Ռուսներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ռուսներ
L.Rumina on scene.JPG
Ընդհանուր քանակ

~ 133 000 000[1]

Բնակեցում
Լեզու(ներ)
Ռուսերեն
Հավատք(ներ)
Ուղղափառություն


Ռուսներ, արևելասլավոնական էթնոս, Ռուսաստանի մեծաթիվ բնիկ ազգը (ըստ 2010 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի՝ կազմում է բնակչության 80 % -ը[3]), ամենամեծաթիվ եվրոպական ազգը։ Խոշոր սփյուռք գոյություն ունի Ուկրաինայում, Ղազախստանում, ԱՄՆ-ում, Բելոռուսիայում և այլ պետություններում։ Ամբողջ աշխարհում հաշվվում է մոտավորապես 133 միլիոն ռուսներ։ Ըստ ՀԿՈւՀԿ (Հասարակական կարծիքի ուսումնասիրման համառուսաստանյան կենտրոն) 2010 թվականի մարտին անցկացրած հարցման տվյալների՝ Ռուսաստանում բնակվող ռուսների 75 %-ը իրենց համարում է ուղղափառության հետևորդներ։[62], շոշափելի է նաև ոչ մի կրոնի չհետևողների թիվը։ Ազգային լեզուն ռուսերենն է։

Ինքնանվանում[խմբագրել]

Ռուսների ինքնանվանումը՝ «русские» (ռուսկիյե), առաջացել է «русские люди» (ռուս մարդիկ) երկանդամ կապակցությունից, որի երկրորդ անդամը ժամանակի ընթացքում դուրս է եկել գործածումից[63]։ Հնում այն օգտագործվում էր հիմնականում խոսակցական լեզվում, իսկ մինչև 18-րդ դարը ռուսների և արևելասլավոնական ազգերի ինքնանվանումը եղել է Ռուս (Русь), այնպես, ինչպես անվանում էին երկիրը (ռուս.՝ Древняя Русь17-18-րդ դարերում այն աստիճանաբար փոխարինվել է նոր՝ россияне (ռոսիյանե) ինքնանվանումով, իսկ ավելի ուշ, 18-19-րդ դարերում՝ великорусы (վելիկոռուսի, բառացի՝ «մեծ ռուսներ»)։ Սակայն աստիճանաբար գրական լեզու էր ներթափանցում «русские» ինքնանվանումը, որը սկզբում վերագրվում էր բոլոր երեք արևելասլավոնական ազգություններին, սակայն 1917-ից սկսած՝ միայն վելիկոռուսներին։

