Կոստանդնուպոլսի Բ տիեզերական ժողով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Council of Constantinople 381 BnF MS Gr510 fol355.jpg

Կոստանդնուպոլսի Բ տիեզերական ժողով (հայտնի է նաև որպես Կոստանդնուպոլսի Ա ժողով ), քրիստոնյա եկեղեցու Տիեզերական ժողով։ Հրավիրվել է 381թ. Թեոդոսիոս Ա Մեծ կայսեր (379 - 395) կողմից Կոստանդնուպոլիս քաղաքում։ Բոլոր ավանդական քրիստոնյա եկեղեցիների՝ այդ թվում նաև Հայոց եկեղեցու, կողմից ճանաչվում է որպես «տիեզերական»։

Հրավիրման պատճառները[խմբագրել]

Հրավիրվել էր Նիկիայի հավատո հանգանակի բանաձևումների հստակեցման և արիոսական, եվնոմիական, փոթինական, մարկիոնական, սավելական հերձվածների վերաբերյալ Եկեղեցու դիրքորոշման հստակեցման նպատակով։ Կայսրության արևելյան մասում քահանա Մակեդոնը ստեղծեց իր մակեդոնական հերձվածը, որը մեծ զարգացում ապրեց այն արագորեն Ալեքսանդրիայից տարածվեց ամբողջ կայսրության մեջ: Կոստանդիանոս և Վալենտիանոս կայսրերը մեղմ քաղաքականություն էին վարում և կարելի է ասել, որ նրանք արիոսական էի: Իրավիճակը փոխվեց Գրատիանոս կայսեր օրոք, ճիշտ է նա ևս մեղմ քաղաքականություն էր վարում, բայց Նիկեական էր: Թեոդորոս Մեծ կայսրը ավելի անհանդուրժող գտնվեց. նա դիմեց լուրջ քայլերի, հրամայեց արիոսականների դեմ կազմակերպել տիեզերական ժողով և ընդունել ընդհանուր դավանանք: Թեոդորոսի հրամանով Կոստանդնուպոլիս հավաքվեցին քրիստոնեական եկեղեցու շուրջ 150 եպիսկոպոսներ: Վերոհիշյալ երազում Թեոդորոսը տեսել էր Մեծն Մելիտաս եպիսկոպոսին և ցանակացավ ինքն անձամբ ճանաչել նրան և նա մոտեցավ հենց Մելիտասին: Թեոդորոսը հրամայեց կազմել հայրերին հավատո հանգանակ:

Ժողովի որոշումները[խմբագրել]

Կոստանդնուպոլսի տիեզերական ժողովին մասնակցող եպիսկոպոսներից 36 մակեդոնյաններ էին: Այդ ժողովին մասնակցում էին չորրորդ դարի նշանավոր լատին աստվածաբաններ, եկեղեցու սուրբ հայրեր Կյուրեղ Երուսաղեմացին, Գրիգոր Նյուսացին, Գրիգոր աստվածաբան Նազիանզացին և այլ ժամանակի հայտնի հոգևորականներ, որոնք մեծ ձեռագիր են թողել ապագա սերունդներին: Ժողովի որոշումներն առաջին հերթին ուղղված էին Մակեդոնի և նրա վարդապետության դեմ: Ըստ նրա, Սուրբ Հոգին Հոր և Որդու էությունից չէ այլ օտար մի էություն` ոչ համագոյակից նրանց: Մակեդոնի վարդապետությունը ծագել է արիոսականությունից: Արիոսը Որդուն արարած էր համարում, որը համագոյակից չէ հորը և համարում էր,որ Սուրբ Հոգին համագոյակից է Որդուն, եթե Որդին աստված չէ, հետևաբար Սուրբ հոգին աստված լինել չի կարող <<Եվ ի Հոգին Սուրբ, որ յՈրդւոյ գոյացեալ է>>: Սրանից հետևեցնելով` Մակեդոնը քարոզում էր, որ Սուրբ Հոգին Որդուց բխելով` աստված չէ, այլ Որդու արարչագործություն: Իսկ Սուրբ Հոգին հայր աստծուց բխելը չէր ընդունում: Սրանով Մակեդոնը, ինչպես Արիոսը մերժում էին Սուրբ Երրորդության խորհուրդը և երեք անձերի համաբնությունը: Կոստանդնուպոլսի տիեզերաժողովում թեպետ Նիկիայի հավատո հանգանակը կրկին ընդունվեց, և Նիկիական հավատքը հաստատուն մնաց` դավանական տեսակետից որպես կատարյալ, սակայն 1-ին տիեզերաժողովից հետո նոր աղանդների երևան գալը ստիպեց որոշ լրացումներ կատարել Գրիգոր Նյուսացին Կոստանդնուպոլսում ժողովված սուրբ հայրերի հավանությամբ նոր հավելումներ կատարեց նիկիական հանգանակի վրա: Ժողովը բանաձևեց և ավելացրեց << Ի հօրէ բխեալ>>: Այսինքն` Սուրբ Հոգին բխում է Հորից այս և Որդու հետ միասին երկրպագելի, փառավորելի ու համագոյակից է: Ժողովը նզովեց 4-րդ դարի բոլոր աղանդավորներին` Փոտինոսին, Ապողինարին և այլն: Ժողովը հստակեցրեց նաև Բանի մարդեղությունը և հոգու բանականությունը:Կոստանդնուպոլսի ժողովն ընդունել է 7 կանոն: Ա հավաստում է, որ շողովը հավատարիմ է մնացել Նիկիայի ժողովին, նզովում է Մակեդոնին, Փոտինոսին, Ապողինարիոսին և մյուս աղանդապետներին: Բ կանոնը սահմանում է, որ յուրաքանչյուր եկեղեցի, անկախ ավագության աստիճանից, միայն իր եկեղեց. և վարչ. սահմաններում է իրավասու գործելու ու տնօրինելու, իրավունք չունի խառնվելու մյուսների գործերին կամ կարգադրություններ անելու: Գ կանոնը վերաբերում է աթոռների ավագությանը: Կ. Պոլսի աթոռը հայտարարվել է երկրորդը՝ Հռոմից հետո, «քանզի Կ. Պոլիս՝ նոր Հռոմ է»: Սա ուղղված էր Ալեքսանդրիայի աթոռի դեմ, որի աճող հեղինակությունը հարվածում էր թե՜ Հռոմի, թե՜ Կ. Պոլսի շահերին: Ըստ ավագության, Ալեքսանդրիայի աթոռը երրորդն էր, Անտիոքինը՝ չորրորդը, Երուսաղեմինը՝ հինգերորդը: Մնացած չորս կանոնները վերաբերում են եկեղեցու կարգ ու կանոնին: