Օլիմպիական խաղեր

Օլիմպիական օղակները օլիմպիական շարժման նշանն են

Օլիմպիական դրոշը

Օլիմպիական խաղեր (Օլիմպիադա), խոշորագույն միջազգային սպորտային մրցաշար, որ անց է կացվում յուրաքանչյուր չորս տարին մեկ: Օլիմպիական խաղերը սկիզբ են առել Հին Հունաստանում, սակայն 4-րդ դարում արգելվել են: Ֆրանսիացի բարոն Պիեր դե Կուբերտենի ջանքերով դրանք 19-րդ դարում «վերածնվել»: Օլիմպիական խաղերը կամ Ամառային Օլիմպիական Խաղերը 1896 թվականից ի վեր տեղի են ունենում յուրաքանչյուր չորս տարին մեկ, բացառություն են կազմել համաշխարհային պատերազմի տարիները: 1924 թվականից սկսեցին կազմակերպվել նաև Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը, որոնք սկզբնական շրջանում տեղի էին ունենում նույն տարում, ինչ Ամառային Օլիմպիական խաղերը: Սակայն 1994 թվականից Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը անց են կացվում Ամառային Օլիմպիական խաղերից երկու տարի անց:

Պատմություն

Անտիկ աշխարհի խաղեր

Անթիկ Օլիմպիական Խաղերի պատկեր կուժի վրա, մ.թ.ա. 530թ.

Հին Հունական Օլիմպիական խաղերը Օլիմպոսում անցկացվող տոնական միջոցառումներն են, որոնց անցկացման մասին մեզ միայն լեգենդներ են հասել: Առաջին անգամ փաստացի արձանագրված միջոցառումը մթա 776 թվականին է: Խաղերի անցկացման ժամանակ զինադադար էր հայտարարվում: Հռոմեասիների օրոք Օլիմպիական խաղերի նշանակությունը էականորեն փոխվում է: Քրիստոնեության պաշտոնապես ընդունումից հետո Օլիմպիական խաղերը համարվում են հեթանոսության դրսևորում, իսկ 394 թվականին կայսր Թեոդոսիոս I Մեծը արգելում է դրանց անցկացումը:

Օլիմպիական խաղերի վերածնունդը

Բարոն Պյեր դը Կուբերտեն

Օլիմպիական Խաղերի արգելումից հետո տարբեր ժամանակներում, տարբեր երկրներում անց են կացվել «օլիմպիական» մրցումներ, սակայն դրանք ունեցել են զուտ լոկալ նշանակություն: XIX դարի վերջերին Եվրոպայում նորաձև էր անթիկ շրջանը ներկայացնել ռոմանտիկ և իդեալիստական: Օլիմպիական մշակույթի վերածննդի միտքը բավականին արագ տարածվում է երկրամասով մեկ: Ֆրանսիացի բարոն Պյեր դը Կուբերտենը (ֆր. Pierre de Coubertin) իր երկրի զինվորների ցածր ֆիզիկական պատրաստվածության հիմնահարցով մտահոգված, միաժամանակ ցանկանալով իր լուման ներդրել խաղաղության և միջազգային փոխհամաձայնության հարցերում, ցանկանում է վերածնել Օլիմպիական խաղերը, որն իր կարծիքով երկու հարցելի լուծման լավագույն տարբերակն էր: «Աշխարհի երիտասարդները» պետք է ուժերը չափեն մարզահրապարակներում, այլ ոչ թե մարտի դաշտերում:

