Գլազգո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Գլազգո
անգլ.՝ Glasgow
անգլա-շոտլ.՝ Glesga
Զինանշան
Glasgow Coat of Arms.png
Glasgow Montage.png
55°52′12″ հս. լ. 4°16′12″ ամ. ե. / 55.87° հս. լ. 4.27° ամ. ե.
Երկիր Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա
Երկրամաս Շոտլանդիա
Մարզ Գլազգո (մարզ)
Լորդ-քաղաքապետ Բոբ Ուինթեր
Մակերես 175,5 կմ²
Բնակչություն 580,690 մարդ (2006)
Ագլոմերացիա 1,750,000
Ժամային գոտի UTC+0, ամառը UTC+1
Հեռախոսային կոդ +0
Փոստային ինդեքս G1, G80, G1-G80
Փոստային ինդեքսներ G1-G80
Ավտոմոբիլային կոդ SA-SJ
Պաշտոնական կայք www.glasgow.gov.uk
##Գլազգո (Մեծ Բրիտանիա)
Red pog.png
##Գլազգո (Շոտլանդիա)
Red pog.png
Սուրբ Մունգոյի արձանը Կելվինգրոու պատկերասրահի մուտքի մոտ

Գլազգո (անգլ.՝ Glasgow [ˈɡlæzɡoʊ], անգլա-շոտլ.՝ Glesga), քաղաք Շոտլանդիայի արևմտյան մասում (Մեծ Բրիտանիա)։Շոտլանդիայի ամենախոշոր և Մեծ Բրիտանիայում տարածքով 3-րդ մեծ քաղաքն է։ Քաղաքը գտնվում է Կլայդ գետի վրա, գետի ակունքից 32 կմ հեռավորության վրա։

Հիմնադրված լինելով 6-րդ դարի կեսերին՝ միջին դարերում Գլազգոն համարվում էր Շոտլանդիայի կարևորագույն կրոնական և կրթական կենտրոններից մեկը։ 18-րդ դարի արդյունաբերական հեղափոխությունը քաղաքը վերածեց Մեծ Բրիտանիայի խոշոր արդյունաբերական կենտրոններից մեկի (հատկապես նավաշինության ոլորտում), իսկ հաջորդ հարյուրամյակում քաղաքի տնտեսական զարգացումն այնպիսի մասշտաբների հասավ, որ Գլազգոն համարվեց ժամանակի երկրորդ քաղաքն Իմպերիայում (Լոնդոնից հետո)։ 20-րդ դարի վերջում, 1920-ական և 1970-ական թվականների կրիզիսը հաղթահարելուց հետո (որի արդյունքն եղավ բնակչության թվի կտրուկ նվազումն ու կենսամակարդակի անկումը) Գլազգոյում հաջողությամբ իրականացվեցին քաղաքի մշակութային և տնտեսական վերածննդին ուղղված մի շարք ծրագրեր։

Գլազգոյի քարտեզը (1878)

Պատմություն[խմբագրել]

Քաղաքի հիմնում[խմբագրել]

Կելվինգրոուվ պատկերասրահի ճակատին տեղադրված սուրբ Մունգոյի արձանը

Հնագիտական պեղումները վկայում են, որ Կլայդ գետի հովտում առաջին բնակավայրերը հայտնվել են դեռևս նեոլիթի ժամանակաշրջանում։ Ավելի ուշ ժամանակակից Գլազգոյի տարածքը բնակեցրել են կելտական ցեղերը։ 142-144 թվականներին Բրիտանիան նվաճած հռոմեացիները, հյուսիսային ցեղերից բրիտների պաշտպանության նպատակով, Շոտլանդիայի մի ափից մյուսը կառուցեցին պաշտպանական ամրություն, այսպես կոչված` Անտոնինի պատնեշը։ [1] Պատնեշի մնացորդները մինչև այժմ պահպանվել են Գլազգոյի ծայրամասում։ [2]

Քաղաքի հիմնադրումը վերագրվում է քրիստոնեական միսիոներ սուրբ Մունգոյին։ Ավանդության համաձայն՝ 543 թվականին նա մի վանք է հիմնել Մոլենդինար գետի ափին, այնտեղ, որտեղ այժմ գտնվում է սուրբ Մունգոյի տաճարը։ Ավանդությունը գրի է առնվել 1185 թվականին, Ֆերնեսից վանական-տարեգիր Ժոսլենի կողմից և չի հաստատվում և ոչ մի այլ աղբյուրով, սակայն սուրբ Մունգոն և նրա մայրը` Տենևան, ավանդաբար համարվում են Գլազգոյի հովանավորները, իսկ Մունգոյի պատկերն առկա է քաղաքի զինանշանի վրա։ [3]

Հերալդիկա[խմբագրել]

Զինանշանը քաղաքին շնորհվել է լորդ Լիոնի կողմից (Շոտլանդիայի հիրալդիկ (զինանշանագիտություն) ծառայության ղեկավար) 1866 թվականի օգոստոսի 25-ին։ Նրա վրա պատկերված նշանները և պատկերները նախկինում օգտագործվել են Գլազգոյի պաշտոնական կնիքի վրա և անմիջական կապ են ունեցել սուրբ Մունգոյի հետ՝ ներկայացնելով քաղաքի հովանավորին վերագրվող 4 հրաշքները.

