Նյու Յորք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Նյու Յորք
New York City
Դրոշ Զինանշան
Դրոշ Զինանշան
New York City skyline.jpg
Նյու Յորքի երկնաքերները
40°43′00″ հս. լ. 74°00′00″ ամ. ե. / 40.716667° հս. լ. 74° ամ. ե.
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Նահանգ Նյու Յորք
Քաղաքապետ Բիլ դե Բլազիո
Հիմնադրված է 1624
Տվյալ կարգավիճակում 1653-ից-ից
Մակերես հող՝ 785, ջուր՝ 429 կմ²
Բարձր. ծովի մակ-ից 3 մ
Բնակչություն 8 140 993 մարդ (2009)
Խտություն 7 166,39 մարդ/կմ²
Ագլոմերացիա 18.800.000 - մեծ Նյու Յորք~32 500 600-շրջան Նյու Յորք
Տեղաբնականուն նյուրյորքցի
Ժամային գոտի UTC-5, ամառը UTC-4
Հեռախոսային կոդ 212, 718, 917, 347, 646
Փոստային ինդեքսներ 100xx-104xx, 11004-05, 111xx-114xx, 116xx
Պաշտոնական կայք www.nyc.gov (անգլերեն)
Մականուն «Մեծ խնձոր» («The Big Apple»),
«Liberty City», NYC
##Նյու Յորք (ԱՄՆ)
Red pog.png
##Նյու Յորք (Նյու Յորք)
Red pog.png

Նյու Յորքը (անգլերեն՝ New York) Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ամենամեծ քաղաքն է և աշխարհի ամենամեծ քաղաքներից մեկը։ 2012 թ-ի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 8 336 697 մարդ, իսկ արվարձանների հետ՝ 20,61 մլն մարդ։ Քաղաքը գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ափին՝ Նյու Յորք նահանգի հարավարևելյան մասում։ Հիմնադրվել է 17-րդ դարում հոլանդացի գաղութարարների կողմից։ Մինչ 1664 թ. կոչվել է «Նոր Ամստերդամ»։

Նյու Յորքը մեծ ազդեցություն ունի համաշխարհային առևտրի, ֆինանսների, մեդիայի, արվեստների, նորաձևության, գիտության, տեխնոլոգիաների, կրթության և այլ ոլորտների վրա: Նյու Յորքում է գտնվում ՄԱԿ շտաբ բնակարանը: Նյու Յորքը բնութագրում են որպես աշխարհի մշակութային ու ֆինանսական մայրաքաղաք:

Նյու Յորքը ներառում է 5 քաղաքային շրջաններ՝ Բրոնքս, Մանհեթեն, Քվինս, Բրուքլին, Սթաթեն Այլենդ։ Հիմնական տեսարժան վայրերը գտնվում են Մանհեթենում։ Այստեղ են գտնվում նաև հայտնի Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգը, Քրայսլեր Բիլդինգը, Ռոքֆելլեր կենտրոնը, Վուլվորթ Բիլդինգը, Մետրոպոլիտեն թանգարանը, Մետրոպոլիտեն օպերան, լեգենդար Չելսի հյուրանոցը և այլն։ Նյու Յորքը կարևոր ֆինանսական, քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կենտրոն է։

Նյու Յորքում գործում են 120 քոլեջներ և համալսարաններ, այդ թվում, Կոլումբիայի համալսարանը, Նյու Յորքի համալսարանը և Ռոքֆելերի համալսարանը, որոնք աշխարհի լավագույն 35 բուհերի թվում են[1]:

Աշխարհագրություն[խմբագրել]

Նյու Յորքն ԱՄՆ Հյուսիսարևելյան հատվածում է գտնվում, Վաշինգտոնից Բոստոն կես ճանապարհին: Քաղաքը գտնվում է Հուդզոն գետի գետաբերանին՝ Ատլանտյան օվկիանոսի ափին: Նյու Յորքի մեծ մասը կառուցվել է 3 կղզիների՝ Լոնգ Այլենդի, Մանհեթենի և Սթեյթն Այլենդի վրա:

Հուդզոն գետը Հուդզոնի հովտից թափվում է Նյու Յորքի ծոց: Հուդզոնը քաղաքը բաժանում է Նյու Ջերսիից: Իսթ Ռիվերը բաժանում է Բրոնքսն ու Մանհեթենը Լոնգ Այլենդից: Հարլեմ գետը Մանհեթենը բաժանում է Բրոնքսից: Բրոնքս գետը քաղաքով հոսող միակ գետն է, որի ջուրը խմելու է:

Քաղաքը զբաղեցնում է 468.9 ք/կմ տարածք: Նյու Յորքի ամենաբարձր կետը Տոդտ Հիլն է Սթեյթն Այլենդում, որի բարձրությունը 125 մետր է ծովի մակարդակից:

Պատմություն[խմբագրել]

Նախագաղութային շրջանում ներկայիս Նյու Յորքի տարածքը բնակեցված է եղել հնդկացիական ցեղերով: Լենապե ցեղը բնակվում էր Սթեյթն Այլենդում, Լոնգ Այլենդի մի մասում, Մանհեթենում, Բրոնքսում[2]:

Նյու Յորքի տարածք առաջին եվրոպացու հաստատված այցը տեղի է ունեցել 1524 թվականին: Նա ֆլորենցիացի Ջիովաննի դա Վերազանոն է, ով ծառայում էր Ֆրանսիային: Վերազանոն իր La Dauphine նավով հասել է Նյու Յորքի նավահանգիստ: Նա տեղանք անվանել է Նոր Անգուլեմ[3]:


Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. «Academic Ranking of World Universities 2013»։ ShanghaiRanking Consultancy։ http://www.shanghairanking.com/ARWU2013.html։ 
  2. Evan T. Pritchard: Native New Yorkers: the legacy of the Algonquin people of New York, p.27 (2002); ISBN 1-57178-107-2
  3. Rankin, Rebecca B., Cleveland Rodgers (1948)։ New York: The World's Capital City, Its Development and Contributions to Progress։ Harper։