Ամառային օլիմպիական խաղեր 1896

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1896-ի օլիմպիական խաղերի բացման արարողությունը

Ամառային օլիմպիական խաղեր 1896 (անգլ.՝ 1896 Summer Olympics, ֆր.՝ Jeux Olympiques d'été de 1896, հուն.՝ Θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες 1896), պաշտոնական անվանումը՝ Առաջին Օլիմպիադայի Խաղեր[1], անցկացման ժամանակ կոչվել են Առաջին Միջազգային Օլիմպիական խաղեր[2]), այժմեականության առաջին ամառային Օլիմպիական խաղերը։ Անց են կացվել ապրիլի 6-15Հունաստանում, Աթենքում։ Մրցումներում մասնակցել են 14 երկրներից 241 մարզիկ, ընդ որում կանանց թույլ չէր տրվում մասնակցել Օլիմպիական խաղերին[1]։ Ընդամենը խաղարկվում էր 43 մեդալ 9 մարզաձևերում[1]։

Այս Խաղերը շատ էին տարբերվում արդիականներից․ չկային շատ ավանդույթներ, ինչպիսիք են Օլիմպիական կրակը և ոսկե մեդալների շնորհումը[1]։ Կազմակերպիչները չէին հետևում մարզիկների ազգությանը, այդ պատճառով շատ տեղեկություններ կարող են խիստ տարբերվել։ Սակայն այժմ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն զբաղվում է Խաղերի արդյունքների և այլ տեղեկությունների ճշտմամբ։

Խաղերի պատմություն[խմբագրել]

Պիեր դը Կուբերտեն

1894 թվականի հունիսի 23-ին Սորբոնում (Փարիզ) անց է կացվել Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի առաջին կոնգրեսը, որը գումարել է բարոն Պիեր դը Կուբերտենը, որպեսզի հայտարարի իր՝ Օլիմպիական խաղերի վերածննդի նախագծի մասին։ Նմատատիպ միջոցառումների անցկացման գաղափարը նոր չէր։ 19-րդ դարի ընթացքում տարբեր եվրոպական երկրներում անց են կացվել մի քանի տեղական սպորտային միջոցառումներ, որոնք կազմակերպվել էին Անտիկ օլիմպիական խաղերի օրինակով։ Սակայն Կուբերտենը առաջինն էր, ով առաջարկել է այդ խաղերը դարձնել ավանդական, միջազգայնացված և, որպեսզի իր մեջ համախմբեն տարբեր սպորտաձևերի մրցումներ։

Կուբերտենը պատրաստվում էր Օլիմպիական խաղեր անցկացնել Փարիզում 1900 թվականին` ցանկանալով, որպեսզի այդ խԽաղերը համընկնեն Համաշխարհային ցուցահանդեսի հետ, որը պլանավորված էր այդ ժամանակի վրա։ Սակայն Օլիմպիական խաղերի վերածննդի մասին լուրը արդեն տարածվել էր մամուլում և ակտիվ քննարկվում էր հասարակության մեջ։ Կազմակերպիչները որոշել էին, որ Խաղերի վեցամյա սպասումները կարող են նվազեցնել հետաքրքրությունը նրանց նկատմամբ և պատվիրակները որոշեցին 1-ին Խաղերը անցկացնել 1896 թվականին։ Որպես Խաղերի անցկացման նոր վայր որոշ ժամանակ դիտարկվում էր Լոնդոնը[3]։ Սակայն Կուբերտենի ընկերը՝ հույն պոետ, գրականագետ և թարգմանիչ Դեմետրիուս Վիկելասը, ով հրավիրվել էր կոնգրեսին Անտիկ օլիմպիական խաղերի ավանդույթների մասին զեկույցով, անսպասելիորեն առաջարկեց Խաղերի անցկացման վայր ընտրել Աթենքը, ինչը կխորհրդանշեր Հին Հունաստանի խաղերի շարունակությունը[4]։ Կոնգրեսը հաստատել է այդ առաջարկը, իսկ Վիկելասին նշանակել Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահ, քանի որ ըստ կանոնադրության այդ պաշտոնը կարող էր զբաղեցնել միայն Խաղերը ընդունող երկրի ներկայացուցիչը։