Here is the bird that never flew / Ահա թռչունը, որ ոչ մի անգամ չի թռել,
Here is the tree that never grew / Ահա ծառը, որը երբեք չի աճել,
Here is the bell that never rang / Ահա զանգը, որը երբեք չի զանգել,
Here is the fish that never swam / Ահա ձուկը, որը երբեքչի լողացել:

Առաջին հրաշքը շիկահավի հառնելն էր այն բանից հետո, երբ Մունգոյի համախոհները սպանեցին սուրբ Սերֆայի դաստիարակին և նրա մահվան մեջ մեղադրեցին ապագա քահանային։ Երկրորդ հրաշքը, որը թեպետ կապ չունի զինանշանի վրա պատկերված կաղնու հետ, կատարվեց այն ժամանակ, երբ Կոլրոսա եկեղեցում հանգել էր կրակը, և սուրբ սուրբ Մունգոն հրաշքով վառեց ընկուզենու ճյուղը։ Երրորդ հրաշք՝ զանգակը, որը, ըստ առասպելի, սրբին նվիրել էր Հռոմի պապը։ Եվ վերջապես չորրորդ հրաշքը կապված է Լանգիորետա թագուհու ավանդույթի հետ։ Երբ նրա ամուսինը՝ Ռիդերախ թագավորը, կնոջը կասկածում էր անհավատարմության մեջ, իմանալով, որ թագուհին իր սիրելի ասպետին նվիրել է ոսկե մատանի, գողանում է այն ու նետում է Կլայդի ալիքների մեջ։ Հետո նա Լանգիորետայից պահանջեց վերադարձնել մատանին։ Սակայն սուրբ Մունգոն՝ նրա սիրեկանի խոստովանահայրը, խոստովանության ժամանակ իմացավ նրանց կապի մասին և ասպետին հուշեց, թե ինչպես կատարի թագավորի հրամանը։ Սուրբ Մունգոյի խորհրդով նա գետից բռնեց սաղմոն, որի բերանում գտնվում էր մատանին, և այդ եղանակով փրկեց թագուհու պատիվը[4][5]։

Գլազգոյի գերբը կառույցի պատին

Այդ նշանները՝ պատկերված միասին կամ առանձին, հաճախ կարելի է տեսնել Գլազգոյի փողոցներում։ Նրանք զարդարում են շինությունները, հուշարձանները, կամուրջները, շատրվանները և արտաքին լուսավորման սյուները, ինչպես նաև առկա են Գլազգոյի համալսարանի գերբի վրա[6]։

Քաղաքի նշանաբանն է համարվում՝ «Թող Գլազգոն ծաղկի» (անգլ.՝ Let Glasgow Flourish. այս կարճ արտահայտությունը սուրբ Մունգոյի վկայություններից է։ Նրա ամբողջական տարբերակն այսպիսին է՝ «Աստված իմ, թող Գլազգոն ծաղկի Աստծո և նրա փառքի անունով» (անգլ.՝ Lord, Let Glasgow flourish by the preaching of the word and the praising of thy name)[4]։

Քաղաքի վարչական բաժանումը[խմբագրել]

Գլազգոն բաժանված է 21 վարչական միավորների, որոնցից երեք կամ չորս մարդ ընտրվում են քաղաքային խորհուրդում.

1. Linn
2. Newlands / Auldburn
3. Greater Pollok
4. Craigton
5. Govan
6. Pollokshields
7. Langside
8. Southside Central
9. Calton
10. Anderston / City
11. Hillhead
12. Partick West
13. Garscadden / Scotstounhill
14. Drumchapel / Anniesland
15. Maryhill / Kelvin
16. Canal
17. Springburn
18. East Centre
19. Shettleston
20. Baillieston
21. North East


Գլազգոյի համայնպատկերը
Գլազգոյի համայնպատկերը


Քույր քաղաքները[խմբագրել]

Երկիր քաղաք մարզ թվական
Գերմանիա Գերմանիա Wappen von Nürnberg.svg Նյուրնբերգ Flag of Bavaria (lozengy).svg Բավարիա 1985
Ռուսաստան Ռուսաստան Coat of Arms of Rostov-na-Donu.png Ռոստով-նա-Դոնու Flag of the Rostov Oblast.svg Ռոստովի մարզ 1986
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան Դալյան Լյաոնին 1997
Կուբա Կուբա Escudo de la Habana.svg Հավանա Flag of City of Havana.svg Հավանա 2002
Իտալիա Իտալիա Turin coat of arms.svg Թուրին Flag of Piedmont.svg Պեմոնտ 2003
Պակիստան Պակիստան Լահոր Փենջաբ 2006
Ֆրանսիա Ֆրանսիա Blason Marseille.png Մարսել Flag of Provence-Alpes-Cote dAzur.svg Պրովանս — Ալպեր — Լազուրե ափ 2006
Պաղեստին Պաղեստին Բեթղեհեմ Բեթղեհեմ 2007

Հղումներ[խմբագրել]

Commons-logo.svg

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]