Իրավունք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից


Իրավունք, հասարակական հարաբերությունների կարգավորիչներից մեկը, որը առաջացել է հասարակության շերտավորմանը զուգընթաց` դասակարգային հարաբերությունների ծագման ընթացքում՝ որպես տիրող դասակարգի՝ օրենքի աստիճանի բարձրացված կամքի դրսևորում, որն սկզբում արտահայտվել է սովորույթներում, հետագայում դարձել օրենք[1]։

Այսօր իրավունք ասելով մարդիկ այն ըմբռնում են տարբեր ասպեկտներով` 1. Իրավունք ասելով նկատի է ունեցվում սոցիալական, իրավական հավակնությունները։ 2. Իրավունքը դիտվում է որպես իրավական նորմորի համակարգ։ 3.Իրավունքի տակ նկատի է ունեցվում պաշտոնապես ընդունված հնարավորությունները, որոնցով օժտված են իրավաբանական և ֆիզիկական անձինք։ 4.Իրավունքը օգտագործվում է ցույց տալու բոլոր իրավական երևույթները, ներառյալ բնական իրավունքը, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ իրավունքը։ Այսօրվա ժամանակակից իրավական համակարգում Անգլո-սաքսոնական և ռոմանո-գերմանականում առավելությունը տրվում է մարդուն, նրա ազատությանը, շահերին պահանջներին։ Իրավունքին բնութագրական են հետևյալ հատկանիշները`

  • Նորմատիվությունը,
  • իրավունքը ունի ինտելեկտուալ կամային բնույթ,
  • գիտական հարկադրանքի կիրառման հնարավորությունը։

Իրավունքը դա բարդ համակարգ է, իր մեջ ընդգրկվող հիմնական տարրերն են`

  1. Բնական իրավունք
  2. Պոզիտիվ իրավունք
  3. Սուբեկտիվ իրավունք

Նեղ առումով օրենքը բարձրագույն իրավական ուժ ունեցող ակտ է, որն ընդունում է պետական բարձրագույն իշխանությունը։ Իրավունք է համարվում այն, ինչը բարձրացված է օրենքի աստիճանի, օրենքից դուրս իրավունք չկա։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]