Քրեական իրավունք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Քրեական իրավունքը իրավունքի հնագույն դասական ճյուղերից է. այն կարգավորում է հասարակական հարաբերություններ, որոնք ուղղված են հանցավոր ոտնձգություններից անձի նրա իրավունքների և ազատությունների հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունը։

Քրեական իրավունք հասկացությունը ընկալվում է երեք իմաստով՝

Այլ ճյուղերից այն տարբերվում է իր կարգավորող հասարակական հարաբերությունների շրջանակով և դրանց կարգավորման մեթոդով:

Քրեական իրավունքը՝ որպես իրավունքի միասնական համակարգի ինքնուրույն ճյուղ, իրավական այնպիսի նորմերի ամբողջություն է, որոնք սահմանում են թե հանրորեն վանգավոր որ արարքներն են հանցագործություն և ինչպիսի պատիժներ ու քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցներ են կիրառվում հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ, սահմանում են քրեական պատասխանատվության հիմքը, ինչպես նաև քրեական պատասխանատվությունից ու պատժիչ ազատելու կարգն ու պայմանները։

Անվան ծագումնաբանություն[խմբագրել]

Աշխարհի լեզուների մեծամասնությունում իրավական ոլորտի անվանումը, որը կանոնակարգում է հանցագործությունների կատարման հետ կապված հարաբերությունները, առաջացել է «հանցագործություն» (օրինակ՝ անգլալեզու երկրներում՝ criminal law, անգլ.՝ crime բառից) կամ «պատիժ» (Գերմանիայում՝ Strafrecht, գերմ.՝ Strafe բառից, Բուլղարիայում՝ наказателно право) բառերից:

Նիկոլայ Տագանցևը այդ մասին գրել է․ «Հանցագործությունը որպես իրավական հարաբերություն իր մեջ է պարունակում երկու առաձին բան՝ հանցագործի վերաբերմունքն օրենքով պաշտպանված իրավական հետաքրքրություններին և հանցագործությունն ու կառավարության վերաբերմունքը հանցագործին, որն առաջանում է իր կատարած հանցագործությամբ: Դրա համար էլ քրեական օրենքը կարող է երկու ձև կառուցվել: Առաջին դեպքում առաջին պլան է դրվում հանցագործությունը, որի հանդեպ պատիժը հանդիսանում է քիչ թե շատ անխուսափելի հետևանք: Երկրորդ դեպքում առաջ է քաշվում կառավարության պատժիչ գործունեությունը, և հանցագործությունը դիտարկվում է միայն որպես այդ գործունեության հիմք: Այստեղից էլ գիտության երկակի անվանումը...»։[1]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Ն․ Տագանցև «Քրեական իրավունքը Ռուսաստանում», հատոր 1, Տուլա, 2001, էջ 27


Աղբյուրներ[խմբագրել]

Հայաստանի հանրապետության քրեական իրավունք, ընդհանուր մաս, Երևան 2004, էջ 9-րդ