Թուրքիա

Վիքիփեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Թուրքիայի Հանրապետություն
Türkiye Cumhuriyeti
Թուրքիայի դրոշը Թուրքիայի զինանշանը
Դրոշը
Նշանաբան՝
Yurtta Barış, Dünyada Barış
Ազգային հիմն՝
İstiklâl Marşı
Թուրքիայի դիրքը
Մայրաքաղաք Անկարա
39°55'48.00′N, 32°50′E
Պետական լեզու(ներ) թուրքերեն
Կառավարում Խորհրդարանական Հանրապետություն
 -  Վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան
 -  Նախագահ Աբդուլա Գյուլ
Ժառանգություն Օսմանյան Կայսրությունից 
 -  Քեմալական պատերազմ մայիս 19 1919 
 -  Խորհրդարանի կազմություն ապրիլ 23 1920 
 -  Հանրապետության հայտարարումը հոկտեմբեր 29 1923 
Տարածք
 -  Ընդհանուր 783.562 կմ² (37րդ)
302.535 մղոն² 
 -  Ջրային (%) 1.3
Բնակչություն
 -  2007 նախահաշիվը 71.158.647 (17րդ)
 -  2000 մարդահամարը 70.803.927 
 -  Խտություն 93 /կմ² (102րդ)
240 /մղոն²
ՀՆԱ (ԳՀ) 2007 գնահատում
 -  Ընդհանուր $1.415.856 միլիարդ (16րդ)
 -  Մեկ շնչի հաշվով $16.628 (66րդ)
ՀՆԱ (անվանական) 2007 գնահատում
 -  Ընդհանուր $1.823.200 բիլիոն[1] (18րդ)
 -  Մեկ շնչի հաշվով $15,561[1] (38րդ)
Ջինի (2003) 43,6 (միջակ
ՄԶՀ (2006) Պատկեր:Red Arrow Up Darker.svg 0.757 (միջակ) (92րդ)
Դրամական միավոր Թուրքական նոր լիրա (TRY)
Ժամային գոտի EET (UTC+2)
 -  Ամռանը (DST) EEST (UTC+3)
Ինտերնետ .tr
Հեռախոսային կոդ +90

Թուրքիա - երկիր Եվրասիայում (թուրք. Türkiye), պաշտոնական անունը Թուրքիայի Հանրապետություն (թուրք. Türkiye Cumhuriyeti), պետություն տեղակայված Ասիայի հարավ-արևմուտքում, որոշ մասը՝ հարավային Եվրոպայում։ Կազմավորվել է 1920 թվականի սկզբին, Օսմանական կայսրության փլուզման արդյունքում։

Թուրքիան արևելքից սահմաններ ունի Վրաստանի, Հայաստանի, Ադրբեջանի և Իրանի հետ, հարավից Իրաքի և Սիրիայի հետ, և արևմուտքից՝ Հունաստանի և Բուլղարիայի հետ։ Թուրքիայի ափերը ողողում են չորս ծովեր. Սև, Միջերկրական, Աեգեան և Մարմարե։

[խմբագրել] Պատմությունը

1075 թվականին Կոնյա մայրաքաղաքից ի հայտ է եկել սելջուկ-թուրքական պետությունը, որն աստիճանաբար ընդլայնել է իր սահմանները ամբողջ Փոքր Ասիայի տարածքում։

1318 թվականին Հուլագուիդները թագազերծ են անում վերջին սելջուկ սուլթանին և քանդում այդ պետությունը։

1299 թվականին Օսմանը՝ Էրտոգրուլի որդին և ժառանգորդը իրեն տալիս է «սուլթան» տիտղոսը և հրաժարվում ենթարկվել Կոնյաի իշխանություններին։ Նրա անունով թուրքերը սկսեցին կոչվել օսմանական թուրքեր, կամ օսմաններ։ Նրանց իշխանությունը սկսվեց տարածվել Փոքր Ասիայում, և Կոնյաի սուլթանները չէին կարողանում խոչընդոտել դրան։

1326 թվականին բյուզանդացիներից գրավված տարածքներում ստեղծվում է թուրքական սուլթանատն՝ իր Բուրսա մայրաքաղաքով։ Թուրքական սուլթանների իշխանության հիմքն էին հանդիսանում յանիչարները։

1362 թվականին թուրքերը տարածքներ են նվաճում Եվրոպայում, մայրաքաղաքը տեղափոխում Ադրիանապոլ (Էդիրնե)։ Թուրքիայի եվրոպական տիրությունը ստանում է Ռումելիա անունը։

1375 թվականին թուրքերը զավթում են Կիլիկիան։

1915 - Մեծ Եղեռն:

[խմբագրել] Նշումներ

  1. 1,0 1,1 Hürriyet: 2007 yılına hızlı girdik, seçime rağmen 1 trilyon dolarlık olduk


Այլ լեզուներով