Մարաղայի կոտորած
Մարաղայի կոտորած - կոտորած է, որ իրականացրել են ադրբեջանական զինված ուժերը 1992 թվականի ապրիլի 10-ին Լեռնային Ղարաբաղի Մարտակերտի շրջանի Մարաղա գյուղում: Զոհվել է մոտ հինգ տասնյակ հայ բնակիչ:.[1]
Բովանդակություն |
Կոտորածի նախադրյալները [խմբագրել]
Մարաղա գյուղը (Լենինավան) գտնվում է Լեռնային Ղարաբաղի հյուսիսում Միրբաշիրի շրջանի (Տերտերի շրջան) հարևանությամբ:[2] Ըստ 1989 թվականի մարդահամարի, գյուղում ապրում էր 4 660 մարդ՝ հիմնականում հայ: Մինչև ապրիլի 10-ի իրադարձությունները գյուղը ենթարկվել է բազմակի հրետակոծության:
Կոտորածը [խմբագրել]
1992 թվականի ապրիլի 10-ին առավոտյան ժամը 5-ին սկսվեց գյուղի հրետակոծությունը: Կեսօրի մոտ ադրբեջանական «Գուրթուլուշ » բատալյոնը (1 000 զինվոր), 20 զրահամեքենայի ուղեկցությամբ մտավ գյուղ[4]: Պաշտպանական ուժերը (60 հոգի) տեսնելով, որ չեն կարող դիմադրել անհավասար ուժին նահանջեցին, զգուշացնելով գյուղի բնակիչներին: Հիմնական բնակչությունը լքեց գյուղը: Ծերունիները և հաշմանդամները պատսպարվեցին նկուղներում[5]: Հաջորդ օրը հայերը գյուղը ետ գրավեցին և գտան 43 խաղաղ բնակչի դիակ՝ մի քանիսը գլխատված էին, մյուսները այրված կամ աչքերը հանված[2][5]:
Քարոլինա Քոքսը այսպես է նկարագրում իր տեսածը՝
Այն ինչ որ մենք տեսանք՝ նկարագրության ենթակա չէ: Գյուղը ամբողջովին ավերված էր: Մարդիք թաղում էին զոհվածներին, ավելի ճիշտ այն ինչ հնարավոր էր թաղել՝ տանջամահ արված, կենդանի այրված, կտրտված կամ սղոցված դիակի մասեր: Մի մասին թաղել էին նախորդ օրը՝ նկարահանելու համար նրանց հանեցինք, թեև հասկանում էինք, թե ինչքան ծանր է հայերի համար: Այդ օրերին Մարաղայում նկարահանվածը փաստում է այդտեղ իրագործված սոսկալի կոտորածի մասին՝ գլխատված և կտրտված դիակներ, երեխաների դիակներ, արյունոտ հող և մարմնի մասեր, որտեղ սղոցել էին նրանց: Մենք տեսանք արյունոտված մանգաղներ, որոնցով կատարել էին այդ եղերագործությունը, հավանաբար դրանք պետք էր վերցնել մեր հետ՝ որպես վկայություն, բայց ես դա չկարողացա: Բնակիչներին սպանելուց հետո ադրբեջանցիները թալանել և այրել էին գյուղը: Զինվորներից հետո հայտնվել էին քաղաքացիներ և շարունակել թալանը: Մենք տեսանք մի քանի լիքը լցված պայուսակներ, որ դիակապտիչները չէին հասցրել տանել:
Զոհերը [խմբագրել]
Ըստ Մեծ Բրիտանիայի Լորդերի պալատի նախկին փոխ-խոսնակ Քարոլինա Քոքսի սպանվել է ոչ պակաս 45 գյուղի բնակիչ: Ըստ հայկական անվանական ցանկի զոհվել է 57 և գերեվարվել 45 խաղաղ բնակիչ:[6] Գերիների թվում 9 երեխա կար, 18 կին, 3 տարեց և մեկ կույր (տվյալները հաստատված են Միջազգային «Helsinki Watch» իրավապահպան կազմակերպության և Քարոլինա Քոքսի կողմից): Մեկ շաբաթ անց նոր հարձակում է կազմակերպվել, որի արդյունքում բնակչությունը լքել է գյուղը և 13 հոգի գերեվարվել են [7]: Ընդհանուր առմամբ գյուղում զոհվել է 90 , տարբեր աստիճանի վերքեր են ստացել 37 մարդ, նրանց թվում 21 կին և 6 երեխա[8]:
