Եվրասիան Երկրագնդի ամենամեծ աշխարհամասն է, որի մակերեսը 52.990 մլն կմ² է, որը կազմում է ընդհանուր ցամաքի 36%: Բնակչությունը՝ 4.8 միլիարդից ավել է, որը կազմում է ընդհանուր բնակչության ¾ մասը:

«Եվրասիա» տերմինը առաջին անգամ օգտագործել է աշխարհաբան Էդուարդ Զյուսը 1883 թ.-ին:

Բովանդակություն

1 Աշխարհագրական բնութագիրը
2 Ֆիզիկական բնութագիրը
- 2.1 Ռելիեֆ
3 Աշխարհամասի աշխարհագրական ռեկորդներ
4 Պատմա-աշխարհագրական շրջաններ
5 Եղանակ
6 Եվրասիայի պետություններ

[խմբագրել] Աշխարհագրական բնութագիրը

Մայրցամաքը գտնվում է Հյուսիսային կիսագնդում, ընդ որում Եվրասիայի կղզիների մի մասը գտնվում է Հարավային կիսագնդում, կոնտինենտալ Եվրասիայի մի մասը գտնվում է Արևելյան կիսագնդում, իսկ եզրային արևմտյան և արևելյան մասերը գտնվում են Արևմտյան կիսագնդում:

Իր մեջ է ներառում աշխարհի երկու մաս. Եվրոպա և Ասիա: Եվրոպայի և Ասիայի սահմանը հաճախ գծում են Ուրալյան լեռնաշղթայով, Ուրալ գետով, Էմբա գետով, Կասպից ծովի հյուսիս-արևմտյան ափով, Կամա գետով, Մանիչ գետով, Սև ծովի արևելյան ափով, Սև ծովի հարավային ափով, Բոսֆորի նեղուցով, Մարմարի ծովով, Դարդանելայի նեղուցով, Էգեյան և Միջերկրական ծովով, Ջիբրալթարի նեղուցով:Այս բաժանումը տեղի է ունեցել պատմականորեն:Բնության առումով Եվրոպայի և Ասիայի մեջ կտրուկ սահման գոյություն չունի: Մայրցամաքը միացված է ցամաքային միասնությամբ, որը տվյալ պահին ստեղծված է բազմաթիվ կլիմայական գործընթացների համընթացությամբ:

Այս միակ մայրցամաքն է, որը ողողվում է չորս օվկիանոսներով. հարավում` Հնդկական, հյուսիսում՝ Սառուցյալ, արևմուտքում` Ատլանտիկ և արևելքում՝ Խաղաղ:

Եվրասիան ձգվում է արևմուտքից արևելք 16 հազ.կմ., հյուսիսից հարավ ` 8 հազ.կմ., մակերեսն է՝ 53.4 մլն.կմ.: Դա մոլորակի ամբողջ ցամաքի 1/3 մասից ավելին է կազմում: Եվրասիայի կղզիների մակերեսը մոտ 2.75 մլն. կմ. է:

[խմբագրել] Ֆիզիկական բնութագիրը

[խմբագրել] Ռելիեֆ

Եվրասիայի ռելիեֆը շատ բազմազան է` այստեղ են գտնվում աշխարհի ամենամեծ հարթավայրերից և լեռնաշղթաներից ` Արևելա-Եվրոպական հարթավայրը, Արևմտա- Սիբիրյան հարթավայրը, Տիբեթյան լեռնաշղթան: Եվրասիան Երկրագնդի ամենաբարձր աշխարհամասն է, նրա միջին բարձրությունն է 830մ.: Եվրասիայում են գտնվում Երկրագնդի ամենաբարձր սարերը`Հիմալայները, իսկ եվրասիական Հիմալայան, Տիբեթյան, Հինդուկուշի, Պամիրի, Տյան-Շանի լեռնային համակարգերը կազմում են Երկրագնդի ամենամեծ լեռնային շրջանը:

Աշխարհամասի ժամանակակից ռելիեֆը պայմանավորված է նեոգեն և անտրոպոգեն շրջանների ինտենսիվ տեկտոնիկ շարժումներով: Առավել շարժունակ են Արևելա-Ասիական և Ալպիա-Հիմալայան գեոսինկլինիկ գոտիները:Բարձր սեյսմիկություն ունեն Միջին, Կենտրոնական և Արևելյան Ասիայի շրջանները, Մալայան արխիպելագի շրջանները:

Գործող հրաբուխները գտնվում են Կամչատկայում, Արևելյան և Հարավ- Արևելյան Ասիայում, Իսլանդիայում և Միջերկրական ծովում: Եվրասիայի հիմնական լեռնային համակաևգերը.

