Սաուդյան Արաբիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
المملكة العربية السعودية
ալ-Մալաքա ալ-'Արաբիյա աս-Սու'ուդիյա
Սաուդյան Արաբիայի Թագավորություն
Saudi Arabia դրոշ
Դրոշ
Saudi Arabia զինանշանը
Զինանշան
Նշանաբան՝
"Աստծուց բացի, չկա այլ աստված, և Մուհամմեդն է Աստծո ազդարարը" (Կալիմահն)
Ազգային օրհներգ՝
"Աաշ ալ մելիք"
"Երկար կեանք թագավորին"

Saudi Arabia դիրքը
Մայրաքաղաք
Ամենամեծ քաղաք
Ռիադ
24°39′N, 46°46′E
Պետական լեզուներ Արաբերեն
Կառավարում Իսլամական թագավորություն
 -  Թագավոր Սալման Բին Աբդուլ Ազիզ
 -  Գահի ժառանգորդ Մուքրին Բին Աբդուլ Ազիզ
 -  Ժառանգորդի տեղակալ Մուհամմադ Բին Նայեֆ
Հաստատում
 -  Առաջին Սաուդյան պետություն հաստատում 1744 
 -  Երկրորդ Սաուդյան պետություն հաստատում 1824 
 -  Երրորդ Սաուդյան պետություն հռչակում հունվարի 8, 1926 
 -  Ճանաչում մայիսի 20, 1927 
 -  Թագավորության միացում սեպտեմբերի 23, 1932 
ՀՆԱ (ԳՀ) 2008 գնահատում
 -  Ընդհանուր $593.385 միլիարդ[1] 
 -  Մեկ շնչի հաշվով $23,834[1] 
ՀՆԱ (անվանական) 2008 գնահատում
 -  Ընդհանուր $481.631 միլիարդ[1] 
 -  Մեկ շնչի հաշվով $19,345[1] 
ՄԶՀ (2006) Green Arrow Up Darker.svg 0.835 (բարձր) (55th)
Դրամական միավոր ռիյալ (SAR)
Ժամային գոտի AST (UTC+3)
 -  Ամռանը (DST)  (UTC+3)
Վերին մակարդակի ազգային դոմենն .sa
Հեռախոսային կոդ +966
Սաուդյան Արաբիա

Սաուդյան Արաբիա[2] (պաշտոնական անվանումն է՝ Սաուդյան Արաբիայի Թագավորություն, որը նաև պարզապես անվանվում է Արաբիա, արաբերեն՝دية‎السعوالمملكة العربية, ալ-Մալաքա ալ-'Արաբիյա աս-Սու'ուդիյա) Արաբական թերակղզում գտնվող արաբական ամենամեծ պետությունն է։ Հյուսիս-արևմուտքում Արաբիան սահմանակից է Հորդանանին, հյուսիսում ու հյուսիս-արևելքում՝ Իրաքին, արևելքում՝ Քուվեյթին, Քաթարին, Բահրեյնին ու Արաբական Միացյալ Էմիրություններին, հարավ-արևելքում՝ Օմանին, ու հարավում՝ Եմենին։ Պարսից ծոցը գտնվում է նրա հյուսիս-արևելքում, Կարմիր ծովը՝ արևմուտքում։ Երկրի բնակչությունը մոտ 27,6 մլն է, տարածքը՝ մոտ 2.150.000 կմ²։ Սաուդյան Արաբիա պետությունը Հարավարևմտյան Ասիայի ամենամեծ երկիրն է։ Զբաղեցնում է Արաբական թերակղզու 2/3-ը և մի շարք կղզիներ Պարսից ծոցում և Կարմիր ծովում։

Տարածք[խմբագրել]

Տարածքի մեծ մասը կազմում են մեղմաթեք հարթավայրերը, քարային և ավազային անապատները՝ Նեֆուդ, Դեհնա, Ռուբ էլ Խալի։ Կարմիր ծովի ափին զուգահեռ ձգվում են Հիջազ և Ասիր լեռնաշղթաները, որոնք աստիճանաբար իջնում են դեպի առափնյա նեղ դաշտավայրը։

Օգտակար Հանածոներ[խմբագրել]

Երկրի գլխավոր հարստությունը նավթն ու գազն են, որոնք կազմում են համաշխարհային պաշարների համապատասխանաբար՝ 32,4 և 4,5%-ը։ Կան նաև երկաթի, քրոմի, պղնձի, կապարի, ցինկի, ոսկու հանքավայրեր։

Բուսական և Կենդանական Աշխարհներ[խմբագրել]

