Փոքրիկ իշխանը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox book.png
Փոքրիկ իշխան
Le Petit Prince
Lepetitprince.jpg
Հեղինակ Անտուան դը Սենտ Էքզյուպերի
Բնօրինակ անվանում Le Petit Prince
Երկիր Ֆրանսիա Ֆրանսիա
Լեզու Ֆրանսերեն
Ժանր Հեքիաթ
Հրատարակչություն Reynal and Hitchcock
Հրատարակման օր 1943
Էջեր 93
B 612 աստերոիդի վրա պատկերված Փոքրիկ իշխանի արձանը Հակոնե քաղաքում, Ճապոնիա:

Փոքրիկ իշխան (ֆր.՝ Le Petit Prince), ֆրանսիացի ազնվական գրող, բանաստեղծ և օդաչու Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերիի վեպ, որը հրատարակվել է 1943 թվականին և համարվում է հեղինակի ամենահայտնի ստեղծագործությունը։

Հրատարակությունները, թարգմանություններ ու ուսումնասիրություններ[խմբագրել]

«Փոքրիկ իշխանը» հեղինակի առաջին մանկական գիրքն է։ Հեքիաթը գրվել է 1942 թվականին, Նյու-Յորքում եղած տարիների ընթացքում։ Առաջին անգամ հրատարակվել է գրողի մահից որոշ ժամանակ առաջ՝ 1943 թվականի ապրիլի 6-ին Նյու-Յորքի «Reynal & Hitchcock» հրատարակչությունում։ Սկզբում լույս է տեսել վեպի անգլերեն թարգմանությունը՝ «The Little Prince» անունով, իսկ ֆրանսերեն հրատարակվել է արդեն 1946 թվականին՝ Editions Gallimard հրատարակչության կողմից։

Համարվում է ֆրանսերեն լեզվով գրված գրքերից ամենաշատ կարդացվող և թարգմանված գիրքը։ Թարգմանվել է ավելի քան 250 լեզուներով և բարբառներով, այդ թվում՝ կույրերի համար նախատեսված Բրայլի այբուբենով։ 1943 թվականին ամբողջ աշխարհում վաճառվել է ավելի քան 140 միլիոն օրինակ[1][2][3] և համարվում է աշխարհում ամենավաճառված գրքերից մեկը։

Գիրքը թարգմանվել է նաև հայերեն[4][5]։ Նրա մասին հետաքրքիր մի ուսումնասիրություն է գրվել՝ Լուսինե Ավետիսյան «Հավերժամանուկը»(Երևան, 2008)։

Հերոսներ[խմբագրել]

Հեքիաթի բոլոր հերոսները իրական կերպարներ են։

Փոքրիկ իշխան[խմբագրել]

Փոքրիկ իշխանի կերպարը հեղինակն ինքն է։Այս կերպարը խորապես ինքնակենսագրական է. հեղինակն էլ ինքը հեռացել էր մեծահասկներից։ Հերոսը ծնունդ է առել տխրությունից և իր մեջ մեռնող «փոքրիկ Տոնիոյից»՝ աղքատ ազնվական ընտանիքի միակ հետնորդից, ում ոսկեհեր մազերի համար մանկության տարիներին ընտանիքում կոչել են«Արև-թագավոր», իսկ քոլեջում նրան կոչել են «Լուսնորդ», այն բանի համար, որ նա սովորություն է ունեցել երկար ժամանակ նայել երկնքին։

«Փոքրիկ իշխան» արտահայտությունն առաջին անգամ հանդիպում է նրա «Մարդկան երկիրը» պատմվածքում։ Այդ ստեղծագործության մեջ կան նաև այլ մտքեր և գաղափարներ, որոնք հանդիպում են «Փոքրիկ իշխան» հեքիաթում։ 1940 թվականին նացիստների հետ պատերազմական գործողությունների ժամանակ (նա մասնակցել է պատերազմին) Էքզյուպերին հաճախ է թղթի վրա նկարել տղայի, ով թռչում է ամպերի միջով, ով թևեր ունի։ Ժամանակի ընթացքում թևերին փոխարինելու է գալիս երկար շարֆը, որն, ի դեպ, կրել է հենց ինքը հեղինակը։ Իսկ ամպերը փոխարինվում են Б-612 աստերոիդով։

