Արևելյան Անատոլիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Արևելյան Անատոլիա տարածաշրջան
Doğu Anadolu Bölgesi
Կարգավիճակ Տարածաշրջան
Ներառում է 14 նահանգ
Բնակչություն (2000) 6,100,000
Խտություն 35 մարդ/կմ²
Տարածք 171,061 կմ² կմ²
(21% %)
Արևելյան Անատոլիա տարածաշրջան վարչական միավորը երկրի քարտեզին
Արևելյան Անատոլիա տարածաշրջան վարչական միավորի քարտեզը
Վիքիպահեստում Commons-logo.svg Eastern Anatolia Region

Արևելյան Անատոլիա (թուրքերեն՝ Doğu Anadolu Bölgesi), Թուրքիայի Հանրապետության պաշտոնական 7 տարածաշրջաններից մեկն է։ Արևելյան Անատոլիայի կազմի մեջ պաշտոնապես մտնում է 14 նահանգ (իլ)։ Արևելյան Անատոլիան համապատասխանում է Արևմտյան Հայաստանի մեծ մասին։

Տերմինի կիրառումը[խմբագրել]

«Արևելյան Անատոլիա տարածաշրջան» եզրը առաջին անգամ օգտագործված է եղել 1941 թվականին Թուրքական առաջին աշխարհագրական կոնգրեսի ժամանակ (անգլ)[1][2]։

Համաձայն պատմական գիտությունների դոկտոր Է. Դանիելյանի, «Արևելյան Անատոլիա» տերմինի կիրառումն Արևմտյան Հայաստանում թուրքերի կողմից իրագործվող մշակութային եղեռնի արտահայտություններից է։ «Արևելյան Անատոլիա» տերմինով թուրքական իշխանությունները փորձում են փոխարինել «Արևմտյան Հայաստան» եզրը, ինչ գիտական չէ[3]։

«Անատոլէ» հունարեն նշանակում է արևելք, իսկ անատոլիկոսՙ արևելյան։ Փոքր Ասիայումՙ Կապադովկիայից, Լիկաոնիայից և Կիլիկիայից արևմուտք 7-9-րդ դարերում, ի թիվս բյուզանդական այլ բանակաթեմերի, գոյություն է ունեցել «Անատոլիկոն» կոչվող բանակաթեմը։ Մասնագիտական գրականության մեջ Անատոլիա անվանումը ավելի լայն իմաստով կիրառվում է միայն Փոքր Ասիայի կապակցությամբ։ Իսկ քանի որ Փոքր Ասիան գտնվում է Հայկական լեռնաշխարհից արևմուտք, ուստի Անատոլիա (իր որևէ հատվածովՙ արևմտյան, կենտրոնական կամ արևելյան) անվան թե՛ գիտական և թե՛ ավելի լայն կիրառումը չի կարող լինել Փոքր Ասիայի սահմաններից դուրս, ուստի չի կարելի տարածել Հայկական լեռնաշխարհի արևմտյան կամ որևէ այլ մասի վրա[3]։

Շրջանառության մեջ դնելով «Արևելյան Անատոլիա» արտահայտությունը՝ թուրքերը ու դաշնակիցները ցանկանում են մոռացության տալ արհեստածին Թուրքիայի բռնազավթած հայկական հողերի ազգային պատկանելության և պահանջատիրության խնդիրը։ Օրինակ, Արևմտյան Հայաստանը, որպես հայոց բնօրրանի մի մաս, անտեսված է պատմական Մետաքսի ճանապարհի արդի միջազգային պատմամշակութային ծրագրում, իսկ Արևելյան Հայաստանից նշվում են միայն Հայաստանի Հանրապետության մի քանի պատմական վայրեր[3]։

Վարչական բաժանում[խմբագրել]

Արևելյան Անատոլիայի շրջանը պաշտոնպես բաժանվում է 14 նահանգների (իլերի), որոնք են.

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Lynch, H.F.B., "Armenia, Travels and Studies" London, 1901, vol2 p391. "The natural boundery between Armenia and Asia Minor is the course of the Western Euphrates between the town of Kemah, and its passage through Taurus below Keban-Maden."
  2. Oswald, Felix "A Treatise on the Geology of Armenia", London, 1906.
  3. 3,0 3,1 3,2 «Հարավային Կովկաս» և «Արևելյան Անատոլիա» տերմինների քաղաքականածված սխալ կիրառումը