Խալիֆայություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Խալիֆայություն տերմինը, "իշխանություն խալիֆ ('հետևորդ')" ( արաբերեն خلافة or khilāfa, թուրք.՝ Hilafet), գալիս է մահմեդական աշխարհում սկիզբ առած առաջին կառավարման համակարգից և ցույց է տալիս մահմեդականների ( համայնք) քաղաքական միասնություն։ Տեսականորեն, արիստոկրատ–սահմանադրական հանրապետություն[1] (Սահմանադրությունը՝ Մեդինայի սահմանադրություն), որը նշանակում է, որ պետության ղեկավարը, խալիֆան և այլ պաշտոնյաներ ժողովրդի և, իսլամի ներկայացուցիչներ են և պետք է ղեկավարեն սահմանադրական և կրոնական օրենքներին, կամ շարիաթին համապատասխան։ Սկզբնական շրջանում, այն ուղղակի ժողովրդավարություն էր (տես շուրա) և ընտրովի միապետություն։

X դարից Արևմտյան Եվրոպայում խալիֆայություն են անվանել նաև Արևմտյան Ասիայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Հարավ-Արևմտյան Եվրոպայում արաբական նվաճումների հետևանքով VII դարում ստեղծված պետությունը (661 թվականից Օմականների խալիֆայությունը, 750 - 1258 թթվականին Աբբապանների խալիֆայությունը)։ X դարում կազմվել են Ֆաթիմյանների խալիֆայությունը և Կորղովայի խալիֆայությունը։ Հայաստանը արաբական խալիֆայության տիրապետության տակ է գտնվել VII - IX դդ. (տես Արաբական նվաճումներ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Lecker, Michael (2008), «The ‘Constitution of Medina’: Muhammad's First Legal Document», Journal of Islamic Studies 19 (2), doi:10.1093/jis/etn021 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png