Թուրքմենստան
| Թուրքմենստան
Türkmenistan
|
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
||||||
| Ազգային հիմն՝ Անկախ, չեզոք Թուրքմենստանի ազգային հիմն |
||||||
| Մայրաքաղաք | Աշխաբադ |
|||||
| Ամենամեծ քաղաք | մայրաքաղաք | |||||
| Պետական լեզու(ներ) | Թուրքմեներեն | |||||
| Շրջանային լեզու(ներ) | Ռուսերեն, Ուզբեկերեն | |||||
| Կառավարում | Նախագահական Հանրապետություն | |||||
| - | Թուրքմենիստանի նախագահ | Գյուրբանգյուլի Բերդիմուհամեդով | ||||
| Անկախություն | Սկսած ԽՍՀՄ-ից | |||||
| - | Հայտարարված | Հոկտեմբերի 27, 1991 | ||||
| - | Հաստատված | Դեկտեմբերի 8, 1991 | ||||
| Տարածք | ||||||
| - | Ընդհանուր | 488,100 կմ² (52-րդ) 188,456 մղոն² |
||||
| - | Ջրային (%) | 4.9 | ||||
| Բնակչություն | ||||||
| - | Դեկտեմբեր 2006 նախահաշիվը | 5,110,023 (113-րդ) | ||||
| - | Խտություն | 9.9 /կմ² (208-րդ) 25.6 /մղոն² |
||||
| ՀՆԱ (ԳՀ) | 2006 գնահատում | |||||
| - | Ընդհանուր | $45.11 բիլիոն (86-րդ) | ||||
| - | Մեկ շնչի հաշվով | $8,900 (95-րդ) | ||||
| ՄԶՀ (2003) | 0.738 (միջին) (97-րդ) | |||||
| Դրամական միավոր | Թուրքմեն մանաթ (TMM) |
|||||
| Ժամային գոտի | TMT (UTC+5) | |||||
| - | Ամռանը (DST) | (UTC+5) | ||||
| Ինտերնետ | .tm | |||||
| Հեռախոսային կոդ | +993 | |||||
Թուրքմենստան - պետություն Ասիայում: Սահմանակից պետություններն են Ղազախստանը, Ուզբեկստանը, Աֆղանստանը և Իրանը։ Ընկած է Կասպից ծովի և Ամուդարիա գետի միջև, ըստ որում՝ Թուրքմենստանի կազմի մեջ են մտնում կասպիցծովյան մի քանի մանր կղզիներ։ Անապատների և օազիսների երկիր է։ Տարածքի մեծ մասը գրավում է Կարակում անապատը։ Հարավում Իրանի սահմանով ձգվում են Թուրքմենախորասանյան և Կոպետդաղի լեռները։
[խմբագրել] Կլիման և բնությունը
Կլիման խիստ ցամաքային է։ Աշխարհի ամենաչոր երկրներից է: Որոշ շրջաններում տարեկան միջին տեղումների քանակը կազմում է ընդամենը 12 մմ: Խոշորագույն գետը Ամուդարիան է: Նրանից սկիզբ են առնում բազմաթիվ ջրանցքներ, որոնք հնարավորություն չեն տալիս, որպեսզի ջուրը Արալյան լիճ հասնի: Թուրմենստանը հարուստ է նավթով, գազով, ծծումբով, կերակրի աղով, կրաքարով: Հողերը ավազային և կավային խառնուրդ են պարունակում և առանց ոռոգման պիտանի չեն: Բուսականությունը քսերոֆմ (չորասեր) է: Առավել շատ բուսատեսակներ կան Կոպետդաղում: Կենդանատեսակներից տարածված են մողեսները, օձերը, կճղակավորները:
[խմբագրել] Բնակչությունը
Բնակչությունը 4.884.887 մարդ է: Բնակչությունը աճում է շատ արագ: 1989-2001թթ. բնակչությունը կրկնապատկվել է: Բնական աճը 2,5% է:Խտությունը 10մարդ/քկմ: Բնակչության 89% տոկոսը մուսուլման է/սունի/, 9% քրիստոնյա, իսկ 2% դավանում է կոնֆուցիականություն: Պետական լեզուն թուրքմեներենն է, որին տիրապետում է բնակչության 72%, ռուսերեն գիտի բնակչության 12%, իսկ ուզբեկերեն`9%: Որբանիզացման մակարդակը 52% է: Խոշոր քաղաքներն են Աշխաբադը, Դաշոգուզը, Թուրքմենբաշը/ նախկինում` Կրասնովոդսկ/: Բնակչությունն ունի զարգացման ցածր մակարդակ:
|
|
|
|---|---|
| Անկախ պետություններ | Ադրբեջան1 | Արևելյան Թիմոր | Աֆղանստան | Բանգլադեշ | Բահրեյն | Բրունեյ | Բութան | Եմեն | Թաիլանդ | Թուրքմենստան | Թուրքիա 1| Իսրայել | Ինդոնեզիա | Իրան | Իրաք | Լաոս | Լիբանան | Հյուսիսային Կորեա | Հարավային Կորեա | Հայաստան1 | Հորդանան | Հնդկաստան | Ղրղզստան | Ճապոնիա | Մալազիա | Մալդիվներ | ՄԱԷ | Մոնղոլիա | Մյանմա | Վիետնամ | Վրաստան1 | Կիպրոս | Ղազախստան1 | Նեպալ | Շրի Լանկա | ՉԺՀ | Պակիստան | Ռուսաստան1 | Սաուդյան Արաբիա | Սինգապուր | Սիրիա | Տաջիկստան | Ուզբեկիստան | Կամբոջա | Քաթար | Քուվեյթ | Օման | Ֆիլիպիններ |
| Մասամբ ճանաչված պետություններ | Աբխազիա1 | Հարավային Օսեթիա1 | Հյուսիսային Կիպրոս | Թայվան | Պաղեստին |
| Չճանաչված պետություններ | Արցախ 1 |
| Այլ չճանաչված պետական կազմավորումներ | Վազիրիստան | Շան |
| 1Մասամբ գտնվում են Եվրոպայում ըստ տարբեր բնույթի դասակարգումների | |
|
|
|
|---|---|
| ԱՊՀ անդամներ | |
| ԱՊՀ-ի զուգորդավորված անդամներ | |
| ԱՊՀ-ի փաստական անդամներ | |
| Նախկին անդամներ | |
|
|
||
|---|---|---|
| Քաղաք վելայաթի իրավունքներով | Աշխաբադ | |
| Վիլայաթներ | Ահալի վելայեթ • Բալկանի վելայաթ • Դաշողուզի վելայաթ • Լեբապի վելայաթ • Մարիի վելայաթ | |