Ֆրանսիա

Վիքիփեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ֆրանսիայի Հանրապետություն République française
Դրոշը
Ազգային հիմն՝ Մարսելյեզ
Մայրաքաղաք Ամենամեծ քաղաք		Փարիզ
Պետական լեզու(ներ)		Ֆրանսերեն
Կառավարում		Նախագահական Հանրապետություն
-	Նախագահ	Նիկոլա Սարկոզի
-	Վարչապետ	Ֆրանսուա Ֆիյոն
Անկախություն
Տարածք
-	Ընդհանուր	674,843 կմ²   մղոն²
-	Ջրային (%)	0,26%
Բնակչություն
-	2006 նախահաշիվը	63,587,700
-	Խտություն	112 /կմ²   /մղոն²
Դրամական միավոր		Եվրո (€)
Ժամային գոտի		CET (UTC+1)
-	Ամռանը (DST)	CEST (UTC+2)
Ինտերնետ		.fr
Հեռախոսային կոդ		+33

Ֆրանսիան (ֆրանսերեն France) (Եվրոպական Միություն) երկիր է կենտրոնական Եվրոպայում:

Այս հոդվածի տոնը կամ ոճը կարող են Վիքիփեդիայի չափանիշներին չհամապատասխանել: Առանձնահատուկ մտահոգությունները գուցե քննարկման էջում գտնվեն: Տես Վիքիփեդիայի ոճական ուղեցույցը առաջարկումների համար:

Այս հոդվածը տեղեկատվական աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք օգնել նախագծին՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում և ավելացնելով այդ աղբյուրներին հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման

Այս հոդվածը կարող է վիքիֆիկացման կարիք ունենալ Վիքիփեդիայի որակի չափանիշներին համապատասխանելու համար։ Խնդրում ենք օգնել բարելավել այս հոդվածը՝ ավելացնելով համապատասխան ներքին հղումներ և շտկելով բաժինների դասավորվածությունը։

Ֆրանսիան, պաշտոնապես՝ Ֆրանսիայի Հանրապետություն, երկիր է Արևմտյան Եվրոպայում։ Ֆրանսիան տարիներ շարունակ իրեն է ձգել ողջ աշխարհի զբոսաշրջիկներին ու ճանապարհորդներին։ Պերճ ու փառահեղ թագավորական ամրոցները, հարուստ պատմությունն ու մշակույթը, հեքիաթային տեսարաններն ու բնապատկերները, գավառական համեստ ու հարմարավետ քաղաքները, հոյակապ տեսարժան վայրերը՝ ահա այն խորհրդավոր մագնիսը, որը մշտապես իրեն է ձգել մարդկային հետաքրքրությունը։ Հանճարեղ ֆրանսիացու՝ Օնորե դը Բալզակի խոսքերն են վկայում Փարիզի արժեքը. «Տեսնել Փարիզն ու նոր մեռնել»։ Սա համեմատելի է միայն հայկական երգային ասույթին. «Տեսնեմ Անին ու նոր մեռեմ»։

[խմբագրել] Ընդհանուր տեղեկություններ

Ֆրանսիան վարչականորեն բաժանվում է 96 դեպարտամենտի, որոնք ընդգրկված են 22 պատմական նահանգների կազմում։ Սա վերաբերում է եվրոպական ֆրանսիային։ Բացի այս 96 դեպարտամենտները, Ֆրանսիային են ենթակա նաև 4 անդրծովյան դեպարտամենտներ, որոնք են Գվադելուպա Մարտինիկա Գվիանա և Ռեյնունյոն տիրույթները, 3 Անդրծովյան տերիտորիաներ՝ Ֆրանսիական Պոլինեզիա, Ուոլիս և Ֆուտունա, Հարավային Անտարկտիկայի ֆրանսիական տիրույթները, և վերջապես, տիրույթներ, որոնք ունեն հատուկ կարգավիճակ՝ Մայոտտա կղզի, Սեն-Պիեռ և Միքլեոն, Նոր Կալեդոնիա։ Այս բոլոր տիրույթներով հանդերձ Ֆրանսիայի ընդհանուր տարածքը կազմում է 674843 քառ. կմ, իսկ բնակչությունը՝ 64473140 մարդ։ Ֆրանսերենն այսօր աշխարհի ամենատարածված լեզուներից մեկն է։ Աշխարհի 31 երկրներում ֆրանսերենը պաշտոնական լեզու է, ընդ որում՝ 15 երկրներում միակ պաշտոնական լեզուն։ Այս առումով ֆրանսերենը զիջում է միայն անգլերենին։ Չինարենի, անգլերենի, իսպաներենի, ռուսերենի և արաբերենի հետ միասին ֆրանսերենն ընդգրկված է ՄԱԿ-ի պաշտոնական և աշխատանքային լեզուների կազմում։

