Ալպեր
| Ալպեր | |
| ֆր.՝ Alpes, գերմ.՝ Alpen, իտ.՝ Alpi, սլովեն. Alpe | |
 Ալպերը տիեզերքից |
|
| Տեղադրություն |  Ֆրանսիա, Իտալիա, Շվեյցարիա, Գերմանիա, Ավստրիա, Լիխտենշտայն, Սլովենիա, Մոնակո |
|---|---|
| Ձևավորում | Օլիգոցեն |
| ԲԾՄ | 4,810.45 մ |
| Երկարություն | 1 200 կմ |
| Լայնություն | Մինչև 260 կմ |
| Մակերես | 190 000 կմ2 |
| Մեծագույն գագաթ | Մոնբլան |
  |
|
 |
|
 Պատկերներ Վիքիպահեստում |
|
Ալպեր (գերմ.՝ Alpen; իտ.՝ Alpi; ֆր.՝ Alpes; հուն.` Αλπεις, Alpeis; օքս. Aups/Alps; ռոմանշ. Alps; սլովեն. Alpe), կելտական alp բառից, որը նշանակում է «բարձր լեռ», Եվրոպայի ամենաբարձր լեռնաշղթան է:
Ալպերը ուռուցիկ աղեղի նման ձգվում են դեպի հյուսիս-արևմուտք 1200 կմ.: Լեռներն ունեն սուր, ատամնաձև գագաթներ, որոնք ծածկված են հավերժական ձյունով:
Ատլանտյան օվկիանոսից փչող քամիներն առատ տեղումներ են բերում, ձմռանը լեռներում առատ ձյուն է գալիս: Լեռներից, վիթխարի սառցային գետերի նման, դանդաղորեն դեպի ներքև են սահում սառցադաշտերը: Նրանցից սկիզբ են առնում մի շարք վտակներ, որոնք աստիճանաբար դառնում են ջրառատ, արագահոս և սահանքավոր գետեր (Վերին Հռենոս, Ռոն և այլն): Լեռնային գետերն օգտագործվում են ջրաէլեկտրակայաններ կառուցելու համար:
Ալպերի արևմտյան մասում գտնվում է Մոնբլանը («Սպիտակ լեռ», 4810 մ.)` Եվրոպայի ամենաբարձր լեռնագագաթը:
Չնայած այդպիսի բարձրությանը, Ալպերը դժվարանց չեն: Նրանք կտրտված են խոր հովիտներով` ինչպես լայնությամբ, այնպես էլ երկայնությամբ: Լեռների միջով փորված են թունելներ, որտեղ կառուցված են երկաթուղիներ:
Ալպերի շրջանի բնակչությունը բավականին խիտ է: Վաղ ժամանակներից ի վեր ալպյան լեռնանցքներով են անցնում առևտրական ճանապարհները Միջերկրական ծովից դեպի Կենտրոնական Եվրոպա: Այդ ճանապարհներին, գետահովիտներում և լճերի մոտերքում, առաջացել են հնադարյան քաղաքներ:
Լեռնային փարթամ մարգագետիններում արածում են կաթնատու անասուններ:
Ալպերը հարուստ չեն օգտակար հանածոներով (ծայր հարավ-արևմուտքում կան բոքսիտներ, արևելքում` մի քանի մետաղների հանքեր):
Ալպերը մտնում են 8 երկրի կազմության մեջ; փակագծերում ներկայացված են Ալպերի տոկոսը տվյալ պետության ընդհանուր տարածքից. Լիխտենշտայն (100%), Մոնակո (100%), Ավստրիա (65%), Շվեյցարիա (60%), Սլովենիա (40%), Իտալիա (17%), Ֆրանսիա (7%), Գերմանիա (3%):
