Նորվեգիա

Նորվեգիայի Թագավորություն Kongeriket Norge
Ազգային հիմն՝ Ja, vi elsker
Մայրաքաղաք Ամենամեծ քաղաք		Օսլո
Տարածք
-	Ընդհանուր	385,155 կմ²   մղոն²
-	Ջրային (%)	7.0
Բնակչություն
-	2006 նախահաշիվը	4,695,134
-	Խտություն	12 /կմ²  31 /մղոն²
Ժամային գոտի		(UTC+1)
-	Ամռանը (DST)	(UTC+2)
Ինտերնետ		.no
Հեռախոսային կոդ		+47

Նորվեգիան (Նորվեգիայի Թագավորություն)պետություն Հյուսիսային Եվրոպայում` Սկանդինավյան թերակղզու արևմտյան մասում։ Սահմանակից պետություններն են՝ Շվեդիան, Ֆինլանդիան և Ռուսաստանը։

Ընդհանուր տեղեկություններ

Տարածքը 385,2 հզ. կմ2 է, ձգվում է հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք 1750 կմ երկարությամբ և 7–430 կմ լայնությամբ: Նորվեգիայի ափերը ողողում են Բարենցյան ծովը՝ հյուսիս-արևելքից, Նորվեգյան ծովը արևմուտքից և Հյուսիսային ծովը հարավ-արևմուտքում։ Նրա մաս է համարվում նաև Արքիպելագ Շպիցբերգենը (Սվալբարդ) և Յան-Մայեն կղզին, որը գտնվում է Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսում։ Նորվեգիայից կախված տարածք է համարվում Ատլանտյան օվկիանոսի հարավում գտնվող Բուվե կղզին։ Լեռնային երկիր է: Տարածքի մեծ մասն զբաղեցնում են Սկանդինավյան լեռները, հյուսիսում Ֆինմարկեն սարահարթն է: Ծովամերձ նեղ (40–50 կմ) շերտն զբաղեցնում են դաշտավայրերը: Հյուսիսային և Նորվեգական ծովերի ափերը մասնատված են ֆիորդներով: Ընդերքում կան երկաթի, նիկելի, պղնձի, մոլիբդենի, կոբալտի հանքավայրեր: 1960–70-ական թվականներին Հյուսիսային ծովում հայտնաբերվել են նավթի և գազի հարուստ պաշարներ, Շպիցբերգեն կղզեխմբում՝ բարձրորակ քարածուխ: Կլիման չափավոր ծովային է, տարածքի 1/3-ն ընկած է բևեռային շրջագծից հյուսիս: Հյուսիսատլանտյան տաք հոսանքով պայմանավորված՝ ձմեռը մեղմ է, ծովերը չեն սառչում: Գետային ցանցը խիտ է: Գետերը (ամենախոշորներն են Գլոմման, Լոգենը) սահանքավոր են, ջրառատ, արագահոս և ունեն ջրաէներգետիկ մեծ պաշարներ: Լճերն զբաղեցնում են տարածքի 4 %-ը: Ամենախոշորը Մյոսան է: Մեծ տարածություններ ծածկված են սոճու և եղևնու անտառներով: Կենդանիներից կան աղվես, լուսան, կուղբ, կզաքիս, նապաստակ և այլն:

Պատմությունը

Նորվեգիան տարբեր ժամանակներում գտնվել է նախ` Դանիայի, ապա՝ Շվեդիայի գերիշխանության ներքո: Անկախություն է ձեռք բերել 1905 թ-ին: Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա պահպանել է չոզոքություն: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Նորվեգիան գրավել է Գերմանիան, որից ազատագրվել է վերջինիս կապիտուլյացիայից հետո՝ 1945 թ-ի մայիսի 8-ին: Նորվեգիայի աշխարհագրական դիրքի առանձնահատկությունները պայմանավորել են նավաշինության և նավագնացության վաղ զարգացումը: Նորվեգացիների նախնիներն արդեն VIII դարի վերջին կառուցել են նավեր և կատարել երկարատև նավարկություններ, հայտնագործել Իսլանդիան, Գրենլանդիան, Հյուսիսային Ամերիկան: Նորվեգացիները մեծ ավանդ ունեն Արկտիկայի և Անտարկտիկայի հետազոտման գործում: Ֆրիտյոֆ Նանսենն առաջին անգամ դահուկներով անցել է Գրենլանդիան, իսկ 1893–96 թթ-ին գլխավորել «Ֆրամ» նավի արշավախումբը: Դեպի Արկտիկա և Անտարկտիկա արշավախմբեր է ղեկավարել Ռուալ Ամունդսենը. նա առաջինն է հասել Հարավային բևեռ (1911 թ-ին):Նորվեգիայի խորհրդարանի նոբելյան կոմիտեի կողմից է տրվում Խաղաղության նոբելյան մրցանակը:

Արդյունաբերությունը

Նորվեգիան ունի զարգացած արդյունաբերություն: Երկրում էլեկտրաէներգիայի ավելի քան 99 %-ը արտադրվում է ջրէկներում (բնակչության 1 շնչին ընկնող էլեկտրաէներգիայի արտադրությամբ Նորվեգիան աշխարհում գրավում է առաջին տեղը): Առավել զարգացած է գունավոր մետաղաձուլությունը (հատկապես՝ մագնեզիումի, ալյումինի, նիկելի, պղնձի արտադրությունը), նավթաքիմիան, փայտամշակումը, թաղանթանյութ-թղթի, թեթև և սննդի ճյուղերը: Մեքենաշինության մեջ առանձնանում են նավաշինությունը, էլեկտրատեխնիկան և ռադիոէլեկտրոնիկան:

Գյուղատնտեսությունը

Բուսաբուծության նպատակներով օգտագործվում է երկրի տարածքի միայն 3 %-ը: Այդ պատճառով էլ գյուղատնտեսության հիմնական ճյուղն անասնապահությունն է: Մշակում են հացահատիկային և կերային մշակաբույսեր, կարտոֆիլ, բանջարեղեն: Զարգացած են նաև մուշտակագործությունը (գլխավորապես՝ ջրաքիսի) և ձկնորսությունը (փրփրուկի և տառեխի):

Պետականությունը

Նորվեգիան պետություն է, որը հիմնված է սահմանադրական միապետության և պառլամենտական դեմոկրատիայի սկզբունքների վրա: Երկրի սահմանադրությունը գործում է 1841 թ.-ից: Թագավորը հանդիսանում է պետության և գործադիր իշխանության ղեկավարը: 1991 թ.-ից Նորվեգիայի թագավորը Հարալդ V-ն է: Երկրի բարձրագույն օրենսդիր մարմինը պառլամենտն է` Սթորտինգը, որը բազկացած է 169 պատգամավորներից: Սթորտինգի ղեկավարը վարչապետն է: Երկրի տարածքը բածանվում է 19 մարզերի` ֆյուլկեների:

Բնակչությունը

Բնակչությունը 4,6 մլն է, որի 98%-ը նորվեգացիներ են: Ազգային փոքրամասնություններից են ասամները և կվենները, բնակվում են նաև շվեդներ, դանիացիներ և այլք:Պետական լեզուն նորվեգերեն է, դրամական միավորը՝ նորվեգական կրոնը: Մայրաքաղաքն է Օսլոն։ Մյուս խոշոր քաղաքներն են Բերգենը, Ստավանգերը, Տրոնհեյմը, Նարվիկը:

Հայերը Նորվեգիայում

Հայերը Նորվեգիա եկել են 1970, երկրորդ ալիքը` 1990-ական թվականներից: Ներկայումս հայերի թիվը հասնում է 1000-ի, որոնք կենտրոնացած են Օսլոյում: Առավելապես արհեստավորներ են, սպասարկման ոլորտի աշխատողներ: Գործում է Հայ-նորվեգական միությունը, որը համայնքը ներկայացնում է երկրի իշխանությունների առջև, և բացել է հայկական կիրակնօրյա մեկ դպրոց:

Մեդիա ֆայլեր

Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել Նորվեգիա կատեգորիայում։