[խմբագրել] Պետական կառուցվածքը

Ֆրանսիան աշխարհիկ հանրապետություն է, եկեղեցին ոչ մի դեր չունի քաղաքական կյանքում։

Ֆրանսիական հանրապետության գործող սահմանադրությունը ուժի մեջ է 1958 թվականից, համաձայն որի հաստատված պետական կարգն անվանվում է Հինգերորդ հանրապետություն։ Պետության գլուխը նախագահն է, որն ընտրվում է 7 տարով, ունի լայն լիազորություններ։ Ներկայումս պաշտոնը զբաղեցնում է Նիկոլա Սարկոզին։ Ազգային ժողովն ընտրվում է 5 տարի ժամկետով, իսկ Սենատի գործունեության ժամկետն է 9 տարի։

Ֆրանսիայի հիմնը՝ «Մարսելյեզը», հորինվել է 1792 թվականին Ռուժե դը Լիլի կողմից, Ստրասբուրգում, սկզբնապես կոչվել է «Հռենոսյան բանակի մարտական երգ», սակայն արագորեն տարածվել է հանրապետական բանակում՝ վերածվել հեղափոխական երգի։ Սկզբում հայտնի է եղել Մարսելում, իսկ հետո այցելել է նաև Փարիզ՝ «Մարսելցիների քայլերգ» անվանումով, որի կրճատ անվանում է «Մարսելյեզ»։ Ֆրանսիայում գերիշխող կրոնը կաթոլիկությունն է, կաթոլիկները կազմում են բնակչության ավելի քան 75%-ը, կան նաև բողոքականներ, մահմեդականներ, հուդայականներ և այլն։

[խմբագրել] Աշխարհագրությունը և ժողովրդագրությունը

Ֆրանսիայի Հանրապետությունը գտնվում է Եվրոպայի արևմուտքում, հյուսիսում և արևմուտքում ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի, իսկ հարավում՝ Միջերկրական ծովի ջրերով։ Ֆրանսիայի եվրոպական տարածությունը կազմում է 547030 քառ. կմ, բնակչությունը՝ 61875200 մարդ (2008թ.), բաժանվում է 96 դեպարտամենտի։ Բացի եվրոպական մասից, Ֆրանսիային են պատկանում նաև անդրծովյան մի շարք կղզիներ և տարածքներ, որոնք գտնվում են այլ մայրցամաքներում և ժառանգություն են մնացել Ֆրանսիական գաղութային կայսրության ժամանակներից։ Ֆրանսիայի եվրոպական մասը խոշորագույնն է Եվրոպական միության կազմում (հանդիսանում է ընդհանուր տարածության մեկ հինգերորդ մասը)։ Ֆրանսիայի տարածքի աշխարհագրական ձևի պատճառով ֆրանսիացիները հաճախեն իրենց երկիրն անվանում "l'Hexagone" (վենցանկյուն)։ Ցամաքային սահմաններով Ֆրանսիան կից է Բելգիային և Լյուքսեմբուրգին՝ հյուսիս-արևելքում, Գերմանիային, Շվեյցարիային և Իտալիային՝ արևելքում, Իսպանիային և Անդորրային՝ հարավում։ Ֆրանսիան նաև ստորգետնյա թունելով կապված է Մեծ Բրիտանիայի հետ, որն անցնում է Լա-Մանշ նեղուցի տակով։ Չի կարելի մոռանալ նաև Մոնակո փոքրիկ պետության մասին, որը գտնվում է Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում՝ Միջերկրական ծովի ափին և սահմանակից է միայն Ֆրանսիային։ Ֆրանսիայի պաշտոնական լեզուն ֆրանսերենն է, դրամական միավորը՝ եվրոն (1եվրոն=100ցենտ), ազգային կարգախոսը՝ «Ազատություն, Հավասարություն, Եղբայրություն (Liberté, Égalité, Fraternité), հիմնը՝ «Մարսելլեզ», ազգային տոնը՝ Բաստիլի գրավման օրը՝ հուլիսի 14, օրենսդիր մարմինը՝ երկպալատ պառլամենտ՝ Սենատ և Ազգային ժողով։

Ֆրանսիայի բանկչության կազմի մեծագույն մասը ֆրանսիացիներն են՝ ամբողջի մոտ 94%-ը, մնացած 6%-ը բաժին է ընկնում էլզասցիներին, լոթարինգացիներին, բրետոնցիներին, որոնք չեն մտնում ֆրանսիացինրի էթնիկական խմբի մեջ, նաև հրեաներին՝ մոտ 500 հազար, հայերին՝ մոտ 400 հազար, իտալացիներին, պորտուգալացիներին, իսպանացիներին, կան նաև լեհեր, ալժիրցիներ, մարոկկոցիներ, թուրքեր և այլն։ Ուրբանիզացման մակարդակը կազմում է 75%։