Կանադա

Կանադա Canada
Նշանաբան՝ A Mari Usque Ad Mare  (լատիներեն) "Ծովից ծով"
Ազգային հիմն՝ Օ Կանադա Թագավորական հիմն՝ God Save the Queen
Մայրաքաղաք		Օտտավա 45°24′N, 75°40′W
Ամենամեծ քաղաք		Տորոնտո
Պետական լեզու(ներ)		անգլերեն ֆրանսերեն
Կառավարում		Խորհրդարանական ժողովրդավարություն (Դաշնակցային սահմանադրական թագավորություն)
Հիմնում
Տարածք
-	Ընդհանուր	9,984,670 կմ² (2nd) 3,854,085 մղոն²
-	Ջրային (%)	8.92 (891,163 km²)
Բնակչություն
-	2006 մարդահամարը	31,612,897
-	Խտություն	3.2 /կմ² (219րդ) 8.3 /մղոն²
ՀՆԱ (ԳՀ)		2006 գնահատում
-	Ընդհանուր	$1.165 տրիլիոն (11th)
-	Մեկ շնչի հաշվով	$35,200 (7th)
ՀՆԱ (անվանական)		2006 գնահատում
-	Ընդհանուր	$1.089 տրիլիոն (8th)
-	Մեկ շնչի հաշվով	$32,614 (16րդ)
ՄԶՀ (2006)		0.950 (high) (6th)
Դրամական միավոր		Կանադական դոլլար (CAD)
Ժամային գոտի		(UTC-3.5 to -8)
-	Ամռանը (DST)	(UTC-2.5 to -7)
Ինտերնետ		.ca
Հեռախոսային կոդ		+1

Կանադան (անգլ. Canada [ˈkænədə], ֆր. Canada [kanaˈda])- պետություն է Հյուսիսային Ամերիկայում, աշխարհի երկրորդ ամենամեծ երկիրն է իր գրաված տարածքով։ Ողողվում է Ատլանտյան, Խաղաղ և Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսներով, սահմանակցում է ԱՄՆ-ի հետ հարավում և հյուսիս-արևմուտքում, Դանիայի (Գրենլանդիա) հետ հյուսիս-արևելքում և Ֆրանսիայի (Սեն-Պիեր և Միկելոն) հետ արևելքում: Կանադայի` ԱՄՆ-ի հետ սահմանը համարվում է աշխարհի ամենաերկար ընդհանուր սահմանը:

Կանադան պառլամենտական համակարգով սահմանադրական միապետություն է, հանդիսանում է երկլեզվանի և բազմամշակութային երկիր, որտեղ անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուները դաշնային մակարդակով ճանաչված են որպես պետական լեզուներ: Կանադան տեխնոլոգիական և արդյունաբերական զարգացած երկիր է, ունի բազմաճյուղ տնտեսություն, որը հիմնված է հարուստ բնական ռեսուրսների և առևտրի վրա (մասնավորապես ԱՄՆ-ի հետ համատեղ Կանադան համագործակցում է դեռևս գաղութների գոյության և Համադաշնության հիմնման ժամանակաշրջանից):

Հիմնված լինելով 1534 թ. ֆրանսիացի հետախույզ Ժակ Կարտիեյի կողմից` Կանադան իր սկիզբն է առնում ֆրանսիական գաղութից, որը գտնվում էր ժամանակակից Քվեբեկ քաղաքի տեղում, որը սկզբնապես բնակեցված է եղել տեղացի ժողովուրդներով: Անգլիական գաղութատիրության ժամանակաշրջանից հետո բրիտանական երեք գաղութների միությունից (որոնք մինչ այդ Նոր Ֆրանսիայի տարածքներն էին համարվում) ծնվեց կանադական համադաշնությունը: Կանադան Միացյալ Թագավորությունից անկախություն ստացավ խաղաղ գործընթացի արդյունքում 1867-ից 1982 թվականներին:

Ներկայումս Կանադան հանդիսանում է դաշնային պետություն, որը բաղկացած է 10 մարզից և 3 տարածքից: Քվեբեկը հիմնականում հանդիսանում է ֆրանսախոս մարզ, մնացածները հիմնականում անգլախոս մարզեր են, որոնք նաև կոչվում են "անգլիական Կանադա"` ֆրանսախոս Քվեբեկի համեմատ:

Պատմություն

     Հիմնական հոդված ՝ Կանադայի պատմություն:

Կանադայի գաղութացման սկզբում, դեռևս 17-րդ դարի սկզբին, սուրբ Լավրենտիոս գետի երկայնքով ֆրանսիացիները հիմնում են Նոր ֆրանսիա անունով գաղութը, որի կենտրոնն էր Քվեբեկը: Հետագայում դրան ավելանում են նոր ֆրանսիական գաղութներ: 19-րդ դարի կեսին Ֆրանսիական գաղութները և ամբողջ Կանադան անցնում են անգլիական տիռապետության տակ: Անգլիայի թագուհու հրամանագրով Կանադայի մայրաքաղաք է հռչակվում Օտտավան, որը գտնվում է նախկին ֆրանսիական ու անգլիական գաղութների սահմանագլխին:

Աշխարհագրություն

     Հիմնական հոդված ՝ Կանադայի աշխարհագրություն:

Կլիմա

     Հիմնական հոդված ՝ Կանադայի կլիմա:

Վարչական բաժանում

     Հիմնական հոդված ՝ Կանադայի վարչական բաժանում:

Պետական կառուցվածք

     Հիմնական հոդված ՝ Կանադայի պետական կառուցվածք:

Տնտեսություն

     Հիմնական հոդված ՝ Կանադայի տնտեսություն:

Բնակչություն

     Հիմնական հոդված ՝ Կանադայի բնակչություն:

Մշակույթ

     Հիմնական հոդված ՝ Կանադայի մշակույթ:

Կրոն

     Հիմնական հոդված ՝ Կրոնը Կանադայում:

Զինված ուժեր

     Հիմնական հոդված ՝ Կանադայի զինված ուժեր:

Տես նաև

• Հյուսիսային Ամերիկայի երկրների ցանկ