Աբազերեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Աբազերենը (Абаза Бызшва) աբազների լեզուն է, այդ լեզվով խոսացողների թիվը 38 247 է [1]Ռուսաստանում (հիմնականում՝ Կարաչայ-Չերքեզական Հանրապետությունում, որտեղ աբազերենը ունի պաշտոնական լեզվի կարգավիճակ) և մոտ 10 000՝ Թուրքիայում [2]։ Աբազերենը պատկանում է կովկասյան լեզուների աբխազա-ադըգեական լեզվախմբին, քերականական և հնչյունաբանական կառուցվածքով շատ մոտ է աբխազերենին։ Ունի երկու հիմնական բարբառ, որոնք փոխըմբռնելի են։

Լեզվի առանձնահատկությունները[խմբագրել]

Աբազերենի յուրահատկություններից ամենանշանավորն այն է, որ այն ունի միայն երկու ձայնավոր (а և ы) և բազմաթիվ բաղաձայներ (63 հնչույթ)։ Աբազերենի այբուբենի մյուս ձայնավորները (ինչպես о, у, э, և այլն) ռուսերենի ազդեցության արդյունք են և օգտագործվում են միայն օտար լեզուներից փոխառված բառերում։

Այբուբենը[խմբագրել]

Աբազերենի լատինատառ և կիրիլիցայի վրա հիմնված այբուբենների համեմատական աղյսակ։

Աբազերեն գիրը ստեղծվել է 1932 թ. (լատինատառ), որին 1938 թ. փոխարինեց կիրիլիցան։ Բաղաձայների առատությունը պահանջ առաջացրեց աբազերեն այբուբենում բազմաթիվ կցատառերի ստեղծման։

А а Б б В в Г г Гв гв Гъ гъ Гъв гъв Гъь гъь
Гь гь ГӀ гӀ ГӀв гӀв Д д Дж дж Джв джв Джь джь Дз дз
Е е Ё ё Ж ж Жв жв Жь жь З з И и Й й
К к Кв кв Къ къ Къв къв Къь къь Кь кь КӀ кӀ КӀв кӀв
КӀь кӀь Л л Ль ль М м Н н О о П п ПӀ пӀ
Р р С с Т т Тл тл Тш тш ТӀ тӀ У у Ф ф
Х х Хв хв Хь хь ХӀ хӀ ХӀв хӀв Ц ц ЦӀ цӀ Ч ч
Чв чв ЧӀ чӀ ЧӀв чӀв Ш ш ШӀ шӀ Шв шв Щ щ Ъ ъ
Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. 2002թ. Բնակչության համառուսական մարդահամար
  2. Ethnologue-ի զեկուցումը աբազերենի վերաբերյալ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]