Նիկարագուա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
República de Nicaragua
Նիկարագուայի Հանրապետություն
Նիկարագուայի դրոշ
Դրոշ
Նիկարագուայի զինանշանը
Զինանշան
Ազգային օրհներգ՝
Salve a ti, Nicaragua
Նիկարագուայի դիրքը
Մայրաքաղաք Մանագուա
12°9′N, 86°16′W
Ամենամեծ քաղաք մայրաքաղաք
Պետական լեզուներ իսպաներեն
Կառավարում Հանրապետություն
 -  Նախագահ Դանիել Օրտեգա (FSLN)
Անկախություն Իսպանիայից 
 -  Հայտարարում սեպտեմբերի 15, 1821 
 -  Ճանաչում հուլիսի 25, 1850 
Տարածք
 -  Ընդհանուր 129,494 կմ² (97-րդ)
 -  Ջրային (%) 7.14
Բնակչություն
 -  հուլիս 2006 նախահաշիվը 5,603,000 (107-րդ)
 -  2005 մարդահամարը 5,142,098 
 -  Խտություն 42 /կմ² (157-րդ)
109 /մղոն²
ՀՆԱ (ԳՀ) 2005 գնահատում
 -  Ընդհանուր $20.996 բիլիոն (108-րդ)
 -  Մեկ շնչի հաշվով $3,636 (119-րդ)
Ջինի (2001) 43.1 (միջին
ՄԶՀ (2006) Green Arrow Up Darker.svg0.698 (միջին) (112-րդ)
Դրամական միավոր Կորտոպա (NIO)
Ժամային գոտի (UTC-6)
Ինտերնետ .ni
Հեռախոսային կոդ +505

Նիկարագուա, Նիկարագուայի Հանրապետություն (իսպ.՝ República de Nicaragua), պետություն է Կենտրոնական Ամերիկայում։

Աշխարհագրություն, ընդերքը և հրաբուխներ[խմբագրել]

Նիկարագուա պետությունը գտնվում է Կենտրոնական Ամերիկայում: Նրան են պատկանում նաև Կարիբյան ծովի մի շարք փոքր կղզիներ: Արևմուտքում ափերը ողողվում են Խաղաղ օվկիանոսի, արևելքում՝ Կարիբյան ծովի ջրերով: Ռելիեֆը բազմազան է. կենտրոնում և հյուսիսում են գետահովիտներով մասնատված Կորդիլիերա Իսաբելա, Կորդիլիերա դե Դարիեն բարձրավանդակները և Ուապա լեռները, արևելյան մասը (Մոսկիտյան ափը) կուտակումային հարթավայր է: Խաղաղօվկիանոսյան ափին ձգվում է Էլ Վիեխո (1780 մ), Մոմոտոմբո (1258 մ), Օմետեպե (1556 մ) և այլ գործող հրաբուխների շարքը: Ընդերքում կան ոսկու, արծաթի, պղնձի, նիկելի, նավթի հանքավայրեր:

Կլիմա[խմբագրել]

Հյուսիս-արևելքում կլիման խոնավ արևադարձային է, պասսատային, հարավ-արևմուտքում՝ մերձհասարակածային:

Ներքին ջրեր[խմբագրել]

Խոշոր գետերն են Ռիո Գրանդեն, Ռիո Էսկոնդիդոն, Կուկալայան, Ռիո Նեգրոն: Լճերից նշանավոր են Նիկարագուան և Մանագուան, որոնք միանում են Տիպիտապա գետով, իսկ Սան Խուան գետի հետ կազմում են Խաղաղ և Ատլանտյան օվկիանոսներն իրար միացնող ջրային ուղին:

Կենդանական աշխարհը[խմբագրել]

Երկրի տարածքի գրեթե կեսը անտառածածկ է, տարածված կենդանիներն են լայնաքիթ կապիկը, մրջնակերը, շատ են կրծողները, սողունները, թռչունները:

Պատմություն և հեռավոր անցյալ[խմբագրել]

Նիկարագուայի հնագույն բնակիչները եղել են հնդկացիներ (հիմնականում Մեքսիկայից եկած ացտեկներ ու տոլտեկներ), որոնց ցեղային առաջնորդներից մեկի՝ Նիկարաոյի անունով էլ կոչվել է երկիրը: 1502 թ-ին ափ են իջել առաջին իսպանացիները: 1522 թ-ից սկսվել է երկրի նվաճումը, և այն դարձել է իսպանական գաղութ՝ Լեոն կենտրոնով: XIX դարի կեսից Նիկարագուայում գերիշխանության համար պայքարել են Մեծ Բրիտանիան և ԱՄՆ-ը: 1909 թ-ից, որոշ ընդհատումներով, ԱՄՆ-ը նվաճել է Նիկարագուայի տարածքը, որի դեմ պայքարի է դուրս եկել Ա. Սանդինոյի գլխավորած ջոկատը և ԱՄՆ-ին հարկադրել դուրս բերել իր զորքերը: 1934 թ-ին Ա. Սանդինոն դավադրաբար սպանվել է գեներալ Ա. Սոմոսայի հրամանով, որը շուտով դարձել է նախագահ, և երկրում հաստատվել է Սոմոսա ընտանիքի բռնապետությունը: 1970-ական թվականների 2-րդ կեսից ծավալված երկարատև պայքարի շնորհիվ Նիկարագուայի ժողովուրդը 1979 թ-ին ազատվեց Սոմոսաների բռնապետական ռեժիմից:

Բնակչություն և զբաղմունքներ[խմբագրել]

Երկրի բնակչության 85%-ը նիկարագուացիներն են, որոնք բնիկ հնդկացիների և վերաբնակիչների սերունդներն են: Խոշոր քաղաքներն են Մանագուան, Լեոնը, Գրանադան: Նիկարագուան ագրարային երկիր է: Մշակում են բամբակենի, ծխախոտ, բրինձ, շաքարեղեգ, եգիպտացորեն, սրճենի: Կան տեքստիլ, կոշիկի, մետաղամշակման ոչ մեծ ձեռնարկություններ:

Մշակույթ[խմբագրել]

Նիկարագուայի հնդկացիների հնագույն մշակույթները կրել են Մեքսիկայի, Կոլումբիայի և Պանամայի քաղաքակրթությունների ազդեցությունը: Հայտնաբերվել են ժայռապատկերներ, քարե քանդակազարդ շրջանաձև սյուներ, արտահայտիչ դեմքերով արձաններ ու արձանիկներ և այլն, Մանագուան կառուցապատված է XX դարի ճարտարապետական կառույցներով: Ժողովրդական արվեստներից տարածված են փայտի փորագրությունը, խեցեգործությունը, ասեղնագործությունը:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]