կլինիկաներում):

Միայն բժշկական կրթությունը դեռևս բավարար չէ որակյալ և ժամանակակից բժշկի պաշտոնը ստանձնելու համար. բժիշկ-մասնագետին անհրաժեշտ են այնպիսի հատկանիշներ, ինչպիսիք են հոգատարությունը, դիտողականությունը, անձնվիրությունը, անսահման բարությունը, ուրիշին օգնության հասնելու ձգտումը,ինչպես նաև ներքին բարձր կուլտուրան: Ինչպես ասել է իսպանացի նշանավոր բժիշկ Խոսե դե Լյատումենդին. «Միայն բժշկություն իմացող բժիշկը նույնիսկ բժշկություն էլ չգիտե»։ Բժիշկը պետք է գերազանց տիրապետի միջանձնային հարաբերությունների նրբություններին, չէ որ նա գործ ունի հիվանդ մարդու հետ, ում նկատմամբ անհրաժեշտ է լինել չափազանց նրբանկատ ու ներողամիտ։

Քանի որ բժիշկը գործ ունի մարդու կյանքի հետ, ուստի, խոր գիտելիքներից բացի, նրանից պահանջվում են նաև բազմաթիվ հատկանիշներ, և մշակված են բժշկի վարվելակերպի հատուկ կանոններ։ Ֆոնենդոսկոպը և ճնշաչափը բժշկի անբաժան գործիքներն են։ Բժիշկը հետազոտում է հիվանդին և որոշում, թե ինչպես կարելի է կանխել ու բուժել հիվանդությունները։ Դեռևս Հին Եգիպտոսում բժիշկը, նախքան գործնական բժշկությամբ զբաղվելը, երդվում էր հավատարիմ մնալ որոշակի նորմերի։ Ավելի ուշ «բժշկության հայր», հին հույն բժիշկ և փիլիսոփա Հիպոկրատը մշակել է բժշկի երդման տեքստ, որը հայտնի է իբրև «Հիպոկրատի երդում» և պարտադիր է բոլոր բժիշկների համար։ Հայ բժիշկները մշտապես հետևել են բժշկի բարոյական նորմերին։ Օրինակ՝ միջնադարյան հայ բժշկության հիմնադիր, բժշկապետ Մխիթար Հերացին, որի անունով է կոչվել Երևանի պետական բժշկական համալսարանը, շրջել է վտանգավոր համաճարակների վայրերում, զբաղվել է դողէրոցքի (մալարիա) և այլ վարակիչ հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ։ ՀՀ բուժհիմնարկներում, որպես կանոն, անցկացվում են «Դեոնտոլոգիական օրեր», որոնց ընթացքում բուժաշխատողները քննարկում են բժշկական բարոյագիտության՝ դեոնտոլոգիայի հարցեր։

Հղումներ[խմբագրել]