Բրազիլիա
Վիքիփեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
| Բրազիլիայի Դաշնային Հանրապետություն
República Federativa do Brasil
|
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
||||||
| Նշանաբան՝ Ordem e Progresso Կարգ ու կանոն և առաջադիմություն |
||||||
| Ազգային հիմն՝ Հինո Նասիոնալ Բրազիլեյրո Բրազիլիայի Ազգային Հիմն |
||||||
| Մայրաքաղաք | Բրազիլիա |
|||||
| Ամենամեծ քաղաք | Սան Պաուլու | |||||
| Պետական լեզու(ներ) | պորտուգալերեն | |||||
| Կառավարում | Նախագահական դաշնային հանրապետություն | |||||
| - | Նախագահ | Ինասիո Լուլա դե Սիլվա | ||||
| - | Փոխնախագահ | Հոզե Ալենցար Կոմես դե Սիլվա | ||||
| Անկախություն | Պորտուգալիայից | |||||
| - | Հայտարարում | սեպտեմբերի 7 1822 | ||||
| - | Ճանաչում | օգոստոսի 29 1825 | ||||
| - | Հանրապետություն | նոյեմբերի 15 1889 | ||||
| Տարածք | ||||||
| - | Ընդհանուր | 8,514,877 կմ² (5-րդ) 3,287,597 մղոն² |
||||
| - | Ջրային (%) | 0.65 | ||||
| Բնակչություն | ||||||
| - | 2007 նախահաշիվը | 190,010,647 (5-րդ) | ||||
| - | 2000 մարդահամարը | 169,799,170 | ||||
| - | Խտություն | 22 /կմ² (182-րդ) 57 /մղոն² |
||||
| ՀՆԱ (ԳՀ) | 2005 գնահատում | |||||
| - | Ընդհանուր | $1.803 տրիլիոն (9-րդ) | ||||
| - | Մեկ շնչի հաշվով | $9,108 (68-րդ) | ||||
| ՀՆԱ (անվանական) | 2006 գնահատում | |||||
| - | Ընդհանուր | $1.067 տրիլիոն (10-րդ) | ||||
| - | Մեկ շնչի հաշվով | $5,717 (64-րդ) | ||||
| Ջինի (2004) | 54 | |||||
| ՄԶՀ (2009) | 0.813 (միջին) (69-րդ) | |||||
| Դրամական միավոր | Բրազիլիական ռեյալ (BRL or R$) |
|||||
| Ժամային գոտի | BRT (UTC−2 to −5 (officially −3)) | |||||
| - | Ամռանը (DST) | BRST (UTC−2 to −5) | ||||
| Ինտերնետ | .br | |||||
| Հեռախոսային կոդ | +55 | |||||
Բովանդակություն |
[խմբագրել] Աշխարհագրությունը
[խմբագրել] Աշխարհագրական դիրքը
Բրազիլիան գտնվում է Հարավային Ամերիկա մայրցամաքում, Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։ Գրավում է մայրցամաքի արևելյան և կենտրոնական մասը։ Սահմանակից է Գվիանային, Սուրինամին, Գայանային, Վենեսուելային, Կոլումբիային, Պերուին, Բոլիվիային, Պարագվային, Արգենտինային, Ուրուգվային։ Տարածությունը 8512 հազար քառ. կմ։ Երկրի հյուսիսում Ամազոնի դաշտավայրն է, որը դեպի հյուսիս աստիճանաբար ձուլվում է Գվիանական սարահարթի հարավային մասի բլրավետ հարթավայրերին։ Երկրի մնացած տարածքի գերակշռող մասը գրավում է Բրազիլական սարահարթը (բարձրությունը մինչև 2890 մ, Բունդերյա լեռը)։ Ծայր հարավում Լապլատայի դաշտավայրն է։[1]
[խմբագրել] Մայրաքաղաք
[խմբագրել] Կլիման
[խմբագրել] Ռելիեֆը
[խմբագրել] Ջրային պաշարները
[խմբագրել] Բուսական աշխարհը
[խմբագրել] Կենդանական աշխարհը
[խմբագրել] Պետական կարգը
[խմբագրել] Ժողովրդագրությունը
Բնակչության 95 տոկոսը բրազիլացիներ են։
[խմբագրել] Տնտեսությունը
[խմբագրել] Արդյունաբերությունը
Բրազիլիան արդյունահանում է երկաթի և մանգանի հանքանյութեր, գունավոր մետաղներ (վոլֆրամ, պղինձ և այլն), տանտալանիոբատներ, նավթ, քարածուխ, բոքսիտներ, ինչպես նաև ցիրկոնիում, փայլար, ռադիոակտիվ միներալներ։
Զարգացած է մեքենաշինությունը (հատկապես ավտոմոբիլաշինությունը), մետաղամշակումը, քիմիական, նավթամերամշակման և տեքստիլ արդյունաբերությունը։[2]
[խմբագրել] Գյուղատնտեսությունը
Արտահանման գլխավոր կուլտուրաներն են սուրճը, կակաոն, բամբակենին, շաքարեղեգը, սիսալը, բանանը։ Պարենային մշակաբույսերից աճեցնում են եգիպտացորեն, բրինձ, ցորեն, հացարմատ, լոբի։ Աշխարհում առաջին տեղն է գրավում սուրճի բերքով և արտադրությամբ, ինչպես նաև բանանի բերքով (1984), 2-րդ տեղը կակաոյի ունդերի բերքով։
Բազմացնում են առավելապես խոշոր եղջերավոր անասուններ և ոչխար։ Զբաղվում են նաև ձկնորսությամբ։ Անտառներում հավաքում են հևեայի հյութ (կաուչուկ), կատարում բնափայտի (գլխավորապես արաուկարիայի) մթերում։։[3]
[խմբագրել] Պատմությունը
1500-ին այստեղ ափ է դուրս գալիս պորտուգալացի ծովագնաց Պեդրու Կաբալը, որն իր հայտնագործած երկիրը հայտարարեց Պորտուգալիայի տիրույթ։ Պորտուգալացիները այստեղից արտահանում էին պաո-բրազիլ (pau-brasil) կարմիր փայտը. այստեղից էլ առաջացել է երկրի Բրազիլիա անվանումը։ Ազատագրական պայքարի հետևանքով Բրազիլիան 1822-ին հռչակվել է անկախ կայսրություն, 1889-ից` դաշնային հանրապետություն։[4]
[խմբագրել] Մշակույթը
[խմբագրել] Աղբյուրներ
- ↑ Հ.Ղ.Գրգեարյան, Ն.Մ. Հարությունյան (1987). Աշխարհագրական անունների բառարան (Ա-Կ). Երևան: «Լույս», էջ 87.
- ↑ Հ.Ղ.Գրգեարյան, Ն.Մ. Հարությունյան (1987). Աշխարհագրական անունների բառարան (Ա-Կ). Երևան: «Լույս», էջ 87-88.
- ↑ Հ.Ղ.Գրգեարյան, Ն.Մ. Հարությունյան (1987). Աշխարհագրական անունների բառարան (Ա-Կ). Երևան: «Լույս», էջ 88.
- ↑ Հ.Ղ.Գրգեարյան, Ն.Մ. Հարությունյան (1987). Աշխարհագրական անունների բառարան (Ա-Կ). Երևան: «Լույս», էջ 88.