Մահաթմա Գանդի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մահաթմա Գանդի
महात्मा गांधी
Մահաթմա Գանդի
 
Ծննդյան օր հոկտեմբերի 2, 1869
Ծննդավայր Պորբանդար, Հնդկաստան Հնդկաստան
Վախճանի օր հունվարի 30, 1948
Զավակներ Հարլիալ, Մանիլալ, Ռամդաս, Դևդաս
 
Ինքնագիր Ինքնագիր

Մոհանդաս Կարամչանդ Գանդի (գուջարատի՝ મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી) (հոկտեմբերի 2, 1869հունվարի 30, 1948) քաղաքական և հոգևոր առաջնորդ էր Հնդկաստանի և Հնդկական անկախության շարժման։

Ծնվել է Հնդկաստանի ծովափնյա Պորբանդար քաղաքում՝ հարուստ ընտանիքում: Գանդիները լավ կրթություն ստանալու հնարավորություն ունեին: 1888 թվականին՝ 20 տարի չբոլորած, Մահաթմա Գանդին մեկնում է Լոնդոն՝ ընդունվելու իրավաբանության ֆակուլտետ, որն ավարտում է 3 տարի անց: 1893 թվականին նա աշխատանքի է տեղավորվում Հարավային Աֆրիկայում: Այնտեղ սկսում է իր և իր տեղացիների պաշտպանության գործընթացը: Նա մշակում է սկզբունքներ, որոնք հիմնվում են արիության, արդարության ու ոչ բռնության վրա:

Նախաձեռնել էր Սատյագրահայիդիմադրություն բռնակալության դեմ քաղաքացիական անհնազանդության, խստորեն առանց բռնությամբ (ահիմսա), որով Հնդկաստանը շահել է իր անկախությունը և մեծապես ազդել է ամբողջ աշխարհում նմանատիպ շարժումների տարածման վրա՝ քաղաքացիական իրավունքների և ազատության համար։ Նա ճանչվել է աշխարհում իբրև Մահաթմա Գանդի ([սանսկրիտ]՝ महात्मा կամ "Մեծն Հոգի") և Հնդկաստանում իբրև Բապու (գուջարատի՝ બાપુ կամ "Հայր")։ Նա ճանչվել և հարգվել է Հնդկաստանում, իբրև Հնդկաստանի հայրը։

1915 թվականին Գանդին վերադառնում է հայրենիք՝ Հնդկաստան և դառնում ազգայնական շարժման առաջնորդը: Օգտագործելով «Սատյարգրահայի» սկզբունքները՝ Գանդին գլխավորում է Հնդկաստանի անկախության պայքարը Բրիտանիայի դեմ:

Բրիտանացիները հաճախ ձերբակալում էին Գանդիին՝ Հարավային Աֆրիկայում և Հնդկաստանում ցուցաբերած ակտիվության համար. նա 7 տարի անցկացրել է բանտում: Ըստ Գանդիի, եթե ազատազրկման համար հիմք կա, ապա բանտում նստելը ազնիվ է:

1948 թվականի հունվարի 13-ին Հնդկաստանում բախումներ են տեղի ունենում, և Գանդին հացադուլ է հայտարարում: Նա այդ ժամանակ 78-ամյա ծերունի էր: Հինգ օր անց ընդիմադիրները խոստանում են դադարեցնել պայքարը և Գանդին ընդհատում է հացադուլը: Հացադուլից 12 օր անց մոլեռանդ-հինդու Նաթհուրամ Գոդզեն՝ Գանդիի հակառակորդը, 3 անգամ կրակում է Մահաթմայի որովայնին և կրծքավանդակին: Գանդին, մահամերձ վիճակում , շարժումներով ցույց է տալիս, որ ներում է մարդասպանին: 1948 թվականի հունվարի 30–ին նա մահանում է:

Մահաթմա Գանդին ապրել է չափազանց համեստ կյանքով, կրել է հնդկական ավանդական դհոթի: Նույնքան համեստ էր նաև քաղցը հագեցնելու հարցում: Նա ընդունում էր գերազանցապես բուսական սնունդ, հաճախ էլ ոչինչ չէր ուտում ինքնամաքրման և սոցիալական բողոքի համար: Ուստի, զարմանալի չէ, որ տարեց հասակում Գանդին կշռվում էր 45 կգ:

Գանդիի տարեդարձը՝ հոկտեմբերի 2-ը Հնդկաստանում նշվում է իբրև Գանդի Ջայանտի ազգային տոն, իսկ աշխարհում՝ Ոչ-Բռնության Միջազգային Օր։

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Աղբյուրներ[խմբագրել]