Առաջին Օլիմպիական խաղերի պաստառը

1894 թվականի հունիսի 16-23-ին Սորբոնում (Ֆրանսիա) անցկացվող կոնգրեսում բարոնը ներկայացնում է իր մտքերը միջազգային լսարանի արջև: Կոնգրեսի վերջին օրը որոշվում է, որ ժամանակից առաջին Օլիմպիական Խաղերը կանցկացվեն Խաղերի հայրենիքում` Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքում երկու տարի անց` 1896 թվականին: Խաղերն անցկացնելու համար հիմնվում է Միջազգային Օլիմպիական Կոմիտեն: ՄՕԿ-ի առաջին նախագահն է ընտրվում հույն Դեմետրիուս Վիկելասը, (ով կնախագահի մինչև Առաջին Օլիմպիական խաղերի ավարտը), գլխավոր քարտուղարն էր բարոն Պյեր դը Կուբերտենը: Առաջին Խաղերը անցկացվեցին լուրջ հաջողությամբ: Մասնակցեցին 14 երկրի 241 մարզիկ: Հունաստանի պաշտոնյաները, խաղերից ոգևորված, առաջարկեցին ընդմիշտ անցկացնել Օլիմպիական խաղերը Հունաստանում: Սակայն ՄՕԿ-ը առաջադրեց ռոտացիոն համակարգը` յուրաքանչյուր 4 տարին մեկ Օլիմպիական խաղերը պետք է փոխեն անցկացման վայրը: Առաջին հաջողությանը փոխարինեց առաջին հիասթափությունը: 1900 թվականի Փարիզի (Ֆրանսիա) Երկրորդ և 1904 թվականի Սենթ-Լուիսի (Միսսուրի նահանգ, ԱՄՆ) Երրորդ Օլիմպիական խաղերը համակցվեցված էին Համաշխարհային ցուցահանդեսների հետ: Մարզական միջոցառումները ձգվեցին ամիսներով, չգրավելով մեծ քանակությամբ հանդիսատեսների: Սենթ-Լուիսի խաղերին մասնակցում էին գրեթե միայն ամերիկյան մարզիկներ, քանի որ XX դարի սմզբերին Եվրոպայից Միացյալ Նահանգներ տեղափոխումը տեխնիկապես բարդ էր:

1906 թվականի Աթենքի Օլիմպիական խաղերը անջատվեցին ցուցահանդեսներից, այստեղ կրկին առաջ եկան մարզական միջոցառումներն ու առաջխաղացումները: Թեպետ ՄՕԿ-ն ի սկզբանե ընդունում և օժանդակում էր «միջանկյալ խաղերի» անցկացմանը (նախորդ խաղերից ընդամենը երկու տարի անց), այսօր այդ խաղերը Օլիմպիական չեն համարվում: Սակայն որոշ սպորտային պատմաբանների կարծիքով հենց այդ` 1906 թվականի Խաղերի հաջողությունները փրկեցին օլիմպիական միտքը և չպիտկավորեցին Օլիմպիական գաղափարը «անիմաստ և անպիտան» բառերով:

Օլիմպիական խաղերի ծիսակարգերը

XXVII Օլիմպիական խաղերի բացման արարողություն: Աթենք, Հունաստան, 2004թ.

• Խաղերի բացման և փակման հիասքանչ և գունեղ արարողություններ: Այս ծիսակարգի իրականացման համար հրավիրվում են համաշխարհային լավագույն մասնագետները: Այս արարողույունների ցուցադրություններից յուրաքանչյուրը դիտելիության նոր ռեկորդ է սահմանում: Բոլոր կազմակերպիչ երկրները թե՛ ճոխությամբ, թե՛ գունեղությամբ ցանկանում են գերազանցել նախորդ երկրների արարողությունները: Սցենարները պահվում են հուժ գաղտնի: Արարողություններն անց են կացվում կազմակերպիչ քաղաքների կենտրոնական մարզադաշտերում, որտեղ անց են կացվում թեթև աթլետիկայի մրցումները:
• Բացման և փակման արարողությունները սկսվում են երկիրը և քաղաքը ներկայացնող թատերականացված ներկայացումներով, որոնք օգնում են հանդիսատեսին ծանոթանալ երկրի պատմության և մշակույթի հետ:
• Մասնակից երկրների պատվիրակությունները հանդիսավոր անցնում են կենտրոնկան հրապարակով: Յուրաքանչյուր երկրի մարզիկներն անցնում են առանձին խմբով: Ըստ ձևավորված ավանդույթի, առաջինն անցնում է Հունաստանի պատվիրակությունը, որպես Օլիմպիական խաղերի հայրենիք երկիր: Վերջինն անցնում է ընդունող երկրի պատվիրակությունը: Մյուս մասնակից երկրների պատվիրակություններն անցնում են երկրների անվանումների այբենական հերթականությամբ: Ընդ որում, այբենական հերթականույունը կարող է լինել թե՛ ընդունեղ երկրի, թե՛ ՄՕԿ-ի պաշտոնական լեզվով (անգլերեն կամ ֆրանսերեն): Յուրաքանչյուր խմբի առջևից անցնում է ընդունող երկրի ներկայացուցիչ, ներկայացվող երկրի անվանման ցուցանակով: Նրան հետևում է խումբը, որը առաջնորդում է դրոշակակիրը:

Հայաստանի պատվիրակությունը XXII ձմեռային Օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ: Դրոշակակիր՝ Արսեն Ներսիսյան, դահուկասահք: Վանկուվեր, Կանադա, 2010թ.

