Թուրքմենստան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Թուրքմենստան
Türkmenistan
Թուրքմենստանի դրոշ
Դրոշ
Թուրքմենստանի զինանշանը
Զինանշան
Ազգային օրհներգ՝
Անկախ, չեզոք Թուրքմենստանի ազգային հիմն
Թուրքմենստանի դիրքը
Մայրաքաղաք Աշխաբադ
37°58′N, 58°20′E
Ամենամեծ քաղաք մայրաքաղաք
Պետական լեզուներ Թուրքմեներեն
Շրջանային լեզուներ Ռուսերեն, Ուզբեկերեն
Կառավարում Նախագահական Հանրապետություն
 -  Թուրքմենիստանի նախագահ Գյուրբանգյուլի Բերդիմուհամեդով
Անկախություն Սկսած ԽՍՀՄ-ից 
 -  Հայտարարված Հոկտեմբերի 27, 1991 
 -  Հաստատված Դեկտեմբերի 8, 1991 
Տարածք
 -  Ընդհանուր 488,100 կմ² (52-րդ)
 -  Ջրային (%) 4.9
Բնակչություն
 -  Դեկտեմբեր 2006 նախահաշիվը 5,110,023 (113-րդ)
 -  Խտություն 9.9 /կմ² (208-րդ)
25.6 /մղոն²
ՀՆԱ (ԳՀ) 2006 գնահատում
 -  Ընդհանուր $45.11 բիլիոն (86-րդ)
 -  Մեկ շնչի հաշվով $8,900 (95-րդ)
ՄԶՀ (2003) 0.738 (միջին) (97-րդ)
Դրամական միավոր Թուրքմեն մանաթ (TMM)
Ժամային գոտի TMT (UTC+5)
 -  Ամռանը (DST)  (UTC+5)
Ինտերնետ .tm
Հեռախոսային կոդ +993


Թուրքմենստան, պետություն Ասիայում։ Սահմանակից պետություններն են Ղազախստանը, Ուզբեկստանը, Աֆղանստանը և Իրանը։ Ընկած է Կասպից ծովի և Ամուդարիա գետի միջև, ըստ որում՝ Թուրքմենստանի կազմի մեջ են մտնում կասպիցծովյան մի քանի մանր կղզիներ։ Անապատների և օազիսների երկիր է։ Տարածքի մեծ մասը գրավում է Կարակում անապատը։ Հարավում Իրանի սահմանով ձգվում են Թուրքմենախորասանյան և Կոպետդաղի լեռները։

Կլիման և բնությունը[խմբագրել]

Կլիման խիստ ցամաքային է։ Աշխարհի ամենաչոր երկրներից է։ Որոշ շրջաններում տարեկան միջին տեղումների քանակը կազմում է ընդամենը 12 մմ։ Խոշորագույն գետը Ամուդարիան է։ Նրանից սկիզբ են առնում բազմաթիվ ջրանցքներ, որոնք հնարավորություն չեն տալիս, որպեսզի ջուրը Արալյան լիճ հասնի։ Թուրմենստանը հարուստ է նավթով, գազով, ծծումբով, կերակրի աղով, կրաքարով։ Հողերը ավազային և կավային խառնուրդ են պարունակում և առանց ոռոգման պիտանի չեն։ Բուսականությունը քսերոֆմ (չորասեր) է։ Առավել շատ բուսատեսակներ կան Կոպետդաղում։ Կենդանատեսակներից տարածված են մողեսները, օձերը, կճղակավորները։

Բնակչությունը[խմբագրել]

Բնակչությունը 4.884.887 մարդ է։ Բնակչությունը աճում է շատ արագ։ 1989-2001 թթ. բնակչությունը կրկնապատկվել է։ Բնական աճը 2,5% է։ Խտությունը՝ 10 մարդ/քկմ։ Բնակչության 89% տոկոսը մուսուլման է/սունի/, 9% քրիստոնյա, իսկ 2% դավանում է կոնֆուցիականություն։ Պետական լեզուն թուրքմեներենն է, որին տիրապետում է բնակչության 72%, ռուսերեն գիտի բնակչության 12%, իսկ ուզբեկերեն՝ 9%։ Որբանիզացման մակարդակը 52% է։ Խոշոր քաղաքներն են Աշխաբադը, Դաշոգուզը, Թուրքմենբաշը/ նախկինում՝ Կրասնովոդսկ/։ Բնակչությունն ունի զարգացման ցածր մակարդակ։