Քաղաքականություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Քաղաքականությունը ( հուն. πολιτικός, politikos բառից «քաղաքացիների,քաղաքացիների համար կամ քաղաքացիներին վերաբերող») գործընթաց է, որով մարդկանց մի խումբ միասնական որոշում է ընդունում։ Տերմինը սովորաբար կիրառվում է կառավարական կամ պետական գործերի վարման արվեստին կամ գիտությանը, ներառյալ իրավական կառավարության վարքագիծը, այն վերաբերում է նաև հաստատություններին, բնագավառներին և հատուկ հետաքրքրություններով խմբերին, ինչպիսին են միավորումներ, ակադեմիաներ, կրոնական և հասարակության այլ հատվածներ։ Այն բաղկացած է "հասարակական հարաբերություններից ներառյալ իշխանությունը կամ հզորությունը[1] և վերաբերում է հասարակական կյանքի կարգավորմանը քաղաքական միությունների ներսում։[2] և իրականացվող քաղաքականության մեթոդներն ու մարտավարությունը ձևավորելուն։[3]

Քաղաքականության էությունը[խմբագրել]

Գիտական և փիլիսոփայական մտքի զարգացմանը զուգընթաց` առաջարկվել են քաղաքականության տարբեր բնորոշումներ. ընդհանուր «արքայական արվեստ», որն իր մեջ ամբողջությամբ ներառում է մասնակիները (հռետորականը, զինվորականը, դատականը և այլն), «բոլոր քաղաքացիներին պահպանելու և նրանց հնարավորինս լավը դարձնելու կարողությունը» (Պլատոն), գիտելիք ճիշտ և հմուտ կառավարման մասին (Մաքիավելի), պետական ապարատի առաջնորդություն կամ ազդեցություն այդ առաջնորդության վրա (Մաքս Վեբեր), դասակարգային հետաքրքրությունների պայքար (Կարլ Մարքս)։ Այժմ առավել տարածված է քաղաքականության բնորոշումն իբրև գործունեության տեսակի, որն արտահայտվում է հասարակական խմբերի վարքագծում, ինչպես նաև` հասարակական հարաբերությունները կառավարող և իշխանությանը տիրանալու համար մրցապայքարը վերահսկող սոցիալական հաստատությունների վարքագծային տիպերի ամբողջության մեջ։ Գոյություն ունի նաև այն պատկերացումը, որ, լայն առումով, քաղաքականությունը կարող է բնորոշվել որպես սոցիալական գործունեություն, որն ուղղված է պետականորեն կազմակերպված հասարակության (ներքին քաղաքականություն) և համաշխարհային խմբակցության (արտաքին քաղաքականություն, միջազգային քաղաքականություն) մեջ գոյություն ունեցող իշխանության և սեփականության բաշխման կարգի պահպանմանը կամ փոփոխմանը։

Քաղաքականությունն իրենից ներկայացնում է բազմանախագծային սոցիալական երևույթ, որը կարելի է դիտարկել որպես հասարակության գիտակցված ինքնակարգավորում։ Գոյություն ունի տարբեր տեսական ուղղությունների կողմից առաջարկվող քաղաքականության բնորոշումների մի ամբողջ շարք, որոնցում ընդգծվում է քաղաքականության գործունեության հիմնական տեսանկյուններից որևէ մեկը` իրավական, տնտեսական, հոգեբանական, սոցիալական, մարդաբանական և այլն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]