Որպես կանոր, դրոշակակիրը ընտրվում է տվյալ երկրից խաղերին մասնակցող ամենահայտնի մարզիկներից:

• ՄՕԿ-ի նախագահի (պարտադիր), ընդունող երկրի ղեկավարի կամ պաշտոնական ներկայացուցչի, երբեմն նաև ընունող քաղաքի քաղաքապետի ողջույնի խոսքեր: Վերջինը խոսքի վերջում պետք է արտահայտի «(խաղերի հերթական համարը) ամառային / ձմեռային Օլիմպիական խաղերը հայտարարում եմ բացված»: Որից հետո սովորաբար սկսվում է հրավառությունը:
• Հունաստանի դրոշի բարձրացում և պետական օրհներգի կատարում, որպես Օլիմպիական խաղերի հայրենիք:
• Ընդունող երկրի դրոշի բարձրացում և պետական օրհներգի կատարում:
• Բոլոր մարզիկների անունից ընդունող երկրի լավագույն մարզիկներից մեկի կողմից օլիմպիական երդում արդար պայքարի մասին, սպորտի օրենքների ու սկզբունքների և օլիմպիական ոգու համաձայն: Վերջին տարիներին արտահայտվում է նաև արգելված միջոցների՝ դոպինգի անընդունելիության մասին:
• Խաղերի դատավարների մողմից երդման արարողություն անկողմնակալ դատավարության մասին:
• Օլիմպիական Դրոշի բարձրացումն ու պաշտոնական օրհներգի կատարումը:

XXIX Օլիմպիական խաղերի Օլիմպիական Ջահը: Պեկին, Չինաստան, 2008թ.

• Երբեմն Խաղաղության Դրոշի բարձրացում, որը խորհրդանշում է ռազմական հակամարտությունների դադարեցման ավանդույթը Օլիմպիական խաղերի ժամանակահատվածում:
• Բացման արարողությունը եզրափակվում է Օլիմպիական կրակի վառելով: Կրակը վառվում է հին հունական հեթանոսական աստված Ապոլոնի տաճարում արևի ճառագայթներից: Խաղերի բացման օրը կրակով լապտերը մարզիկների հերթափոխությամբ բերվում է կենտրոնական մարզահրապարակ, որտեղ փոխանցվում է այն մարզիկին, ով վառելու է Օլիմպիական Ջահը: Մարզական այս հերթափոխում դա ամենապատվավոր դերն է, որը հաճախ նույնպես պահվում էհուժ գաղտնի: Օլիմպիական Ջահի արտաքին տեսքը յուրաքանչյուր երկրում յուրօրինակ է, և այն վառելու ձևն էլ կազմակերպիչները փորձում են յուրատեսակ կազմակերպել ամեն քաղաքի համար: Ջահը գտնվում է Օլիմպիական մարզահրապարակի տարածքում, գտնվում է բարունքում: Օլիմպիական Կրակը վառ է պահվում մինչև Խաղերի ավարտը և հանգչում է Օլիմպիական Խաղերի փակման արարողության վերջնամասում:
• Մրցումների հաղթողների մեդալների հանձնման արարողություն:
• Օլիմպիական Խաղերի փակման արարողության ժամանակ ևս թատերականացված ներկայացում է անց կացվում, անցնում են մասնակիցները, ելույթ են ունենում ՄՕԿ-ի նախագահն ու ընդունող երկրի ներկայացուցիչները: Խաղերի փակման մասին այս դեպքում հայտարարում է արդեն ՄՕԿ-ի նախագահը: Այնուհետև հնչում է ընդունող երկրի օրհներգը, իջեցվում են դրոշները, ընդունող երկրի ներկայացուցիչը պատվավոր հանձնում է ՄՕԿ-ի նախագահին Օլիմպիական դրոշը, որն իր հերթին հանձնում է հաջորդ Խաղերի երկրի ներկայացուցիչին: Հաջորդում է արարողությունը հաջորդող քաղաքի կարճ թատերականացված ներկայացումը: Փակման արարողության մերջում դանդազ հանգում է Օլիմպիական Կրակը:

