Ամազոն
Վիքիփեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
| Ամազոն | |
|---|---|
 Ամազոնի գետաբերանը տիեզերքից |
|
 Ամազոնի ավազանը |
|
| Ընդհանուր տեղեկություններ | |
| Ավազանի երկրները | Պերու, Կոլումբիա, Բրազիլիա, Բոլիվիա, Վենեսուելա, Էկվադոր, Գայանա |
| Ակունք | Մարանյոն և Ուկայալի գետերի միացումից |
| Ակունքի բարձրությունը | 5,170 մ |
| Գետաբերան | Ատլանտիկ օվկիանոս |
| Ավազանի մակերեսը | 7180 կմ² |
| Երկարությունը | 6992.06 կմ |
| Ջրի ծախսը | 220000 մ²/վրկ |
| Վտակները | Աջից`Ժուրուա, Պուրուս, Մադեյրա, Տապաժոս, Շինգու Ձախից` Իսա, Ժապուրա, Ռիո-Նեգրո |
Ամազոն (պորտուգալերեն և իսպաներեն Rio Amazonas) – գետ Հարավային Ամերիկայում, աշխարհի ամենամեծ ավազան ունեցող գետն է (7180 կմ²), երբեմն համարվում է ամենաերկարն աշխարհում։ Առաջանում է Մարանյոնի և Ուկայալի գետերի միախառնումից։ Երկարությունը. Մարանյոնիի ակունքից` 6437, Ուկայալիի կամ Ապաչետի ակունքներից` 7000 կմ։ Ունի բազմաթիվ վտակներ, որոնցից 20-ի երկարությունը գերազանցում է 1500 կմ-ը։
Գետի և նրա ավազանի մեծ մասը գտնվում է Բրազիլիայում։ Հիմնականում հոսում է հասարակածին զուգահեռ։ Ամազոնն աշխարհի ամենաջրառատ գետն է. միջին ծախսը (հոսքը)` 200 000 մ³/վրկ է, առավելագույնը` 300 000 մ³/վրկ։ Միջին տարեկան ծախսը` 7000 կմ³ (աշխարհի բոլոր գետերի ծախսի 15 %-ը)։ Կոշտ հոսքը տարվա ընթացքում գերազանցում է 1 մլրդ տոննան։ Ամազոնի նավարկելի ցանցի երկարությունը ավելի քան 25 հազար կմ է, գլխավոր նավարկելի հունը` 4300 կմ։ Գետաբերանում գետի լայնությունը կազմում է 200 կմ։ Գլխավոր վտակները. աջից` Ժուրուա, Պուրուս, Մադեյրա, Տապաժոս, Շինգու, ձախից` Իսա, Ժապուրա, Ռիո-Նեգրո։ Գլխավոր նավահանգիստները` Բելեն, Սանտարեն, Օբիդուս, Մանաուս (Բրազիլիա), Իկիտոս (Պերու)։
[խմբագրել] Անվանումը
Գետն իր անվանումը ստացել է շնորհիվ հնդկացի կանանց. իսպանացի կոնկիստադորները, կռվելով Ամազոնի շրջակայքում բնակվող ցեղերի հետ, հիացել էին իրենց դեմ կռվող կանանցով, որոնք ուս-ուսի մարտնչելով տղամարդկանց կողքին և աչքի ընկնելով քաջությամբ ու ռազմատենչությամբ, նրանց հիշեցրել են ամազոնուհիների ցեղերի մասին հին հունական առասպելները, և որոնց շնորհիվ գետը կոչվել է Ամազոն։[1]
[խմբագրել] Նշումներ
 |
Սա աշխարհագրության մասին անավարտ հոդված է։ Դուք կարող եք օգնել Վիքիփեդիային՝ ուղղելով և լրացնելով այն։ |
