Թուրքերեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Infoboxforlang.png
Թուրքերեն
Türk dili, Türkçe
Երկրներ Թուրքիա Թուրքիա
Կիպրոսի Հանրապետություն Կիպրոս
Բուլղարիա Բուլղարիա
Մակեդոնիայի Հանրապետություն Մակեդոնիա
Ռումինիա Ռումինիա
Հունաստան Հունաստան
Իրաք Իրաք
Սիրիա Սիրիա
Ադրբեջան Ադրբեջան
Ալբանիա Ալբանիա
Գերմանիա Գերմանիա
Ռուսաստան Ռուսաստան
Ղազախստան Ղազախստան
Պաշտոնական կարգավիճակ Թուրքիա Թուրքիա
Հյուսիսային Կիպրոս Հյուսիսային Կիպրոս
Կիպրոսի Հանրապետություն Կիպրոս
Մակեդոնիայի Հանրապետություն Մակեդոնիա
Լեզվակիրների ընդհանուր թիվը ~65 մլն.
Դասակարգում
Կատեգորիա
Գրերի համակարգ Լատինական այբուբեն
Լեզվի կոդեր
ISO 639-1 tr
ISO 639-2 tur
ISO/DIS 639-3 tur
Քարտեզ
     Երկրներ, որտեղ թուրքերենը  պաշտոնական լեզու է      Երկրներ, որտեղ այն ճանաչված է որպես փոքրամասնության լեզու
     Երկրներ, որտեղ թուրքերենը պաշտոնական լեզու է      Երկրներ, որտեղ այն ճանաչված է որպես փոքրամասնության լեզու
Թուրքական լեզուներ տարածումը Եվրասիայում

Թուրքերեն (ինքնանվանում՝ Türkçe Թյուրքչէ), թուրքերի (Թուրքիայի Հանրապետության հիմնական բնակչության) պետական լեզուն է։ Պատկանում է թյուրքական լեզվաընտանիքի արևմտախունական ճյուղի օղուզական խմբին։ Խոսողների թվաքանակը մոտ 80 միլիոն է։ Իբրև գրական լեզու ձևավորվել է բավականին ուշ (այն փոխարինել է հին օսմաներենին 19-րդ դարի կեսերին)։ Հնչյունական համակարգում կա 8 ձայնավոր՝ a, ı, o, u, i, ö, ü։ A, o, e, ö - ձայնավորները (ըստ բերանի բացվածքի աստիճանի) լայն են, իսկ - ı, u, i, ü - ձայնավորները՝ նեղ։

Թուրքերենում բաղաձայնները 21-ն են։ Բաղաձայնները լինում են ձայնեղ (b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z(13)) և խուլ (ç, f, h, s, ş, t (8))։

Թուրքերենին բնորշ է ձայնավորների ներդաշնակությունը։

Հչյունները[խմբագրել]

Ձայնավորները[խմբագրել]

Թուրքրերենն ունի ութ ձայնավոր՝ a, ı, o, u, e, i, ö, ü։

A, o, e, ö - ձայնավորները (ըստ բերանի բացվածքի աստիճանի) լայն են, իսկ - ı, u, i, ü - ձայնավորները՝ նեղ։

Բաղաձայնները[խմբագրել]

Հնչունային համակարգը[խմբագրել]

Տառ ՄՀԱ Հայերեն մոտավոր
արտասանություն
Տառ ՄՀԱ Հայերեն մոտավոր
արտասանություն
A a /a/ ա M m /m/ մ
B b /b/ բ N n /n/ ն
C c /dʒ/ ջ O o /o/ օ
Ç ç /tʃ/ չ Ö ö /ø/ քմային օ
D d /d/ դ P p /p/ պ կամ փ
E e /e/, /æ/ է R r /ɾ/ ր
F f /f/ ֆ S s /s/ ս
G g /ɡ/, /ɟ/ գ Ş ş /ʃ/ շ
Ğ ğ /ɰ/ ղ T t /t/ տ կամ թ
H h /h/ հ U u /u/ ու
I ı /ɯ/ ը Ü ü /y/ քմային ու
İ i /i/ ի V v /v/ վ
J j /ʒ/ ս Y y /j/ յ
K k /k/, /c/ կ կամ ք Z z /z/ զ
L l /ɫ/, /l/ լ


Տես նաև[խմբագրել]

Վիքիպեդիա

Վիքիպեդիան ունի բաժին
Թուրքերեն լեզվով