Բրազիլիա

Վիքիփեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Բրազիլիայի Դաշնային Հանրապետություն República Federativa do Brasil
Նշանաբան՝ Ordem e Progresso Կարգ ու կանոն և առաջադիմություն
Ազգային հիմն՝ Հինո Նասիոնալ Բրազիլեյրո Բրազիլիայի Ազգային Հիմն
Մայրաքաղաք		Բրազիլիա 15°45′S, 47°57′W
Ամենամեծ քաղաք		Սան Պաուլու
Պետական լեզու(ներ)		պորտուգալերեն
Կառավարում		Նախագահական դաշնային հանրապետություն
-	Նախագահ	Ինասիո Լուլա դե Սիլվա
-	Փոխնախագահ	Հոզե Ալենցար Կոմես դե Սիլվա
Անկախություն		Պորտուգալիայից
-	Հայտարարում	սեպտեմբերի 7 1822
-	Ճանաչում	օգոստոսի 29 1825
-	Հանրապետություն	նոյեմբերի 15 1889
Տարածք
-	Ընդհանուր	8,514,877 կմ² (5-րդ) 3,287,597 մղոն²
-	Ջրային (%)	0.65
Բնակչություն
-	2007 նախահաշիվը	190,010,647 (5-րդ)
-	2000 մարդահամարը	169,799,170
-	Խտություն	22 /կմ² (182-րդ) 57 /մղոն²
ՀՆԱ (ԳՀ)		2005 գնահատում
-	Ընդհանուր	$1.803 տրիլիոն (9-րդ)
-	Մեկ շնչի հաշվով	$9,108 (68-րդ)
ՀՆԱ (անվանական)		2006 գնահատում
-	Ընդհանուր	$1.067 տրիլիոն (10-րդ)
-	Մեկ շնչի հաշվով	$5,717 (64-րդ)
Ջինի (2004)		54
ՄԶՀ (2009)		0.813 (միջին) (69-րդ)
Դրամական միավոր		Բրազիլիական ռեյալ (BRL or R$)
Ժամային գոտի		BRT (UTC−2 to −5 (officially −3))
-	Ամռանը (DST)	BRST (UTC−2 to −5)
Ինտերնետ		.br
Հեռախոսային կոդ		+55

Բովանդակություն 1 Աշխարհագրությունը 1.1 Աշխարհագրական դիրքը 1.2 Մայրաքաղաք 1.3 Կլիման 1.4 Ռելիեֆը 1.5 Ջրային պաշարները 1.6 Բուսական աշխարհը 1.7 Կենդանական աշխարհը 2 Պետական կարգը 3 Ժողովրդագրությունը 4 Տնտեսությունը 4.1 Արդյունաբերությունը 4.2 Գյուղատնտեսությունը 5 Պատմությունը 6 Մշակույթը 7 Աղբյուրներ

[խմբագրել] Աշխարհագրությունը

[խմբագրել] Աշխարհագրական դիրքը

Բրազիլիան գտնվում է Հարավային Ամերիկա մայրցամաքում, Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։ Գրավում է մայրցամաքի արևելյան և կենտրոնական մասը։ Սահմանակից է Գվիանային, Սուրինամին, Գայանային, Վենեսուելային, Կոլումբիային, Պերուին, Բոլիվիային, Պարագվային, Արգենտինային, Ուրուգվային։ Տարածությունը 8512 հազար քառ. կմ։ Երկրի հյուսիսում Ամազոնի դաշտավայրն է, որը դեպի հյուսիս աստիճանաբար ձուլվում է Գվիանական սարահարթի հարավային մասի բլրավետ հարթավայրերին։ Երկրի մնացած տարածքի գերակշռող մասը գրավում է Բրազիլական սարահարթը (բարձրությունը մինչև 2890 մ, Բունդերյա լեռը)։ Ծայր հարավում Լապլատայի դաշտավայրն է։^[1]

[խմբագրել] Մայրաքաղաք

Բրազիլիա

[խմբագրել] Կլիման

[խմբագրել] Ռելիեֆը

[խմբագրել] Ջրային պաշարները

[խմբագրել] Բուսական աշխարհը

[խմբագրել] Կենդանական աշխարհը

[խմբագրել] Պետական կարգը

[խմբագրել] Ժողովրդագրությունը

Բնակչության 95 տոկոսը բրազիլացիներ են։

[խմբագրել] Տնտեսությունը

[խմբագրել] Արդյունաբերությունը

Բրազիլիան արդյունահանում է երկաթի և մանգանի հանքանյութեր, գունավոր մետաղներ (վոլֆրամ, պղինձ և այլն), տանտալանիոբատներ, նավթ, քարածուխ, բոքսիտներ, ինչպես նաև ցիրկոնիում, փայլար, ռադիոակտիվ միներալներ։

Զարգացած է մեքենաշինությունը (հատկապես ավտոմոբիլաշինությունը), մետաղամշակումը, քիմիական, նավթամերամշակման և տեքստիլ արդյունաբերությունը։^[2]

[խմբագրել] Գյուղատնտեսությունը

Արտահանման գլխավոր կուլտուրաներն են սուրճը, կակաոն, բամբակենին, շաքարեղեգը, սիսալը, բանանը։ Պարենային մշակաբույսերից աճեցնում են եգիպտացորեն, բրինձ, ցորեն, հացարմատ, լոբի։ Աշխարհում առաջին տեղն է գրավում սուրճի բերքով և արտադրությամբ, ինչպես նաև բանանի բերքով (1984), 2-րդ տեղը կակաոյի ունդերի բերքով։

Բազմացնում են առավելապես խոշոր եղջերավոր անասուններ և ոչխար։ Զբաղվում են նաև ձկնորսությամբ։ Անտառներում հավաքում են հևեայի հյութ (կաուչուկ), կատարում բնափայտի (գլխավորապես արաուկարիայի) մթերում։։^[3]

[խմբագրել] Պատմությունը

1500-ին այստեղ ափ է դուրս գալիս պորտուգալացի ծովագնաց Պեդրու Կաբալը, որն իր հայտնագործած երկիրը հայտարարեց Պորտուգալիայի տիրույթ։ Պորտուգալացիները այստեղից արտահանում էին պաո-բրազիլ (pau-brasil) կարմիր փայտը. այստեղից էլ առաջացել է երկրի Բրազիլիա անվանումը։ Ազատագրական պայքարի հետևանքով Բրազիլիան 1822-ին հռչակվել է անկախ կայսրություն, 1889-ից` դաշնային հանրապետություն։^[4]

[խմբագրել] Մշակույթը

[խմբագրել] Աղբյուրներ