Օլիմպիական Խաղերի անցկացման տարեթվերը և վայրերը

No	Տարեթիվ	Անցկացման վայր	Մասնակիցներ		No	Տարեթիվ	Անցկացման վայր	Մասնակիցներ
			երկիր	մարզաձև				երկիր	մարզաձև
I	1896	Աթենք, Հունաստան	14	9
II	1900	Փարիզ, Ֆրանսիա	24	20
III	1904	Չիկագո, ԱՄՆ → Սենտ Լուիս, ԱՄՆ	12	18
--	1906	Աթենք, Հունաստան	21
IV	1908	Հռոմ, Իտալիա → Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա	22	22
V	1912	Ստոկհոլմ, Շվեդիա	28
VI	1916	Բեռլին, Գերմանիա	--	--
VII	1920	Անտվերպեն, Բելգիա	29	26
VIII	1924	Փարիզ, Ֆրանսիա	44	17	I	1924	Շամոնի, Ֆրանսիա	16	4
IX	1928	Ամստերդամ, Նիդերլանդներ	46	14	II	1928	Սանկտ Մորից, Շվեյցարիա	25	4
X	1932	Լոս Անջելես, ԱՄՆ	37	14	III	1932	Լեյք Փլեսիդ, ԱՄՆ	17	4
XI	1936	Բեռլին, Գերմանիա	51	19	IV	1936	Գարմիշ-Պարտենկիրխեն, Գերմանիա	28	4
XII	1940	Տոկիո, Ճապոնիա → Հելսինկի, Ֆինլանդիա	--	--	--	1940	Սապորո, Ճապոնիա → Սանկտ Մորից, Շվեյցարիա → Գարմիշ-Պարտենկիրխեն, Գերմանիա .	--	--
XIII	1944	Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա .	--	--	--	1944	Կորտինա դ'Ամպեցո, Իտալիա	--	--
XIV	1948	Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա .	59	19	V	1948	Սանկտ Մորից, Շվեյցարիա	28	4
XV	1952	Հելսինկի, Ֆինլանդիա	69	17	VI	1952	Օսլո, Նորվեգիա	30	4
XVI	1956	Մելբուրն, Ավստրալիա Ստոքհոլմ, Շվեդիա	67	17 1	VII	1956	Կորտինա դ'Ամպեցո, Իտալիա	32	4
XVII	1960	Հռոմ, Իտալիա	83	17	VIII	1960	Սքվո Վելի, ԱՄՆ	30	4
XVIII	1964	Տոկիո, Ճապոնիա	93	19	IX	1964	Ինսբրուկ, Ավստրիա	36	6
XIX	1968	Մեխիկո, Մեքսիկա	112	20	X	1968	Գրենոբլ, Ֆրանսիա	37	6
XX	1972	Մյունխեն, Գերմանիա	121	23	XI	1972	Սապորո, Ճապոնիա	35	6
XXI	1976	Մոնրեալ, Կանադա	92	21	XII	1976	Դենվեր, ԱՄՆ → Ինսբրուկ, Ավստրիա	37	6
XXII	1980	Մոսկվա, ԽՍՀՄ	80	21	XIII	1980	Լեյք Փլեսիդ, ԱՄՆ	37	6
XXIII	1984	Լոս Անջելես, ԱՄՆ	140	23	XIV	1984	Սարաևո, Հարավսլավիա	49	6
XXIV	1988	Սեուլ, Հարավային Կորեա	159	27	XV	1988	Կալգարի, Կանադա	57	6
XXV	1992	Բարսելոնա, Իսպանիա	169	32	XVI	1992	Ալբերվիլ, Ֆրանսիա	64	6
					XVII	1994	Լիլեհամեր, Նորվեգիա	67	6
XXVI	1996	Ատլանտա, ԱՄՆ	197	26
					XVIII	1998	Նագանո, Ճապոնիա	72	7
XXVII	2000	Սիդնեյ, Ավստրալիա	199	28
					XIX	2002	Սոլթ Լեյք Սիթի, ԱՄՆ	77	7
XXVIII	2004	Աթենք, Հունաստան	201	28
					XX	2006	Թուրին, Իտալիա	80	7
XXIX	2008	Պեկին, Չինաստան	204	28
					XXI	2010	Վանկուվեր, Կանադա	82	7
XXX	2012	Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա	204	36
					XXII	2014	Սոչի, Ռուսաստան
XXXI	2016	Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա
					XXIII	2018	Պհեոնչհան, Հարավային Կորեա

Հայաստանը օլիմպիական խաղերում

     Հիմնական հոդված ՝ Հայաստանը օլիմպիական խաղերում

100 դրամ անվանական արժեքով հուշադրամ, նվիրված 1998թ. XVIII Ձմեռային օլիմպիական խաղերին: Թողարկող` ՀՀ ԿԲ, ձևավորումը՝ Բրիտանական Թագավորական դրամահատարան:

Հայկական ազգային տոների և տոնախմբությունների ժամանակ` Նավասարդ, Վարդավառ, Բարեկենդան, Ջրօրհնեք, Ծաղկազարդ, Տրնդեզ, Զատիկ, Սուրբ Սարգիսի տոն, կազմակերպվում էին ըմբշամարտի, բռնցքամարտի, մականախաղի, վազքի, նիզականետության, նետաձգության, ձիավարության, պարսատկանետության և այլ մարզաձևերի մրցումներ և խաղեր: Այս մարզական ծրագրերը անչափ նման էին Հին Հունական Օլիմպիական Խաղերի ծրագրերին, ինչը և հնարավորություն էր ընձեռնում հայ մարզիկներին մասնակցելու օլիմպիական խաղերին: Հայտնի է, որ 281թ. կայացած 265-րդ Օլիմպիական Խաղերի ըմբշամարտիկների մրցումներում հաղթել է Տրդատ Գ Արշակունին: Բռնցքամարտի մրցումներում չեմպիոն է հռչակվել Վարազդատ Արշակունին:

Նոր ժամանակների Օլիմպիական Խաղերում Հայաստանի մարզիկները մասնակցել են 3 թիմերի կազմերում`

• 1952 - 1988 թվականներին ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում: Մարզիկները հանդես էին գալիս Խորհրդային Միության դրոշի ներքո, հաղթող մարզիկների պատվին հնչում էր Խորհրդային Միության օրհներգը:
• 1992 թվականին հայաստանցի մարզիկները ներկայացան «Միացյալ Թիմ» պաշտոնական անվանված թիմի կազմում, ուր մտնում էին նախկին ԽՍՀՄ-ի 12 երկրներ (բոլոր երկրները, բացառությամբ Լիտվայի, Լատվիայի և Էստոնիայի): Այս թիմի բոլոր մարզիկները մասնակցում էին Օլիմպիական Դրոշի ներքո: Ձմեռային Օլիմպիական Խաղերի ժամանակ հախթող մարզիկների պատվին բարձրացվում էր Օլիմպիական Դրոշը, հնչեցվում Օլիմպիական պաշտոնական Օրհներգը: Ամառային Խաղերի ժամանակ մարզիկները նույնպես մասնակցում էին Օլիմպիական Դրոշի ներքո, սակայն հախթողների պատվին բարձրացվում էր արդեն իր երկրի դրոշն ու հնչեցվում երկրի օրհներգը:
• 1996 թվականից սկսած Հայաստանի մարզիկները ներկայացում են Օլիմպիական Խաղերին Հայոց Եռագույնի ներքո:

Հայաստանցի մարզիկների նվաճումները

Ալբերտ Ազարյան

Ընդհանուր հաշվով հայաստանցի մարզիկները Օլիմպիական Խաղերում նվաճել են 13 ոսկե, 12 արծաթե և 9 բրոնզե մեդալ։

• 1952, Հելսինկի, Ֆինլանդիա
  • Հրանտ Շահինյան - ոսկե մեդալներ՝ մարմնամարզության թիմային մրցույթներում և օղակների վրա վարժությունում, արծաթե մեդալներ՝ բազմամարտում և նժույգաթափում։

• 1956, Մելբուռն, Ավստրալիա
  • Ալբերտ Ազարյան - ոսկե մեդալներ մարմնամարզության թիմային մրցույթներում և օղակների վրա վարժությունում։
  • Վլադիմիր Ենգիբարյան - ոսկե մեդալ՝ բռնցքամարտ (մինչև 63.5 կգ քաշային կարգում)։
  • Իգոր Նովիկով - ոսկե մեդալ՝ ժամանակակից հնգամարտի թիմային մրցումներում։

• 1960, Հռոմ, Իտալիա
  • Ալբերտ Ազարյան - ոսկե մեդալ՝ օղակների վրա վարժություններում, արծաթե մեդալ՝ թիմային մրցույթներում։
  • Իգոր Նովիկով - արծաթե մեդալ՝ ժամանակակից հնգամարտի անհատական մրցումներում։
  • Վալենտին Չեռնիկով - բրոնզե մեդալ՝ սուսերամարտի թիմային մրցումներում, արծաթե մեդալ՝ անհատականում։

• 1964, Տոկիո, Ճապոնիա
  • Իգոր Նովիկով - ոսկե մեդալ՝ թիմային մրցումներում, արծաթե մեդալ անհատականում։

