Բարաք Օբամա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից



Բարաք Հուսեյն Օբամա
Barack Hussein Obama
Official portrait of Barack Obama.jpg
ԱՄՆ-ի 44-րդ նախագահ
Ստանձնեց պաշտոնը՝ հունվարի 20, 2009
Փոխնախագահ՝ Ջոզեֆ Բայդեն
Կուսակցություն՝ Դեմոկրատ
Ծննդյան օր՝ սեպտեմբերի 4, 1961 (53 տարեկան)
Ծննդավայր՝ Հոնոլուլու, Հավայի, ԱՄՆ
Երեխաներ՝ Մալիա Ան
Նատաշա
Օբամա Պենսիլվանիա 2008 թվականի նախագահական ընտրությունների արշավ

Բարաք Հուսեյն Օբամա II (անգլերեն՝ Barack Hussein Obama, ծ. օգոստոսի 4, 1961 ), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 44-րդ և գործող նախագահ(2009 թվականի հունվարի 20-ից) [1]։ Օբաման առաջին սևամորթ ամերիկացին է, որն առաջադրվել է որպես ԱՄՆ նախագահի թեկնածու որևէ ամերիկյան կուսակցությունից։

Կոլումբիայի համալսարանի և Հարվարդի օրենսգիտության դպրոցի շրջանավարտ, ուր նա եղել է առաջին սևամորթ անձը, որ նախագահել է «Harvard Law Review»-ին։ Օբաման ընտրվել է որպես համայնքի կազմակերպիչ և որպես քաղաքացիական իրավունքների դատախազ Իլինոյսի սենատում երեք ժամկետների համար՝ 1997-2004 թթ։ Եվ միաժամանակ, 1992-2004թթ Օբաման դասավանդել է սահմանադրական իրավունք Չիկագոյի համալսարանում։ 2000 թ.-ին ձախողվեց ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատի անդամ դառնալու նրա առաջին փորձը։ Այս դեպքից հետո, 2003-ի հունվարին Օբաման դրեց իր թեկնածությունը ԱՄՆ սենատի անդամ ընտրվելու համար և 2004 թ. նոյեմբերին ընտրվեց սենատում՝ շահելով քվեների 70 %։ Օբաման 2005-ի հունվարից 2008-ի նոյեմբերը Միացյալ Նահանգների կրտսեր սենատորն էր Իլինոյսից, որից հրաժարվել է նախագահ (2009թ. հունվարի 20) ընտրվելու կապակցությամբ։

Օբաման (2009 թվականի հոկտեմբերի 9) Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր է։

Վաղ կյանք և կարիերա[խմբագրել]

Օբաման ծնվել է 1961 թվականի օգոստոսի 4-ին[2] Կապիոլանիի մայրության և գինեկոլոգիական հիվանդանոցում (այժմ՝ Կապիոլանիի կանանց և երեխաների բժշկական կենտրոն) Հոնոլուլուում, Հավայի[3][4][5][6]։ Նա առաջին նախագահն էր, ով ծնվել էր Հավայիում։ Նրա մայրը՝ Սթենլի Աննա Դունհամը, ծնվել է Ուիչիտոյում, Կանզասում և հիմնականում անգլիական նախնիներ ուներ[7]։ Նրա հայրը՝ ավագ Բարաք Օբաման, Նյանգոմա Կոգելո, Քենիայից էր։ Օբամայի ծնողները հանդիպել են 1960 թվականին ռուսերենի դասին Մանոայում գտնվող Հավայիի համալսարանում, որտեղ իր հայրը օտարերկրյա ուսանող էր[8][9]։ Նրանք ամուսանացան Ուաիլուկու, Մաուիում 1961 թվականի փետրվարի 2-ին և բաժանվեցին[10][11], երբ Օբամայի մայրը տեղափոխվեց Սիեթլ, Վաշինգտոն իր նորածին տղայի հետ 1961 թվականի օգոստոսին, որպեսզի 1 տարի սովորի Վաշինգտոնի համալսարանում։ Այդ նույն ժամանակ, հունիսին ավագ Օբաման ստացավ տնտեսագիտության բակալավրի աստիճան Հավայիում։ Այնուհետև նա մեկնեց՝ հաճախելու Հարվարդի համալսարան։ Օբամայի ծնողները բաժանվեցին 1964 թվականի մարտին։ Ավագ Օբաման վերադարձավ Քենիա 1964 թվականին, որտեղ կրկին ամուսնացավ։ Նա այցելեց Բարաքին Հավայիում միայն մեկ անգամ 1971 թվականին[12][13]։ Մահացավ ավտովթարից 1982 թվականին, երբ իր որդին 21 տարեկան էր[14]։

