Տնտեսություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Տնտեսություն (հին հուն.՝ οἶκοςտուն և νόμοςօրենք, տառացիորեն «տնտեսավարման կանոններ») տնտեսական գործունեություն (արտադրություն, բաշխում, փոխանակում և բարիքների սպառում)։ «Տնտեսություն» տերմինի տակ սովորաբար ենթադրվում է.

  • «Տնտեսություն» գիտությունը
  • համաշխարհային տնտեսությունը (ինտերէկոնոմիկան)
  • երկրում տնտեսական գործունեության ամբողջությունը
  • որևիցե հասարակության տնտեսությունը (մարզի, երկրի, խմբի, երկրների, աշխարհի)
  • տան վարման օրենքները, կանոնները
  • նյութական և ոչ նյութական արտադրության տեսակների ամբողջությունը
  • արտադրության, բաշխման, փոխանակման և սպառման համակարգում դասավորվող և հասարակության տնտեսական բազիս ձեվավորող տնտեսական հարաբերությունների ամբողջությունը, որի վրա տեղակայվում են գաղափարական և քաղաքական կառույցները։

Առաջին անգամ գիտական աշխատության մեջ «էկոնոմիկա» բառը հայտնվում է մ. թ. ա. 4-րդ դարում Արիստոտելի մոտ, որը այն անվանում է «բնական գիտություն»։ Տնտեսագիտության գլխավոր գործառույթը կայանում է նրանում, որ մշտապես ստեղծել այնպիսի բարիքներ, որոնք անհրաժեշտ են մարդկանց կենսագործունեության համար և առանց որոնց հասարակությունը չի կարող զարգանալ։ Այսօր տնտեսագիտությունը դա նյութական և ոչ նյութական արտադրության ոլորտները ներառող տնտեսավարման համակարգ է։ Ժամանակակից հասարակության տնտեսագիտությունը իրենից ներկայացնում է բարդ և ընդգրկուն օրգանիզմ, որը ապահովում է ամեն մարդու և ամբողջ հասարակության կենսագործունությունը։ Տնտեսությունը օգնում է բավարարել մարդու առավելագույն պահանջմունքները սահմանափակ ռեսուրսների աշխարհում։ Առանձնացնում են տնտեսության տարբեր ձևեր.

Հետազոտողները նկատի ունեն տնտեսությունը, երբ առանձնացնում են արտադրության միկրո-, մակրոտնտեսական մակարդակներ և ինտերէկոնոմիկան։ Միկրոէկոնոմիկան հանդես է գալիս որպես առանձնացված արտադրություն կամ ձեռնարկություն։ Մակրոէկոնոմիկան հանդես է գալիս որպես ազգային տնտեսություն կամ պետության տնտեսություն։ Ինտերէկոնոմիկան բնութագրում է համաշխարհային տնտեսության առաջացման և զարգացման օրինաչափութունը։

Էկոնոմիկան փիլիսոփայության տեսանկյունից[խմբագրել]

Փիլիսոփայության մեջ էկոնոմիկան դիտարկվում է որպես հասարակական հարաբերությունների համակարգ՝ դիտարկված արժեքի հասկացության տեսանկյունից։ Մարքսիզմում մարդու գործունեությունը նյութական բարիքների արտադրության և վերարտադրության, մարդու հիմնական նյութական պահանջմունքների բավարարումն է (սնվելը, կացարանը և այլն)։ Արիստոտելը հակադրում էր էկոնոմիկան քրեմատիստիկային (գործունեություն ուղղված օգուտի ստացմանը)։ Էկոնոմիկան նյութական բարիքների արտադրության, բաշխման, փոխանակման և սպառման, ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման վերաբերյալ հասարակական հարաբերությունների ոլորտ է։

Աշխարհի խոշորագույն տնտեսությունները ՀՆԱ-ով[խմբագրել]

Աշխարհի խոշորագույն տնտեսությունները 2008 թվականին ՀՆԱ-ի ծավալով (միլիոն ԱՄՆ դոլարներով) համաձայն International Monetary Fund-ի՝ Արժույթի Միջազգային Հիմնադրամի կողմից կազմված ցուցակի.

Տեղը Երկիր ՀՆԱ (մլն $)
Ամբողջ աշխարհ 60 917 477[1]
Եվրամիություն Եվրամիություն 18 387 785[1]
1 Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 14 441 425
2 Ճապոնիա Ճապոնիա 4 910 692
3 Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան 4 327 448
4 Գերմանիա Գերմանիա 3 673 105
5 Ֆրանսիա Ֆրանսիա 2 866 951
6 Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա 2 680 000
7 Իտալիա Իտալիա 2 313 893
8 Ռուսաստան Ռուսաստան 1 676 586
9 Իսպանիա Իսպանիա 1 601 964
10 Բրազիլիա Բրազիլիա 1 572 839
11 Կանադա Կանադա 1 499 551
12 Հնդկաստան Հնդկաստան 1 206 684
13 Մեքսիկա Մեքսիկա 1 088 128
14 Ավստրալիա Ավստրալիա 1 013 461
15 Հարավային Կորեա Հարավային Կորեա 929 124

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Հղումներ[խմբագրել]