Յուրի Վարդանյան

• 1972, Մյունխեն, Գերմանիա
  • Ֆաինա Մելնիկ - ոսկե մեդալ՝ սկավառականետում մարզաձևում։
  • Էդուարդ Մքայելյան - արծաթե մեդալ՝ մարմնամարզության թիմային մրցույթներում։
  • Արկադի Անդրեասյան - բրոնզե մեդալ՝ ֆուտբոլի մրցաշարում։
  • Հովհաննես Զանազանյան - բրոնզե մեդալ՝ ֆուտբոլի մրցաշարում։

• 1976, Մոնրեալ. Կանադա
  • Վարդան Միլիտոսյան - արծաթե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև վ75 կգ քաշային կարգ)։
  • Դավիթ Թորոսյան - բրոնզե մեդալ՝ բռնցքամարտ (մինչև 51 կգ քաշային կարգ)։

• 1980, Մոսկվա, ԽՍՀՄ
  • Յուրի Վարդանյան - ոսկե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 82.5 կգ քաշային կարգ)։
  • Էդուարդ Ազարյան - ոսկե մեդալ՝ մարմնամարզության թիմային մրցումներում։
  • Սիրվարդ Էմիրջյան - արծաթե մեդալ՝ կանանց ջրացատկ (աշտարակացատկում)։
  • Աշոտ Կարագյան - արծաթե մեդալ՝ սուսերամարտի թիմային մրցումներում և բրոնզե մեդալ՝ անհատականում։
  • Յուրի Սարգսյան - արծաթե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 60 կգ քաշային կարգ)։
  • Դավիթ Համբարձումյան - բրոնզե մեդալ՝ ջրացատկ (աշտարակացատկում)։
  • Խորեն Հովհաննիսյան - բրոնզե մեդալ՝ ֆուտբոլի մրցաշարում։

Արկադի Անդրեասյան

• 1988, Սեուլ, Կորեայի Հանրապետություն
  • Օգսեն Միրզոյան - ոսկե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 56 կգ քաշային կարգ)։
  • Լևոն Ջուլֆալակյան - ոսկե մեդալ՝ դասական ըմբշամարտ։
  • Իսրայել Միլիտոսյան - արծաթե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 67.5 կգ քաշային կարգ)։
  • Ստեփան Սարգսյան - արծաթե մեդալ՝ ազատ ըմբշամարտ (մինչև 62 կգ քաշային կարգ)։

• 1992, Բարսելոնա, Իսպանիա
  • Հրաչյա Պետիկյան - ոսկե մեդալ՝ հրաձգություն։
  • Մնացական Իսկանդարյան - ոսկե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ:
  • Իսրայել Միլիտոսյան - ոսկե մեդալ ծանրամարտ:

• 1996, Ատլանտա, Ջորջիա նահանգ, ԱՄՆ
  • Արմեն Նազարյան - ոսկե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 52 կգ քաշային կարգ)։
  • Արմեն Մկրտչյան - արծաթե մեդալ՝ ազատ ըմբշամարտ (մինչև 48 կգ քաշային կարգ)։

Խորեն Հովհաննիսյան

• 2000, Սիդնեյ, Ավստրալիա
  • Արսեն Մելիքյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 55 կգ քաշային կարգ)։

• 2008, Պեկին, Չինաստան
  • Ռոման Ամոյան - բրոնզե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 55 կգ քաշային կարգ)։
  • Տիգրան Գևորգի Մարտիրոսյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 69 կգ քաշային կարգ)։
  • Գևորգ Դավիթյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 77 կգ քաշային կարգ)։
  • Տիգրան Վարդանի Մարտիրոսյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 85 կգ քաշային կարգ)։
  • Յուրի Պատրիկեև - բրոնզե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 120 կգ քաշային կարգ)։
  • Հրաչիկ Ջավախյան - բրոնզե մեդալ՝ բռնցքամարտ (մինչև 60 կգ քաշային կարգ)։

• 2012, Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա
  

     Հիմնական հոդված ՝ Հայաստանը 2012 ամառային օլիմպիական խաղերում

• • Արսեն Ջուլֆալակյան - արծաթե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 74 կգ քաշային կարգ)
  • Հռիփսիմե Խուրշուդյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (75 կգ-ից բարձր քաշային կարգ)
  • Արթուր Ալեքսանյան - բրոնզե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 96 կգ քաշային կարգ)

Աղբյուրներ

Մեդիա ֆայլեր

Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել Օլիմպիական խաղեր կատեգորիայում։