1963 թվականին Դունհամը Հավայիի համալսարանում հանդիպում է ինդոնեզական Արևելք-Արևմուտք կենտրոնի աշխարհագրության ասպիրանտ Լոլո Սոետրոյին[15]։ Նրանք ամուսնացան Մոլոկայիում 1965 թվականի մարտի 15-ին։ 2 անգամ իր J1 վիզան մեկ տարով երկարացնելուց հետո՝ Լոլոն 1966 թվականին վերադառնում է Ինդոնեզիա։ 16 ամիս հետո` 1967 թվականին, նրան հետևում են իր կինն ու խորթ որդին։ Ընտանիքն ի սկզբանե ապրում էր Մենտենգ Դալամի հարևանությամբ հարավային Ջակարտայի Տեբետ տեղամասում, իսկ հետո 1970 թվականից ի վեր՝ կենտրոնական Ջակարտայի Մետնենգի հարևանությամբ, ավելի հարուստ թաղամասում[16]։ 6-10 տարեկան հասակում Օբաման հաճախել է տեղական ինդոնեզական դպրոցներ՝ Սբ․ Ֆրանցիս Ասսիսի կաթոլիկ դպրոց երկու տարով և Բեսուկի պետական դպրոց մեկ ու կես տարով։ Այս ամենը համալրվել է նաև իր մոր կողմից անգլերեն լեզվի ուսուցմամբ[17]։

Քաղաքական գործունեությունը[խմբագրել]

Որպես 109-րդ Կոնգրեսի դեմոկրատական փոքրամասնության անդամ՝ Օբաման օգնել է զինված ուժերի կարգավորման և պետական բյուջեյի օգտագործման թափանցիկությունը ավելացնելու վերաբերյալ օրենքներ ստեղծելու գործում։ Ինչպես նաև գործնական ուղևորություններով եղել է Արևելյան Եվրոպայում՝ այդ թվում՝ Ռուսաստանում, Միջին Արևելքում և Աֆրիկայում։ Կոնգրեսի 110-րդ գումարման ընթացքում Օբաման մասնակցել է բազմաթիվ օրենքների ստեղծմանը, այդ թվում՝ ընտրակեղծիքների, կոնգրեսի անդամների վրա օրենդրական ազդեցության մեծացման և ընտրությունների արդար անցկացման վերաբերյալ, ինչպես նաև գլոբալ տաքացման, միջուկային ահաբեկչության և զորացրված ամերիկյան զինծառայողների օգնության խնդիրների մասին։ Օբաման ԱՄՆ նախագահի թեկնածությունը դնելու ցանկութան մասին հայտարարել է 2007 թ. փետրվարի 10-ին Իլինոյս նահանգի Սպրինգֆիլդի հին Կապիտոլիի շենքի դիմաց [18]։ Վայրի ընտրությունն ուներ խորհրդանշական բնույթ, քանի որ հենց այդտեղ Աբրահամ Լինքոլնը 1858 թվականին իր պատմական ելույթն է ունեցել ընդդեմ ստրկատիրության[19]։

Նախագահական ընտրություններ[խմբագրել]

