Եթովպիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ
ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ
Եթովպիայի Դաշնային Ժողովրդավարական Հանրապետություն
Եթովպիա դրոշ
Դրոշ
Եթովպիա զինանշանը
Զինանշան
Օրհներգ՝
« Քայլիր առաջ, թանկագին մայր Եթովպիա »
Եթովպիա դիրքը
Մայրաքաղաք Ադիս Աբեբա
Ամենամեծ քաղաք մայրաքաղաք
Պետական լեզուներ ամհարերեն
Կառավարում պարլամենտական հանրապետություն
 -  Նախագահ Գիրմա Ուոլդե Գիորգիս
 -  Վարչապետ Մելես Զենավի
Անկախություն 10րդ դար ՄԹԱ 
Տարածք
 -  Ընդհանուր 1 104 300 կմ² (27րդ)
 -  Ջրային (%) 0.7
Բնակչություն
 -  2008 նախահաշիվը 78 254 090 (16րդ)
 -  1994 մարդահամարը 53 477 265 
 -  Խտություն 70 /կմ² (123րդ)
181 /մղոն²
ՀՆԱ (ԳՀ) 2008 գնահատում
 -  Ընդհանուր $84.299 միլիարդ[1] 
 -  Մեկ շնչի հաշվով $1122,93[1] 
ՀՆԱ (անվանական) 2008 գնահատում
 -  Ընդհանուր $19.431միլիարդ[1] 
 -  Մեկ շնչի հաշվով $998 [1] 
ՄԶՀ  Green Arrow Up Darker.svg 0.503 (միջին) (155րդ)
Դրամական միավոր Եթովպիական բիր (ETB)
Ժամային գոտի EAT
 -  Ամռանը (DST)  (UTC+3)
Ինտերնետ .et
Հեռախոսային կոդ +251


Եթովպիա[2] (Եթովպիայի Դաշնային Ժողովրդավարական Հանրապետություն), երկիր է Արևելյան Աֆրիկայում, ծովային սահմաններ չունի Էրիթրեայի անջատումից հետո (մայիսի 24 1993 թ)։

Աֆրիկայի ամենաշատ բնակչություն ունեցող երկրներից մեկն է։ Աշխարհի հնագույն քրիստոնեական երկրներից մեկը։ Երբեք գաղութացված չի եղել, թեև ֆաշիստական Իտալիան 1936 - 1941 թթ օկուպացրել էր Եթովպիան։ Եթովպիան ՄԱԿ-ի առաջին անդամներից է և Աֆրիկյան միության հիմնադիր անդամը։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին Եթովպիայում բավականին մեծ հայ գաղթօջախ է եղել։ Բնակչությունը՝ 88,0 մլն (2011թ, հուլիս, 14-րդը աշխարհում։ Բնակչության տարեկան աճը՝ 3,2 տոկոս։ Կյանքի միջին տևողությունը՝ տղամարդկանց մոտ 53 տ, կանանց մոտ 58 տ։ ՄԻԱՎով վարակվածների թիվը՝ 2,1 տոկոս (1 մլն վարակակիր 2007 թ. տվյալ)։

Անվանում[խմբագրել]

Անվանումն առաջացել է հունարեն եթոս «խանձված, այրված» և օպս «դեմք» բառերից, այսինքն՝ արևակեզ (արևաթուխ) մարդկանց երկիր։ Հնում այդպես էին անվանում Եգիպտոսից հարավ ընկած երկիրը։

16-րդ դարից եվրոպացիներին հայտնի է եղել Հաբեշստան անունով, որը փոխառություն է արաբերենից․ արաբները երկրի բնակիչներին անվանում էին հաբեշներ (արաբ․՝ հաբաշ բառից, որը նշանակում է խառը կամ խառնածին)։ Այժմ վերականգնված է երկրի հին անվանումը։[3]

Հայերը Եթովպիայում[խմբագրել]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Հայերը Եթովպիայում

Եթովպիայի հայ համայնքը կազմավորվել է 7-րդ դարում, երբ արաբները նվաճելով Սիրիա, Պաղեստինն ու Եգիպտոսը, սկսել են հալածել տեղի քրիստոնյաներին և մեծ թվով հայեր գաղթել ու ապաստանել են մերձակա քրիստոնյա երկրում՝ Եթովպիաում և ներկայիս Դեսսիե քաղաքի մոտ կառուցել են Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին։ Հայերի հիմնած բնակավայրը հաբեշ մատենագրության մեշ հիշատակվում է «Հայկական կղզի» անունով (այստեղ է իր կրթությունն ստացել Եթովպիայի մեծ լուսավորիչ և բարեփոխիչ Եվսաաթեոսը)։ Համայնքը համադրվել Է 12-րդ դարում Եգիպտոսից և 14-րդ դարի վերջին Կիլիկիայից՝ հայկական« թագավորության անկումից հետո, գաղթած հայերով։ Եթովպահայ համայնքը ստվարացել Է 19-րդ դարի վերջերին« երբ 1894 - 1896 թվականների կոտորածների հետ¢անքով բազմաթիվ հայեր Կիլիկիայից գաղթել են Եթովպիա։ Ներկայումս Եթովպիայում բնակվում է 100 հայ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 «Cape Verde»։ International Monetary Fund։ http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=624&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=53&pr.y=5։ Վերցված է 2008-10-09։ 
  2. Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ "Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում", Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու։ Երևան: 9-րդ հրաշալիք, 55։ ISBN 99941-56-03-9։ 
  3. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս»։