ՄՕԿ անդամներ (ձախից աջ)՝ 1. Դոկտոր Վիլիբիլդ Գեբհարդտ (Գերմանիա) 2. Բարոն Պիեր դը Կուբերտեն (Ֆրանսիա) 3. Խորհրդական Իրժի Գուտ-Յարկովսկի (Չեխիա) 4. Դեմետրիուս Վիկելաս (Հունաստան) 5. Ֆերենց Կեմենի (Հունգարիա) 6. Գեներալ Ա. Բուտովսկի (Ռուսաստան) 7. Գեներալ Վիկտոր Բալկ (Շվեդիա) (1896 թվական, ապրիլի 10, Աթենք)

Մասնակից երկրները[խմբագրել]

Մասնակից երկրները

Աթենքի վերակառուցված մարմարե «Ավերոֆ» մարզադաշտ դուրս եկան 13 երկրների` ԱՄՆ-ի, Ավստրիայի, Ավստրալիայի, Բուլղարիայի, Գերմանիայի, Դանիայի, Հունաստանի, Հունգարիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Շվեդիայի, Շվեյցարիայի, Չիլիի և Ֆրանսիայի ներկայացուցիչները։[5]

Մարզիկների քանակը[խմբագրել]

Խաղերին մասնակցեցին 311 մարզիկներ։ Ամենաբազմամարդ թիմով հանդես եկան տանտերերը` հույները, մոտ 200 մարզիկ։ Գերմանիայից խաղերին մասնակցեցին 21, Ֆրանսիայից` 19, ԱՄՆ-ից` 14, Հունգարիայից` 7 մարզիկներ։ Խաղերին մասնակցում էին միայն տղամարդիկ[5]։ Ըստ Ֆերենց Մյոզեի մասնակիցների թիվը 285 է եղել, որից Հունաստանը ներկայացնում էր 197 մարզիկ։[6]

Հանդիսականները[խմբագրել]

«Ավերոֆ» մարմարե մարզադաշտը, որը նախատեսված էր 80 հազար հանդիսատեսի համար, մշտապես լեփ-լեցուն էր, չնայած այն ժամանակ Աթենքում ապրում էր շուրջ 120 հազար մարդ։ Մի քանի հանդիսականներ ժամանել էին այլ քաղաքներից և երկրներից։

Մարզաձևերը[խմբագրել]

Առաջին օլիմպիական խաղերի ծրագրով մրցումներ էին անցկացվում հունահռոմեական ըմբշամարտից, հեծանվային սպորտից, մարմնամարզությունից, աթլետիկայից, լողից, հրաձգությունից, թենիսից, ծանրամարտից և սուսերամարտից։ Ծրագրված էր նաև ակադեմիական թիավարության մրցումներ, սակայն դրանք չկայացան մասնակիցներ չլինելու պատճառով։[5] Այլ աղբյուրի վկայակոչմամբ թիավարության մրցումները չեն կայացել քանի որ ապրիլի 1-ին, Պիրեայի ծովածոցում ուժեղ քամի է բարձրացել։[6]

Պարգևատրման արարողությունը[խմբագրել]

Հաղթողների պարգևատրման արարողությունը տեղի էր ունենում խաղերի փակման օրը։ Կրկնելով անտիկ ժամանակների արարողությունները չեմպիոնի գլխին դափնե պսակ էին դնում, հանձնում մեդալը, դիպլոմը և ձիթապտղի ճյուղը, որը կտրում էին Օլիմպիայի հովտից։

Խաղարկված մեդալներն ըստ երկրների[խմբագրել]

Օլիմպիական առաջին խաղերի արծաթե մեդալը
Տ  Երկրներ Ո Ա Բ Ը
1 Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 11 7 2 20
2 Հունաստան Հունաստան 10 17 19 49
3 Գերմանիա Գերմանիա 6 5 2 13
4 Ֆրանսիա Ֆրանսիա 5 4 2 11
5 Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա 2 3 2 7
6 Հունգարիա Հունգարիա 2 1 3 6
7 Ավստրիա Ավստրիա 2 1 2 5
8 Ավստրալիա Ավստրալիա 2 0 0 2
9 Դանիա Դանիա 1 2 3 6
10 Շվեյցարիա Շվեյցարիա 1 2 0 3
11 Խառը հավաքական 5 4 2 11

Աղբյուրներ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]