Լուսաբանումը ԶԼՄ-ներում [խմբագրել]
Ինչպես հայկական, այնպես էլ անկախ լրատվական միջոցները նշում են , որ չնայած իր դաժանությանը՝ Մարաղայի կոտորածը համարյա չի լուսաբանվել և անհայտ է լայն հանրության համար:[2][9] Ըստ Քարոլինա Քոքսի Դեյլի Թելեգրաֆ անգլիական թերթը սկզբում տպելու էր Մարաղայի կոտորածի մասին, բայց հետո հրաժարվեց:
Այլ [խմբագրել]
Մարաղայի կոտորածը իրագործելու համար «Գուրթուլուշ» բատալյոնի հրամանատար Շահին Թալիբ օղլի Թագիևը ստացել է «Ադրբեջանի Ազգային Հերոս» կոչում:
Արտաքին Հղումներ [խմբագրել]
- ՄԱՐԱՂԱՅԻ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
- Photographs of the Maraghar Massacre
- Ethnic cleansing in Nagorno-Karabakh Conflict
- UK House of Commons report
- Survivors of Maraghar massacre: It was truly like a contemporary Golgotha many times over
Ծանոթագրություններ և նշումներ
- ↑ Ղարաբաղյան հակամարտության ժամանակագրությունը, 1992 թվական(ռուս.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Том де Ваал «Черный сад» Глава 11. Август 1991 — май 1992 гг. Начало войны (ռուս.)
- ↑ Maraga April — 10 — 1992 Armenians.com
- ↑ Марага — незаживающая рана
- ↑ 5,0 5,1 Human Rights Watch, Bloodshed in the Caucasus, p. 29 (անգ.)
- ↑ СПИСОК ЖИТЕЛЕЙ-АРМЯН, УБИТЫХ В МАРАГЕ 10 АПРЕЛЯ ПОДРАЗДЕЛЕНИЯМИ РЕГУЛЯРНОЙ АРМИИ АЗЕРБАЙДЖАНА
- ↑ Christianity Today. Baroness Cox: Survivors of the Maraghar Massacre
- ↑ В Арцахском государственном университете состоялась презентация компакт-диска, посвященного трагедии в карабахском селе Марага
- ↑ Левон Мелик-Шахназарян, «Военные преступления Азербайджана против мирного населения Нагорно-Карабахской Республики» Глава 9, Распятие Мараги
 |
Սա անավարտ հոդված է։ Դուք կարող եք օգնել Վիքիպեդիային՝ ուղղելով և լրացնելով այն։ Այս նշումը հարկավոր է փոխարինել համապատասխան թեմատիկ նշումով։ |
| Արցախյան հակամարտություն | ||||
|---|---|---|---|---|
| Պատմություն | Վայրեր | Քաղաքական առաջնորդներ | Ռազմական առաջնորդներ | Արտաքին օգնություն |
|
Ծագում Սովետական ժամանակաշրջան
Զինադադարից ի վեր |
Արցախ, հյուսիս Արցախ, կենտրոնական Արցախ, հարավ ԼՂՀ ազատագրված տարածքներ նրանց նախկին Ադրբեջանական անվանումներով |
Ռազմական օգնություն՝ Արցախի Ռազմական օգնություն՝ Ադրբեջանի Հակամարտության միջամտություն |
||