Վարդ[խմբագրել]

Վարդի քմահաճ և հուզիչ կերպարը նույնպես լավ ծանոթ է ընթերցող-ուսումնասիրողներին.դա հեղինակի կնոջ՝ Կոնսուելայի կերպարն է՝ իմպուլսիվ լատինոամերիկուհին, ում կոչում էին «Փոքրիկ սալվադորան հրաբուխ»։

Աղվես[խմբագրել]

Աղվեսի կերպարի վերլուծության հետ կապված մասնագետների միջև անհամաձայնություններ կան։ Ռուս թարգմանչուհի Նոռա Գալն (ռուս.՝ Элеоно́ра Я́ковлевна Гальпе́рина) իր «Սենտ Էքսի աստղի տակ» հոդվածում ասում է՝

Aquote1.png Երբ Աառաջին անգամ հրատարակվեց «Փոքրիկ իշխան» գիրքը, մեզ մոտ թեժբովանդակությամբ քննարկումներ սկսեցին հասկանալու համար հեքիաթում արու, թե` էգ աղվես է (Лис թե Лиса): Մի մասը պնդում էր, որ Աղվեսը Վարդի հակառակորդն է: Այստեղ արդեն վեճը ոչ թե մեկ բառի, այլ մի ամբողջական գաղափարի մեջ էր: Իսկ ավելի լայն իմաստով դա վերաբերում ր հեքիաթին: Բայց ես համոզված եմ՝ կենսագրական ուսումնասիրությունները Էքզյուպերիի կյանքում՝ կնոջ ունեցած դերի մասին, հեքիաթը հասկանալուն չի օգնում և առհասարակ գործին չի վերաբերում: Էլ չեմ խոսում այն մասին, որ ֆրասերեն le renard բառը արական սեռի բառ է: Գլխավորը, հեքիաթում Աղվեսն ընկեր է: Վարդը սեր է, իսկ Աղվեսն՝ ընկերություն: Եվ հավատարիմ ընկերը Փոքրիկ Իշխանին հավատարմություն, սովորեցնում է ընդմիշտ պատասխանատու լինել ընկերների և հարազատերի հանդեպ: Aquote2.png


Հատկանշական է նաև այն փաստը, որ հեքիաթի հերոս Աղվեսի ականջները անսովոր մեծ են, ամենայն հավանականությամբ դա անապատային փոքրիկ աղվես է՝ ֆենեկ տեսակի՝մեկն այն բազմաթիվ արարածներից, որոնց գրողը հանդիպել է Մարոկկոյում՝ ծառայության տարիներին։

Ուշագրավ փաստ[խմբագրել]

  • 2003 թվականին (45) Էուգենիա աստերոիդի լուսնին շնորհվել է «Փոքրիկ իշխան» անունը։ Միաժամանակ այդ անունը կապված է երիտասարդ տարիքում զոհված Նապոլեոն-Էժեն (Նապոլեոն IV) արքայազնի հետ, ում մոր՝ կայսրուհի Եվգենյայի անունով էր նույն այդ աստերոիդը։

Պատկերասրահ[խմբագրել]

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. The Independent. The Little Prince' Graphic Novel to be Published in English, The Independent, 23 September 2010. Retrieved 18 September 2011.
  2. Little Prince enthusiast website
  3. Bell, Susan. I Shot French Literary Hero Out Of The Sky, The Scotsman. Johnston Press Digital Publishing. 17 March 2008. Accessed 4 August 2009.
  4. Փոքրիկ իշխանը: [Հեքիաթ] / Հեղ. և նկ.՝ Անտ. դը Սենտ-Էքսյուպերի; Թարգմ. և վերջաբ.՝ Ս. Հարությունյան; Խմբ.՝ Ա.Ա. Ղուկասյան. - Երևան : Հայաստան, 1966.
  5. Կարպիս Սուրենյան, «Պսակ թարգմանության»։ Սա«րգիս Խաչենց, Երևան 2001։ ISBN 99930-59-21-8

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են