Այժմ, որպես ռուսների ինքնանվանում գործածվում են ինչպես «русские», այնպես էլ «россияне» անվանումները, ընդ որում, առաջինով բնորոշում են էթնիկ ռուսերին՝ կապ չունի, թե որ երկրում են նրանք ապրում, կամ թե որ երկրի քաղաքացի են համարվում, իսկ երկրորդով՝ միայն Ռուսաստանի քաղաքացիներին, առանց հաշվի առնելու նրանց ազգային պատկանելիությունը, սոցիալական, կրոնական կամ այլ առանձնահատկությունները։ Նման բաժանումը կիրառվում է միայն ռուսերեն լեզվում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. «People: Russian»։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-27-ին։ http://www.webcitation.org/67yTcdTll։ Վերցված է 2012-02-28։ 
  2. Всероссийская մարդահամար, населения 2010. Национальный состав населения РФ 2010
  3. 3,0 3,1 Вот какие мы — россияне. Об итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
  4. Առանց Ռուսաստանին միացած Ղրիմի և Սևաստոպոլի, քանի որ Համառուսաստանյան մարդահամար այս շրջաններում չի իրականացվել:
  5. Ներառյալ Ռուսաստանին միացած Ղրիմը և Սևաստոպոլը:
  6. Առանց Ռուսաստանին միացած Ղրիմի և Սևաստոպոլի
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 7,13 7,14 «Всеукраїнський перепис населення 2001. Русская версия. Результаты. Национальность и родной язык»։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-22-ին։ http://www.webcitation.org/6171e8TFd։ 
  8. 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 8,11 8,12 Агентство Республики Казахстан по статистике. Этнодемографический сборник Республики Казахстан 2014
  9. [1]
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,7 «Selected Social Characteristics in the United States: 2009»։ U.S. Census American Community Survey։ 2009։ http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_DP2&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-tree_id=306&-redoLog=false&-geo_id=01000US&-format=&-_lang=en&-search_map_config=։ 
  11. «Selected Social Characteristics in the United States: 2009»։ U.S. Census American Community Survey. New York։ 2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-02-02-ին։ http://www.webcitation.org/659rLQB6H։ 
  12. «Selected Social Characteristics in the United States: 2009»։ U.S. Census American Community Survey. California։ 2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-02-02-ին։ http://www.webcitation.org/659rLsCbb։ 
  13. «Selected Social Characteristics in the United States: 2009»։ U.S. Census American Community Survey. Florida։ 2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-02-02-ին։ http://www.webcitation.org/659rMIjXd։ 
  14. «Selected Social Characteristics in the United States: 2009»։ U.S. Census American Community Survey. Pennsylvania։ 2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-02-02-ին։ http://www.webcitation.org/659rMkwjg։ 
  15. «Selected Social Characteristics in the United States: 2009»։ U.S. Census American Community Survey. New Jersey։ 2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-02-02-ին։ http://www.webcitation.org/659rNB8gH։ 
  16. «Selected Social Characteristics in the United States: 2009»։ U.S. Census American Community Survey. Illinois։ 2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-02-02-ին։ http://www.webcitation.org/659rNbjz4։ 
  17. «Selected Social Characteristics in the United States: 2009»։ U.S. Census American Community Survey. Massachusetts։ 2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-02-02-ին։ http://www.webcitation.org/659rO1uZV։ 
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 Итоги переписи населения Беларуси 2009 г. Национальный состав.
  19. Uzbekistan
  20. Приведённые данные приблизительны, поскольку полноценная մարդահամար, населения в независимом Узбекистане ещё не проводилась.
  21. Этнический атлас Узбекистана Институт "Открытое общество", 2002 - 451 с. (см.)
  22. Справка о городе на официальном сайте хокимията г. ТашкентНаселение Ташкента
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 23,4 23,5 23,6 Население Латвии 2013(լատվ.)
  24. Population by selected ethnic origins, by province and territory (2006 Census) (Statistics Canada)
  25. Ethnic groups and generations in Canada. Population by selected ethnic origins, by province and territory (2006 Census). 2006 Онтарио
  26. Ethnic groups and generations in Canada. Population by selected ethnic origins, by province and territory (2006 Census). 2006 Британская Колумбия
  27. Ethnic groups and generations in Canada. Population by selected ethnic origins, by province and territory (2006 Census). 2006 Альберта
  28. Ethnic groups and generations in Canada. Population by selected ethnic origins, by province and territory (2006 Census). 2006 Манитоба
  29. Ethnic groups and generations in Canada. Population by selected ethnic origins, by province and territory (2006 Census). 2006 Квебек
  30. Ethnic groups and generations in Canada. Population by selected ethnic origins, by province and territory (2006 Census). 2006 Саскачеван
  31. Национальный статистический комитет Кыргызской Республики. Национальный состав населения (գնահատական, 1 января 2012 года)
  32. Մարդահամար, населения Киргизии 2009. Бишкек
  33. Մարդահամար, населения Киргизии 2009. Чуйская область
  34. Статкомитет Эстонии. База данных населения
  35. 35,0 35,1 PO0222: POPULATION BY SEX, ETHNIC NATIONALITY AND COUNTY, 1 JANUARY
  36. «Ausländische Bevölkerung am 31.12.2011 nach Geburtsort und ausgewählten Staatsangehörigkeiten»։ Statistisches Bundesamt BRD։ https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/MigrationIntegration/AuslaendischeBevolkerung/Tabellen/Geburtsort.html։ Վերցված է 2012-07-27։ 
  37. 37,0 37,1 37,2 37,3 37,4 37,5 Демоскоп. Некоторые итоги переписи 2004 года в Молдавии
  38. Без учёта ПМР (Приднестровья)
  39. Департамент статистики Литвы. Население и социальная сатистика (M3010215: Population at the beginning of the year by ethnicity (1979 -> 2011)(անգլերեն)
  40. Приднестровье (ПМР) юридически является частью Молдавии, фактически — самопровозглашённым государством, признанным лишь двумя частично признанными государствами: Южная Осетия и Абхазия. Перепись населения в Молдавии 5—12 октября 2004 г. проводилась без учёта населения ПМР. В ПМР в 2004 г. проводилась самостоятельная մարդահամար, населения 11-18 ноября 2004 г.(Демоскоп. Итоги переписи населения ПМР 2004 г.)
  41. Статистический ежегодник 2013 ПМР
  42. Президент Туркмении в 2001 г. С.Ниязов (Туркменбаши) определил долю русских в стране как 2%, что соответствовало около 100 тыс. чел. из 5,2 млн чел.(Демоскоп. Ниязов и население Туркмении к 2001 г.)
  43. Turkmenistan
  44. Brazil
  45. Переписи населения Азербайджана 1979, 1989, 1999, 2009 годов
  46. United Kingdom
  47. Перепись населения Грузии 2002 г. Национальный состав(անգլերեն)
  48. Без Абхазии и Южной Осетии
  49. Category No. 2068.0 — 2006 Census Tables Կաղապար:Недоступная ссылка
  50. Официальная статистика Кубы за 2002 г.
  51. «(2007 census)»։ Ined.fr։ 2012-07-06։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-08-04-ին։ http://www.webcitation.org/69f2Fq2bJ։ Վերցված է 2012-07-22։ 
  52. Том 3. Национальный состав и владение языками, гражданство населения Республики Таджикистан
  53. Население Финляндии
  54. RECENSĂMÂNTUL POPULAŢIEI ŞI AL LOCUINŢELOR 2011: [2](ռում.)
  55. Национальный состав Абхазии Перепись, 2011 г.
  56. Абхазия формально является частично признанным государством (признанным РФ) и, одновременно, считается Грузией частью своей страны
  57. 2001
  58. (2000, Перепись,)
  59. Przynależność narodowo-etniczna ludności - NSP 2011(լեհ.)
  60. Մարդահամար, населения Армении 2011 г. Национальный состав постоянного населения
  61. Преброяване 2011 -(բուլղ.)
  62. «Верим ли мы в бога?» // ВЦИОМ, 30 марта 2010 г.
  63. Факсимиле издания «Слова о полку Игореве» 1800 года. Москва, Сенатская типография (1800)