Մարդու իրավունքներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Մարդու իրավունքները սովորաբար ընկալվում են որպես անբաժան հիմնարար իրավունքներ, որոնք ի ծնե ունի յուրաքանչյուր մարդ՝ այն պարզ պատճառով, որ նա մարդ է[1]։ Այս իրավունքները գործում են անկախ մարդու տարիքից, սեռից, ծագումից, ազգությունից, համոզմունքից և այլ կարգավիճակից կամ հատկանիշից։ Օրինակներ են խոսքի ազատության իրավունքը, կյանքի իրավունքը, կտտանքների չենթարկվելու իրավունքը, ինքնորոշման իրավունքը և այլն։

Տեսակները[խմբագրել]

Մարդու իրավունքները սովորաբար բաժանվում են 3 տեսակի․

  • «Քաղաքական և քաղաքացիական իրավունքներ» ― որոնք մեջ ներառված են դասական հիմնարար իրավունքները, ինչպես կրոնի և համոզմունքի իրավունքը, խոսքի ազատությունը և այլն։
  • «Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքներ» ― օրինակներ են սննդի, աշխատանքի, ապաստանի և կրթության իրավունքները։ Քաղաքական և քաղաքացիական իրավունքների հետ միասին, այս իրավունքները 1948 թ․ ամրագրվել են Միացյալ ազգերի կազմակերպության Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի մեջ։
  • «Հավաքական իրավունքներ» ― այս իրավունքներն սկսվել են ամրագրվել 1970-ականների ապագաղութացման շրջանում, երբ աֆրիկյան և ասիական շատ գաղութներ պահանջում էին ինքնորոշման, իրենց բնական ռեսուրսների տնօրինման իրավունքներ։

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]