Ալժիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Nuvola single chevron right.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Ալժիր (այլ կիրառումներ)
الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية
Ալժիրի Ժողովրդական Ժողովրդավարական Հանրապետություն
Ալժիր դրոշ Ալժիր զինանշանը
Ազգային հիմն՝
Kassaman
Ալժիր դիրքը
Մայրաքաղաք
Ամենամեծ քաղաք
Ալժիր
Պետական լեզու(ներ) արաբերեն
Կառավարում Նախագահական հանրապետություն
 -  Նախագահ Աբդելազիզ Բութեֆլիկա
 -  Վարչապետ Ահմեդ Ույահիա
Տարածք
 -  Ընդհանուր 2.381.741 կմ² 
 -  Ջրային (%) աննշան
Բնակչություն
 -  2008 նախահաշիվը 33.769.669 
 -  1998 մարդահամարը 29.100.867 
 -  Խտություն 14 /կմ² 
 /մղոն²
Դրամական միավոր Ալժիրյան դինար (DZD)
Ժամային գոտի CET (UTC+1)
 -  Ամռանը (DST) CEST (UTC+2)
Ինտերնետ .dz
Հեռախոսային կոդ +213

Ալժիրը[1] (արաբ․՝ الجزائر‎‎, ալ-Ջազաիր) երկիր է Հյուսիսային Աֆրիկայում, պաշտոնական անվանումը Ալժիրի Ժողովրդական Ժողովրդավարական Հանրապետություն[1]։ Այն գտնվում է Հյուսիսային Աֆրիկայում, Միջերկրական ծովի ավազանի արևմտյան մասում։ Ալժիրը արևմուտքում սահմանակից է Մարրոկոյին, հարավ-արևմուտքում՝ Մավրիտանիային ու Մալիին, հարավ-արևելքուն՝ Նիգերիային, իսկ արևելքում՝ Թունիսին։ Իր մեծությամբ Ալժիրը երկրորդ պետությունն է Աֆրիկայում։ Նրա մակերևույթի մեծ մասը կազմում է Սահարա անապատը։ Մայրաքաղաքն է Ալժիր քաղաքը։ XVI-XVIII դարերում Ալժիրը գտնվում էր Օսմանյան տիրապետության կազմի մեջ։ XIX դարի սկզբից սկսվում է Ալժիրի գաղութացումը Ֆրանսիայի կողմից։ 1954 թվականին Ալժիրում ձևավորվում է Ժողովրդական Ազատագրության Ճակատը։ Ֆրանսիացի գաղութարարների դեմ արյունահեղ պատերազմի արդյունքում, 1962 թվականին Ալժիրը դառնում է անկախ սոցիալիստական պետություն։ Հակասությունը աշխարհիկ կառավարության և իսլամիստների միջև, 80-ական թվականների վերջերին, վերածվեց քաղաքացիական պատերազմի, որը ավարտվեց ֆունդամենտալիստների պարտությամբ։

Պետական կառուցվածքը[խմբագրել]

Հանրապետություն է։ Պետության ղեկավարը պրիզիդենտն է, որը ընտրվում է բնակչության կողմից, 5 տարի ժամկեըով։ 2008 թվականի նոյեմբերից, համաձայն սամանադրության փոփոխության, ժամկետի չափը սահմանափակ չէ։ 1999 թվականի ապրիլից, պրիզիդենտն է Աբդելազիվ Բուտեֆլիկան։ Նախագահական հաջորդ ընտրությունները տեղի կունենան 2014 թվականի ապրիլին։

Օրենսդիր մարմինն է երկպալատանի խորհրդարանը։ Սենատը բաղկացած է 144 տեղից, որից 1/3-ին նշանակում է պրիզիդենտը, իսկ 2/3-ը ընտրվում են անուղղակի ընտրություններով, 6 տարի ժամկետով։ Ժողովրդական ժողովը (389 տեղ) ընտրվում է համաժողովրդական քվեարկությամբ, 5 տարի ժամկետով։

Ամենամեծ կուսակցությունները, որոնք ներկայացված են խորհրդարանում՝ Ժողովրդական Ազատագրության Ճակատը, Ժողովրդա-դեմոկրատական Շարժումը, Խաղաղ Հասարակության Համաժոողովրդական շարժումը։

Տնտեսությունը[խմբագրել]

Ալժիրի տնտեսության հիմքը կազմում են գազն ու նավթը։ Նրանք տալիս են 30 % ՀՆԱ (Համախառն Ներքին Արդյունք), պետ բյուջեի շահույթի 60 % -ը, արտահանման եկամուտների 95 %-ը։ Գազի պաշարներով Ալժիրը զբաղեցնում է 8-րդ տեղը աշխարհում, իսկ գազի արտահանմամբ՝ 4 -րդ տեղը աշխարհում։ Նավթի պաշարներով Ալժիրը 15-րդ տեղն է աշխարհում, իսկ նավթի արտահանմամբ՝ 11-րդ տեղը աշխարհում։ Ալժիրի իշխանությունները ջանքեր են թափում արդիականացնել տնտեսությունը և ներգրավվել տեղական և արտասահմանյան ներդրումներ այլ ոլորտներում։ Կառուցվածքային փոփոխությունները տնտեսության մեջ, ինչպես նաև բանկային հատվածի զարգացումը և ենթակառուցվածքների շինարարությունը, դանդաղ են ընթանում, մասամբ, կոռուպցիայի ու բյուրոկրատիայի պատճառով։ Համախառն ներքին արդյունքով (ՀՆԴ), բնակչության մեկ շնչի հաշվով 2008 թվականին՝ 6,9 հազար դոլլար (126-րդ տեղը աշխարհում)։ Ցածր է աղքատության մակարդակը՝ բնակչության 23 %-ը։ Գործազրկությունը՝ 12,8 % (2008 թվականին)։

Բնակչությունը[խմբագրել]

Բնակչության թիվը՝ 34,6 միլիոն (2010 թվականի գնահատմամբ)։

Տարեկան աճը՝ 1,2 % (պտղաբերությունը՝ 1,8 ծնունդ մեկ կնոջ համար)։

Քաղաքային բնակչությունը՝ 65 % (2008) թվականին։

Գրագիտությունը՝ 79 % տղամարդ, 60 % կին (2002 թվականի) գնահատմամբ։

Էթնիկ կազմը՝ 83 % արաբ, 16 % բերբեր, մնացածը 1 % -ից քիչ։

Լեզուները՝ արաբերեն (պաշտոնոկան), բերբերյան բարբառներ, տարածված է ֆրանսերենը։

Կրոնը՝ մուսուլման-սունիթներ 99 %, այլ 1 %։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտե, «Գեոդեզիա եւ քարտեզագրություն» ՊՈԱԿ (2012)։ Աշխարհի պետությունների եւ տարածքների համառոտ տեղեկատու-բառարան։ Երևան: «Գեոդեզիա եւ քարտեզագրություն» ՊՈԱԿ, 7։ ISBN 978-99941-2-663-7։ 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]