Ուգանդա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ուգանդայի Հանրապետություն
Jamhuri ya Uganda
Ուգանդա դրոշ Ուգանդա զինանշանը
Նշանաբան՝
Աստծո և երկրիս համար
Ազգային հիմն՝
"Oh Uganda, Land of Beauty
Ուգանդա դիրքը
Մայրաքաղաք
Ամենամեծ քաղաք
Կամպալա
Անգլերեն[1]
ՍվահիլիԼուգանդա, լուո, Ռունյանկորե, Ռունյորո, ատեսո, լումասաբա, լուսոգա, սամիերեն
Էթնիկական խմբեր (2002) Բագանդացիներ 16.9%
Բանյանկոլեներ 9.5%
Բասոգաներ 8.4%
Բակիգաներ 6.9%
Իտեսոներ 6.4%
լանգհիներ 6.1%
Աչոլիներ 4.7%
Բագիսուներ 4.6%
Լուգբարաներ 4.2%
Բունյորոներ 2.7%
Այլ ազգեր 29.6%
Կառավարում Գերակշիռ կուսակցային համակարգ
 -  Նախագահ Յոուերի Մուսևինի
 -  Ուգանդայի վարչապետ Ամամա Մբաբազի
Անկախացել
 -  Միացյալ Թագավորությունից Հոկտեմբերի 9, 1962թ
 -  Ջրային (%) 15.39
Բնակչություն
 -  2009 նախահաշիվը 32.369.558 (37th)
 -  2002 մարդահամարը 24.227.297 
ՀՆԱ (ԳՀ) 2010 գնահատում
 -  Ընդհանուր $42.194 միլիարդ[2] 
 -  Մեկ շնչի հաշվով $1.226[2] 
ՀՆԱ (անվանական) 2010 գնահատում
 -  Ընդհանուր $17.703 միլիարդ[2] 
 -  Մեկ շնչի հաշվով $514[2] 
Ջինի (1998) 43 (միջին
ՄԶՀ (2010) Green Arrow Up Darker.svg 0.422 (ցածր) (143-րդ)
Դրամական միավոր Ուգանդական շիլլինգ (UGX)
Ժամային գոտի EAT (արևելյան Աֆրիկայի ժամագոտի) (UTC+3)
 -  Ամռանը (DST)  (UTC+3)
Ինտերնետ .ug
Հեռախոսային կոդ ++2561

1°16′48″ հս. լ. 32°23′24″ ավ. ե. / 1.28, 32.39

Ուգանդա (պաշտոնապես՝ Ուգանդայի Հանրապետություն), պետություն է Արևելյան Աֆրիկայում։ Բրիտանական համագործակցության անդամ է։ Երկրի տարածքն զբաղեցնում է Արևելաաֆրիկական սարահարթի հյուսիսարևմտյան մասը։ Գերակշռում են 1100–1500 մ բարձրության բլրավոր հարթավայրերը։ Կան բարձր լեռնազանգվածներ (Ռուվենզոր, 5109մ), հրաբուխներ, հարավ-արևմուտքում Վիրունգա հանգած հրաբուխների խումբն է (Մուխավուրա հրաբուխ, 4127 մ), հարավ-արևելքում՝ Էլգոն հրաբուխը (4322 մ) և այլն։ Ընդերքը հարուստ է երկաթի, ցիրկոնիումի, ապատիտի, բազմամետաղների, ոսկու, թանկարժեք քարերի պաշարներով։

Կլիմա[խմբագրել]

Կլիման հասարակածային մուսսոնային է։ Գլխավոր գետը Նեղոսն է, որը հատում է երկրի տարածքը հարավից հյուսիս։ Ուգանդայի տարածքում են գտնվում Աֆրիկայի ամենախոշոր՝ Վիկտորիա, Մոբուտու Սեսե Սեկո, Էդուարդ լճերի մի մասը, ինչպես նաև Կիոգա, Կվանիա լճերը։ Տարածված են սավաննաներն ու մշտադալար անտառները։

Կենդանական աշխարհ[խմբագրել]

Կենդանական աշխարհը հարուստ և բազմազան է. կան փիղ, ռնգեղջյուր, գետաձի, գոմեշ, ընձուղտ, առյուծ, ընձառյուծ, կապիկ։ Շատ են թռչուններն ու սողունները։ Նրանց պահպանության համար ստեղծվել են ազգային պարկեր։

Պատմություն[խմբագրել]

XIV դարում Ուգանդայի տարածքում ստեղծվել է Բուգանդա պետությունը, որը 1890-ական թթ-ից եղել է Մեծ Բրիտանիայի գաղութ և կոչվել Ուգանդա։ Անկախություն է ձեռք բերել 1962 թ-ի հոկտեմբերի 2-ին։ Երկրի բնակչության 99%-ն աֆրիկացիներ են՝ բագանդա, բանյանկոլե, բասոգա և այլ ժողովուրդներ։ Մեծ քաղաքներն են մայրաքաղաք Կամպալան, Ջինջան, Մբալեն։ Տնտեսության հիմքը գյուղատնտեսությունն է. մշակում են սրճենի, բամբակենի, թեյ, ծխախոտ, բատատ, ադամաթուզ և այլն, զբաղվում են քոչվոր անասնապահությամբ և ձկնորսությամբ։ Արդյունաբերության ճյուղերից համեմատաբար զարգացած են գյուղատնտեսական հումքի վերամշակումն ու հանքարդյունահանումը։ Գյուղական բնակավայրերում ուգանդացիները բնակվում են շրջանաձև, ճիպոտներով ու ձողերով կապված հիմնակմախքով ու խոտով շրջահյուսված սրածայր հյուղակներում։ XX դարի 40-ական թվականներից կառուցվում են նաև ժամանակակից ոճի շինություններ։

Ուգանդացի դպրոցականներ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

  1. * Գրականություն Ուգանդայի մասին
  2. * Ուգանդայի քարտեզը
  3. * Կաղապար:CIA World Factbook link
  4. * Uganda from UCB Libraries GovPubs.
  5. * Country Profile from BBC News.
  6. *Uganda Corruption Profile from the Business Anti-Corruption Portal
  7. *

Աղբյուրներ[խմբագրել]