Անգլերեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Անգլերենը (English - ՄՀԱ /ˈɪŋɡlɪʃ/, ինգլիշ) պատկանում է Հնդեվրոպական լեզուների ընտանիքի Արևմտա-գերմանական լեզվախմբին։ Անգլերենը մայրենի լեզու է 402 միլիոն մարդու համար, ևս 600 միլիոն մարդ գործածում է անգլերենը որպես երկրորդ լեզու։
Ըստ լեզուների օգտագործման դասակարգման անգլերենը աշխարհի 2-րդ լեզուն է։
Անգլերենը պետական լեզու է Մեծ Բրիտանիայում, Միացյալ Նահանգներում, Կանադայում և Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում, Ֆիջիում, Մարշալյան կղզներում, Տոնգայում, Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում, Նամիբիայում, Նիգերիայում, Իռլանդիայում, Շրի Լանկայում և շատ այլ երկրներում:

Անգլերեն Վիքիպեդիայում մանրամասն հոդված կա անգլերեն լեզվի կառուցվածքի և լեզվաբանական առանձնահատկությունների մասին։

Նշանակություն[խմբագրել]

Ժամանակակից անգլերենը, որը երբեմն բնութագրվում է ինչպես առաջին համաշխարհային տարածվածություն գտած լեզու, [1][2] գերիշխող կամ այլ պարագաներում նույնիսկ պահանջված լեզու է հաղորդակցության, գիտության, ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների, բիզնեսի, նավագնացության, [3] ավիացիայի, [4] հեռուստատեսության, ռադիոյի և միջազգային հարաբերությունների համար։ [5] Նրա տարածումը Բրիտանական կղզիներով պայմանավորված էր Բրիտանական Կայսրության հզորացումով, և 19-րդ դարի վերջին այն իսկապես հասավ համաշխարհային տարածման։ [6] 16-19-րդ դարերում՝ բրիտանական գաղութացմանը զուգընթաց, այն դարձավ ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի հիմնական լեզուն։ ԱՄՆ- ի բարգավաճող տնտեսությունը և նրա մշակութային ազդեցությունը, ինչպես նաև նրա կարգավիճակը որպես հզոր ուժ սկսած Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմից նշանակալից չափով արագացրեց լեզվի տարածումն ամբողջ մոլորակով մեկ։[2] Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքում անգլերենը փոխարինեց գերմաներենին որպես գերիշխող լեզու Նոբելյան մրցանակակիրների համար։ [7]Անգլերենը հավասարվեց և հնարավոր է գերազանցեց ֆրանսերենին որպես գերակա լեզու միջազգային հարաբերություններում 19-րդ դարի վերջին կեսին։

Անգլերենի աշխատանքային իմացությունը դարձավ պարտադիր պայման մի շարք բնագավառներում և և մասնագիտություններում, ինչպիսիք են բժշկությունը և համակարգչային աշխատանքները՝ հաշվի առնելով այն փաստը, որ մեկ միլիարդ մարդ խոսում է անգլերենով։ Այն նաև ՄԱԿ-ի վեց պաշտոնական լեզուների շարքում է։[8]

Անգլերենի զարգանալուն համընթաց անկում նկատվեց մայրենի լեզվի զանազանության մեջ աշխարհի տարբեր ծայրերում։ Նրա ազդեցությունը շարունակում է կարևոր դեր խաղալ լեզվի օգտագործման բնագավառում։ [9] Հակառակ դրան, անգլերենի ներքին բազմազանությունը՝ ներառյալ կրեոլները և պիջինները, պոտենցիալ ունեն ստեղծելու տարբեր լեզուներ անգլերենից ժամանակի ընթացքում։ [10]Վերջիններս անգլերենի բարբառներ են, որոնք հիմնականում օգտագործվում են Կարիբյան ծովի ավազանում։

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Սմիթ, Ռոսս (2005). «Համաշխարհային անգլերեն՝ պարգև թե՞ անեծք». English Today 21 (2): 56. doi:10.1017/S0266078405002075. 
  2. 2,0 2,1 Դևիդ Գրաբոլ (1997)։ «Անգլերենի ապագան» (PDF)։ Բրիթիշ Քաունսլ։ http://www.britishcouncil.org/de/learning-elt-future.pdf։ Վերցված է Ապրիլի 15, 2007։ 
  3. «Նավագնացության հաղորդակցության ստանդարտ արտահայտություններ»։ Նավագնացության Միջազգային Կազմակերպություն։ http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx։ Վերցված է 2 June 2011։ (չաշխատող հղում)
  4. «Լիցենզիա ունեցողների լեզվի իմացությունը․ Ո՞ր լեզվի իմացությունը պետք է նա կատարյալ դրսևորի»։ Միջազգային քաղաքացիական ավիացիայի կազմակերպություն՝ Օդային նավիգացիայի բյուրո։ http://www.icao.int/icao/en/trivia/peltrgFAQ.htm#23։ Վերցված է Հունիսի 2, 2011։ 
  5. «The triumph of English». The Economist. 20 December 2001. http://www.economist.com/world/europe/displayStory.cfm?Story_ID=883997։ Վերցված է 26 March 2007. Կաղապար:Subscription
  6. «Համաշխարհային անգլերեն»։ EHistLing։ http://classic-web.archive.org/web/20070401233529/http://www.ehistling-pub.meotod.de/01_lec06.php։ Վերցված է Մարտի 26, 2007։ 
  7. Գրաֆիկա Անգլերենը փոխարինեց գերմաներենին որպես գերիշխող լեզու Նոբելյան մրցանակակիրների համար։ Յուրգեն Շմիդհուբերից (2010), Ազգային Նոբելյան մրցանակակիրների զարգացումը 20-րդ դարում arXiv:1009.2634v1
  8. «ՄԱԿ-ի պաշտոնական լեզուները»։ ՄԱԿ։ http://www.un.org/en/aboutun/languages.shtml։ Վերցված է 2013-04-20։ 
  9. Քրիստալ, Դևիդ (2002)։ Լեզվի կիրառման անկում։ Քեմբրիջի Համալսարանի մամուլ։ DOI:10.2277/0521012716։ ISBN 0-521-01271-6։ 
  10. Չեշիր, Ջեննի (1991)։ Անգլերենն աշխարհում: Սոցիալական լեզվաբանության հեռանկարները։ Քեմբրիջի Համալսարանի մամուլ։ DOI:10.2277/0521395658։ ISBN 0-521-39565-8։ 


ՄԱԿպաշտոնական լեզուներ Flag of the United Nations.svg

Անգլերեն  · Արաբերեն  · Իսպաներեն  · Չինարեն  · Ռուսերեն  · Ֆրանսերեն