Բուսականությունը հիմնականում անապատային և կիսաանապատային է։ Կենդանիներից հանդիպում են գայլը, բորենին, օնագր վայրի էշը և այլն։ Շատ են կրծողներն ու սողունները։

Կլիմա[խմբագրել]

Կլիման հյուսիսում մերձարևադարձային է, հարավում՝ արևադարձային, խիստ ցամաքային։ Մշտական հոսք ունեցող գետեր չկան։

Անցյալ[խմբագրել]

Սաուդյան Արաբիայի տարածքում հնագույն ժամանակներից բնակվել են տարբեր ժողովուրդներ ու ցեղեր։ Մ.թ.ա. II հազարամյակում գերակշռել են արաբական քոչվոր ցեղերը։ Սաուդյան Արաբիայի Հիջազ նահանգում VII դարում Մուհամեդի գլխավորությամբ ձևավորվել է իսլամը, և 630 թ-ին ստեղծվել է առաջին իսլամական կրոնապետությունը՝ Արաբական խալիֆությունը՝ Մեդինա մայրաքաղաքով։ 630–631 թթ-ին Մուհամեդը եղել է այդ կրոնապետության առաջին ղեկավարը, հետագայում նրան երկըրպագեցին որպես մարգարեի և «Ալլահի պատգամաբերի»։ Հիջազում են գտնվում մուսուլմաններիսրբավայրերը՝ Մեքքան (Մուհամեդի ծննդավայրը) և Մեդինան (Մուհամեդի թաղման վայրը)։ Այդ պատճառով երկիրը կոչվում է նաև «Երկու մզկիթների երկիր»։ Այս քաղաքների տնտեսական կյանքում կարևորագույն տեղ են գրավում ուխտագնացությունից ստացված եկամուտները։

XIX դարի վերջում Արաբիայի մեծ մասը վահաբականների ջանքերով միավորվել է Սաուդյանների պետության մեջ։ Արաբական տարածքների հետագա միավորման համար Իբն Սաուդի վարած պատերազմների արդյունքում՝ 1927 թ. ստեղծվել են Հիջազ պետությունը, Նեջը և միացյալ մարզերը, որոնք 1932 թ-ին միավորվել են Սաուդյան Արաբիա պետության մեջ։

Բնակչություն[խմբագրել]

Երկրի բնակչության 80%-ից ավելին արաբներ են, որոնց գերակշիռ մասը քոչվոր և կիսաքոչվոր կյանք է վարում։ Ճնշող մեծամասնությունն անգրագետ է։ Դպրոց չեն հաճախում քոչվորների երեխաները և աղջիկների զգալի մասը (տղաների և աղջիկների ուսուցումն առանձին է)։ Երկրի բնակչության 80%-ից ավելին արաբներ են, որոնց գերակշիռ մասը քոչվոր և կիսաքոչվոր կյանք է վարում։ Ճնշող մեծամասնությունն անգրագետ է։ Դպրոց չեն հաճախում քոչվորների երեխաները և աղջիկների զգալի մասը (տղաների և աղջիկների ուսուցումն առանձին է)։

Տնտեսություն[խմբագրել]

Տնտեսության գլխավոր ճյուղը նավթարդյունաբերությունն է։ Նավթի հանույթով (350–450 մլն տ) երկիրն աշխարհում երրորդ տեղում է՝ Ռուսաստանից և ԱՄՆ-ից հետո, իսկ գազի հանույթով մտնում է առաջին տասնյակի մեջ։ Կան պարարտանյութերի, մետաղաձուլական, սննդի, քսայուղերի արտադրության ձեռնարկություններ։

Սաուդյան Արաբիայի Արքան

Գյուղատնտեսություն[խմբագրել]

Գյուղատնտեսության զարգացման հնարավորությունները հսկայածավալ տարածքի վրա խիստ սահմանափակ են։ Դա հնարավոր է միայն օազիսներում։ Կարևոր մշակաբույսը փյունիկյան արմավենին է։ Մշակում են նաև ցորեն, սորգո, կորեկ, եգիպտացորեն, բանջարեղեն։ Բուծում են խոշոր ու մանր եղջերավոր կենդանիներ, ուղտեր, զբաղվում են ձկնորսությամբ։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

Հայկական Հանրագիտարան

Այցելեք նաև[խմբագրել]

Նշումներ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 «Saudi Arabia»։ International Monetary Fund։ http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=456&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=27&pr.y=18։ Վերցված է 2009-04-22։ 
  2. Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ "Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում", Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու։ Երևան: 9-րդ հրաշալիք, 53։ ISBN 99941-56-03-9։