Հիմալայներ, որտեղ գտնվում է Երկրագնդի ամենաբարձր լեռը՝ Ջոմոլունգման (Էվերեստ),
Ալպեր,
Կովկաս,
Հինդուկուշ,
Կարակորում,
Տյան-Շան,
Կունլուն,
Ալթայ,
Հարավային Սիբիրի լեռներ,
Հյուսիս-Արևելյան Սիբիրի լեռներ,
Պամիր-Ալթայան լեռներ,
Տիբեթի լեռներ,
Կարպատներ,
Ուրալյան լեռներ

Եվրասիայի հիմնական հարթավայրերը

Արևելա-Եվրոպական,
Արևմտա- Սիբիրյան,
Թուրանյան,
Մեծ Չինական,
Հինդո-Գանգեսյան

Հյուսիսային և մի շարք լեռնային շրջանների ռելիեֆը ենթարկվել է հին սառեցման շրջանի ներազդեցությանը: Ժամանակակից սառցաբեկորներ պահպանվել են Արկտիկայի կղզիներում և Իսլանդիայում: Մոտ 11 մլն. կմ² զբաղեցնում են բազմամյա սառցե ապառաժներ:

[խմբագրել] Աշխարհամասի աշխարհագրական ռեկորդներ

Եվրասիայում է գտնվում

Երկրագնդի ամենաբարձր լեռը` Ջոմոլունգման(Էվերեստ),
ամենախոշոր լիճը`Կասպից ծովը և ամենախորը` Բայկալը,
մակերեսով ամենամեծ լեռնային համակարգը` Տիբեթը,
ամենամեծ թերակղզին` Արաբական,
ամենամեծ աշխարհագրական շրջանը` Սիբիրը,
ցամաքի ամենացածր կետը` Մեռյալ ծովի խորշը:

Աշխարհամասում է գտնվում նաև հյուսիսային կիսագնդի ցրտի բևեռը:

[խմբագրել] Պատմա-աշխարհագրական շրջաններ

Եվրասիան հանդիսանում է Շումերական և Չինական հնագույն քաղաքակրթությունների հայրենիքը, և տեղ, որտեղ ձևավորվել են Երկրագնդի գրեթե բոլոր քաղաքակրթությունները:

Եվրասիան պայմանականորեն բաժանված է երկու մասի` Եվրոպա և Ասիա: Ասիան մեծ չափսերի պատճառով ստորաբաժանվում է ավելի փոքր շրջանների` Սիբիր, Հեռավոր Արևելք, Մերձամուրյան, Ծովամերձ, Մանչժուրիա, Չինաստան, Հնդկաստան, Տիբեթ, Ույգուրիա/ արվ. Տուրկեստան, այժմ Սինցզյան Կորեայի կազմում/, Միջին Ասիա, Մերձավոր Արևելք, Կովկաս, Պարսկաստան, Հնդչինաստան, Արավիա և այլն:

[խմբագրել] Եղանակ

Եվրասիայում ներկայացված են բոլոր կլիմայական գոտիներն ու կլիմայական զոնաները:

Հյուսիսում գերակշռում են բևեռային և մերձբևեռային կլիմայական գոտիները, հետո ամբողջ Եվրասիան լայն գոտիով հատում է բարեխառն գոտին, որին հետևում է մերձարևադարձայինը:Արևադարձային գոտին Եվրասիայի տարածքում ընդհատվում է, ձգվելով աշխարհամասով Միջերկրական և Կարմիր ծովերից մինչև Հնդկաստան:Մերձհասարակածային գոտին ձգվում է դեպի հյուսիս, գրավելով Հնդկաստանը, Հնդչինաստանը և Չինաստանի հարավը, իսկ հասարակածային գոտին հիմնականում ներառում է հարավ-արևելյան Ասիայի կղզիները: