Հռոմ

Մայրաքաղաք Հռոմ իտ.՝ Roma, Roma Capitale Դրոշ Զինանշան Հռոմը Երկիր ԻտալիաԻտալիա Կարգավիճակ Քաղաք Մարզ ԼացիոԼացիո Նահանգ Հռոմ Քաղաքապետ Ջիաննի Ալեմաննո Առաջին հիշատակում Մ.թ.ա. 753 Այլ անվանումներ «Հավերժական քաղաք» Մակերես 1507 կմ² Կլիմայի տեսակ Միջերկրածովյան Խոսվող լեզուներ Իտալերեն Բնակչություն 2 761 477 մարդ (2011) Խտություն 2197 մարդ/կմ² Ազգային կազմ Իտալացիներ Կրոնական կազմ Կաթոլիկություն Տեղաբնականուն հռոմեացի Ժամային գոտի UTC+1, ամառը UTC+2 Հեռախոսային կոդ 06 Փոստային ինդեքսներ 00100; 00121-00199 Թվային իդենտիֆիկատոր 058091 Պաշտոնական կայք www.comune.roma.it Սուրբ հովանավորներ Պետրոս առաքյալ Պողոս առաքյալ Քաղաքի օրը հունիսի 29 Նյութեր Վիքիպահեստում

Հռոմ (իտ.՝ Roma), Իտալիայի մայրաքաղաք, Լացիո մարզի վարչական կենտրոն: Գտնվում է Տիբեր գետի ափին, ունի միջազգային օդանավակայաններ (Լեոնարդո դա Վինչի դի Ֆյումինչո և Չամպինո): Հռոմի սահմաններում է գտնվում Վատիկան քաղաք-պետությունը:

Պատմագրական և ավանդական տեղեկություններ

Հռոմը աշխարհի հնագույն քաղաքներից է, որն ստացել է «հավերժական քաղաք» անունը: Այն իր անվանումը ստացել է քաղաքի առասպելական հիմնադիրներից մեկի՝ Հռոմուլոսի անունից: Ըստ ավանդության, Հռոմը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 753-ին: Հռոմուլոսի և նրա երկվորյակ եղբայր Հռեմոսի ծնողները եղել են լատինների Ալբա Լոնգա քաղաքի թագավոր Նումիտորի դուստր, Վեստա աստվածուհու քրմուհի Հռեա Սիլվիան և Մարս աստվածը: Ալբա Լոնգայի գահը գավթած Ամուլիոսը գահի օրինական ժառանգորդ երկվորյակներին հրամայել է գցել Տիբեր գետը: Երկվորյակները փրկվել են, սնվել գայլի կաթով և կրթվել հովվի մոտ: Չափահաս դառնալով՝ պատժել են Ամուլիոսին, ապա որոշել քաղաք հիմնել իրենց փրկված տեղում: Քաղաքի անուն տալու վեճի ժամանակ Հռեմոսը սպանվել է և քաղաքը Հռոմուլոսի (լատիներեն՝ Romulus) անունով կոչվել է Հռոմ (լատիներեն՝ Roma): Հռոմը եղել է հռոմեական անտիկ պետության մայրաքաղաքը, VI-VIII դդ. գտնվել է Բյուզանդիայի տիրապետության տակ: 756 - 1870-ը կարճ ընդմիջումներով եղել է Պապական մարզի մայրաքաղաքը: Ռիսորջիմենտոյի (իտալերեն բառացի՝ «վերածնունդ») շնորհիվ 1870-ին վերամիավորվեց Իտալիայի հետ, 1871-ից դարձավ միավորված Իտալական թագավորություն, իսկ 1946-ից՝ Իտալական հանրապետության մայրաքաղաք:

Հայերը Հռոմում

Հայերի բնակության մասին Հ-ում հիշատակություններ կան դեռևս մ.թ.ա. I դարից: Մ.թ. 65-ին Հայոց թագավոր Տրդատ Ա այցելել է (շուրջ 3 հզ-անոց շքախմբով) Հռոմ և թագադրվել Ներոն կայսրի կողմից: IV դ. Հռոմում հռչակված էր հռետոր Պարույր Հայկազնը (որին Հռոմում հուշարձան է կանգնեցվել): 552-ին բյուզանդական զորքերի հրամանատար և Ռավեննայի փոխարքա (541-568) Նարսես Պատրիկը քաղաքն ազատագրել է գոթերից և այնուհետև շինարարական լայն գործունեություն ծավալել Հռոմում (ավանդությունը Նարսեսին է վերագրում «Կիլիկյան» վանքի շին-ը): VII դ. Հռոմում եղել է հայկական վանք (որի աբբա Թաղասիոսը մասնակցել է 649-ի Լատերանի տիեզերաժողովին), XI դ.՝ հայկական եկեղեցի: Հռոմում եղել է հայկական թաղամաս:

Հռոմ

XIII-XVI դդ. Հռոմի հայ համայնքը, ինչպես նաև իտալահայ մյուս համայնքները, ստվարացել են: Հռոմ են եկել հայ մտավորականներ, եկեղեցական գործիչներ, վաճառականներ: Այստեղ ընդօրինակվել են բազմաթիվ արժեքավոր ձեռագրեր, առաջին հայերեն գիրքը («Տոմար Գրիգորյան») Հռոմում տպագրվել է 1584-ին: 1883-ին հիմնադրվել է Լևոնյան վարժարանը (կաթոլիկ հայ հոգևորականների պատրաստման բարձրագույն դպրոց): Հռոմի պետական համալսարանի դասախոսներ (պրոֆ-ներ՝ Գ. Ֆրանկովիչ, Պ. Կունեո, ճարտ. Հ. Վահրամյան) զբաղվել են հայ միջնադարյան ճարտարապետության ուսումնասիրությամբ: 1960-ական թթ. գրեթե ամեն տարի կատարել են բազմաթիվ գիտարշավներ Խորհրդային Հայաստան և Արմ. Հայաստանի տարածքներ: 1968-ին Հռոմում կայացել է հայ ճարտարապետության առաջին ցուցահանդեսը, հրատարակվել հայ ճարտարապետությանը նվիրված չորս մենագրություն: Ներկայումս Հռոմում բնակվում է 500 հայ :

Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարան ից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։