2008-ի համագումարում Ազգային Դեմոկրատական կուսակցության կողմից Օբաման պաշտոնապես առաջադրվեց որպես ԱՄՆ նախագահի թեկնածու, իսկ Դելավերի նահանգի սենատոր Ջոզեֆ Բայդենը՝ որպես փոխնախագահի թեկնածու։ Ընտրարշավի ողջ ընթացքում Օբաման հանդես է եկել Իրանի պատերազմի արագ ավարտի, էներգետիկ անկախության և ունիվերսալ առողջապահության կողմ[20]։ Ընտրարշավն ընթացել է «Փոփոխություններ, որոնց մենք կարող ենք հավատալ»[21][22] և «Այո, մենք կարող ենք» [23] (Yes We Can երգը մի շարք հանրաճանաչ մարդկանց մասնակցությամբ, որում հնչում են Օբամայի նախընտրական ելույթի խոսքերը, մեծ ճանաչում ստացավ և արժանացավ Վեբբի/Webby մրցանակի) կարգախոսների ուղեկցությամբ։ 2008թ. ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում ԱՄՆ Դեմոկրատական կուսակցության կողմից առաջադրված Բարաք Օբաման ձայների մեծամասնությամբ (365 ձայն) հաղթեց իշխող ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցության կողմից առաջադրված Ջոն Մաքքեյնին (173 ձայն)։ Ստանալով ընտրազանգվածի 52,9%-ի քվեն՝ Օբաման ԱՄՆ նախագահական պաշտոնը ստանձնել է 2009 թվականի հունվարի 20-ին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. «Բարաք Օբաման՝ ԱՄՆ-ի հաջորդ նախագահ»։ Ամերիկայի Ձայն։ http://www.voanews.com/armenian/archive/2008-11/2008-11-05-voa1.cfm։ Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 5–ին։ 
  2. «President Barack Obama»։ Washington, D.C.: The White House։ 2008։ http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama։ Վերցված է December 12, 2008։ 
  3. «Certificate of Live Birth: Barack Hussein Obama II, August 4, 1961, 7:24 pm, Honolulu»։ Department of Health, State of Hawaii։ The White House։ April 27, 2011։ Արխիվացված օրիգինալից April 29, 2011-ին։ https://web.archive.org/web/20110429013125/http://www.whitehouse.gov/sites/default/files/rss_viewer/birth-certificate-long-form.pdf։ Վերցված է April 27, 2011։ (անգլերեն)
  4. Maraniss, David (August 24, 2008). «Though Obama had to leave to find himself, it is Hawaii that made his rise possible». The Washington Post: p. A22. http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/23/AR2008082301620.html։ Վերցված է October 28, 2008. 
  5. Nakaso, Dan (December 22, 2008). «Twin sisters, Obama on parallel paths for years». The Honolulu Advertiser: p. B1. http://the.honoluluadvertiser.com/article/2008/Dec/22/ln/hawaii812220320.html։ Վերցված է January 22, 2011. 
  6. Rudin, Ken (December 23, 2009)։ «Today's Junkie segment on TOTN: a political review Of 2009»։ Talk of the Nation (Political Junkie blog)։ NPR։ http://www.npr.org/blogs/politicaljunkie/2009/12/todays_junkie_segment_on_totn_5.html։ Վերցված է April 18, 2010։ "We began with the historic inauguration on January 20—yes, the first president ever born in Hawaii" 
  7. Obama (1995, 2004), p. 12.
  8. Jones, Tim (March 27, 2007). «Barack Obama: Mother not just a girl from Kansas; Stanley Ann Dunham shaped a future senator». Chicago Tribune: p. 1 (Tempo). http://servv89pn0aj.sn.sourcedns.com/~gbpprorg/obama/barack.mother.txt. 
  9. Obama (1995, 2004), pp. 9–10.
    • Scott (2011), pp. 80–86.
    • Jacobs (2011), pp. 115–118.
    • Maraniss (2012), p. 154–160.
  10. Ripley, Amanda (April 9, 2008). «The story of Barack Obama's mother». Time (New York). http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1729524,00.html։ Վերցված է April 9, 2007. 
  11. Scott (2011), p. 86.
    • Jacobs (2011), pp. 125–127.
    • Maraniss (2012), p. 160–163.
  12. Scott (2011), pp. 87–93.
    • Jacobs (2011), pp. 115–118, 125–127, 133–161.
    • Maraniss (2012), pp. 170–183, 188–189.
  13. Scott (2011), pp. 142–144.
    • Jacobs (2011), pp. 161–177, 227–230.
    • Maraniss (2012), pp. 190–194, 201–209, 227–230.
  14. Ochieng, Philip (November 1, 2004). «From home squared to the US Senate: how Barack Obama was lost and found». The EastAfrican (Nairobi). https://web.archive.org/web/20070927223905/http://www.nationmedia.com/EastAfrican/01112004/Features/PA2-11.html. 
  15. Scott (2011), pp. 97–103.
    • Maraniss (2012), pp. 195–201, 225–230.
  16. Maraniss (2012), pp. 195–201, 209–223, 230–244.
  17. Maraniss (2012), pp. 216, 221, 230, 234–244.
  18. Пирсон, Рик; Лонг, Рей. «Obama: I’m running for president», «Chicago Tribune», 10 февраля 2007. Проверено 20 сентября 2008.
  19. Presidential Campaign Announcement (видео), Obama for America, Brightcove.TV, 10 февраля 2007. Проверено 14 января 2008.
  20. Barack Obama on the Issues: What Would Be Your Top Three Overall Priorities If Elected?, «Washington Post»
  21. Биография кандидата в президенты Барака Обамы, Государственный департамент США.
  22. Шитов, Андрей. Он изменит Вашингтон, «Российская газета» 5 июня 2008.
  23. Артемьев, Александр. Обама победил криками «Газета. Ru» 28 август 08

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]